مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08743042025929سرمقالهسرمقاله34fa آیت‌الله سیدمحمدخامنه‌ایرئیس بنیاد حکمت اسلامی صدرا، تهران، ایران2025929هو الحکﻳم اﻟﻌﻟﻳم فصلنامۀ علمی سال 30، شماره 4؛ پیاپی 120 تابستان 1404 صاحب امتیاز: بنیاد حکمت اسلامی صدرا مدیرمسئول و سردبیر: آیت&zwnj;الله سیّدمحمّد خامنه&zwnj;ای ویراستار: دکتر مقصود محمدی مدیر اجرایی: مهدی سلطانی&zwnj;گازار مترجم انگلیسی: دکتر رؤیا خوئی ویراستار انگلیسی: دکتر علی&zwnj;نقی باقرشاهی هیئت تحریریه شاپای نسخۀ چاپی: 0874ـ1560 شاپای نسخۀ الکترونیکی: 5381ـ2676 چاپ و صحافی: فروهر فهرست مطالب کشور و ملت ایران در اواخر خرداد امسال، هدف حملة مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی قرار گرفت، اما این اقدام حسابشدة آنان در برابر دفاع مقتدرانة ایران شکست خورد و ناچار شدند ذلیلانه درخواست ترک و توقف جنگ بکنند. آمریکا سالها در اندیشة این حمله بود و زمینة اجتماعی آن را بررسی و آماده میکرد و عوامل داخلی او و پاره¬یی از دولتهای غربزده و طرفدار آمریکا، تلاش میکردند از راه نارضایتی مردم و با ایجاد مشکلات اقتصادی و گرانی و دشواریهای دیگر، مردم را از نظام دور و به آن بدبین سازند، اما قامت استوار و دشمن¬شکن ملت، این تلاشها را بی¬اثر ساخت و ملت ایران با وحدت و انسجام خود، آنها را مأیوس کرد و اقتدار خود را نشان داد. ملت رشید ایران، گرچه بسبب ناآگاهی و ضعف از شناخت دقیق رجال سیاسی، بارها و با رأی مثبت خود به برخی عوامل طرفدار آمریکا، فرصت حکومت و ادارة دولت را به آنها داده است ـ&zwnj;که ما بارها در همینجا نوشته¬ایم که باید برای آن چاره¬یی اندیشید&zwnj;ـ اما همین ملت وقتی به اصل نظام و حاکمیت ولایت الهی میرسد، دلیرانه می¬ایستد و از نظام دفاع میکند. با اینهمه، باز نباید فراموش کرد که دشمن عنود ما، آمریکا و صهیونیسم، دست از آرزو و هدف خود برنخواهد داشت و تا جریان غرب¬پرستی در ارکان حکومتی کشور نفوذ دارد و تا ناآگاهی مردم رفع نگردد و ضمانت اجرایی کافی نداشته باشد، احتمال خطر دشمنان وجود دارد. نکته¬یی که در این ایام بر همه روشن شد، تفاوت عده¬یی از همین مردم است که شناسنامة ایرانی دارند و نان این ملت را میخورند و از امنیت و برکات این کشور بهره میبرند، اما هم در عمل و هم در اندیشه، به غرب ارادت میورزند و اهداف پست او را هدف خود میدانند؛ بویژه عده¬یی که زیر چادر دولت زیست میکنند و سعی در نفوذ و تسلط دشمنان بر این ملت و کشور دارند و بر سر شاخه نشسته و بیخ و بُن آن را میبرند. از قبح این زندگی منافقانه که بگذریم، نکته در درجة فهم و شعور عادی این افراد است که با همة ادعایی که دارند، هنوز دشمن ضد بشر ما، یعنی غرب و آمریکا را نمیشناسند و با وجود تجربه&zwnj;هایی مکرر که در جهان بدست آمده و مشاهده شده، هنوز سعادت را در خدمت آمریکا بودن میدانند و از بدعهدی او پس از تسلط بر ملتهایی مانند لیبی و افغانستان و عراق و... عبرت نمیگیرند و نمیتوانند روزی پس از سلطة خیالی آمریکا بر کشور را تصور کنند که سرباز آمریکایی در خیابان دست ناموس او را بگیرد و برباید و برای تجاوز و جنایت به صحرا ببرد. مطالعات روانشناختی آینده از این افراد، بیماری روانی و ضعف شخصیتی یا حتی حماقت ذاتی برخی از آنان را بر همه آشکار خواهد کرد؛ چه خوب است برخی که سرشتی بهتر دارند، زودتر بخود آیند و راه درست را برگزینند و از بدنامی در تاریخ و بدبختی رهایی یابند.هو الحکﻳم اﻟﻌﻟﻳم فصلنامۀ علمی سال 30، شماره 4؛ پیاپی 120 تابستان 1404 صاحب امتیاز: بنیاد حکمت اسلامی صدرا مدیرمسئول و سردبیر: آیت&zwnj;الله سیّدمحمّد خامنه&zwnj;ای ویراستار: دکتر مقصود محمدی مدیر اجرایی: مهدی سلطانی&zwnj;گازار مترجم انگلیسی: دکتر رؤیا خوئی ویراستار انگلیسی: دکتر علی&zwnj;نقی باقرشاهی هیئت تحریریه شاپای نسخۀ چاپی: 0874ـ1560 شاپای نسخۀ الکترونیکی: 5381ـ2676 چاپ و صحافی: فروهر فهرست مطالب کشور و ملت ایران در اواخر خرداد امسال، هدف حملة مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی قرار گرفت، اما این اقدام حسابشدة آنان در برابر دفاع مقتدرانة ایران شکست خورد و ناچار شدند ذلیلانه درخواست ترک و توقف جنگ بکنند. آمریکا سالها در اندیشة این حمله بود و زمینة اجتماعی آن را بررسی و آماده میکرد و عوامل داخلی او و پاره¬یی از دولتهای غربزده و طرفدار آمریکا، تلاش میکردند از راه نارضایتی مردم و با ایجاد مشکلات اقتصادی و گرانی و دشواریهای دیگر، مردم را از نظام دور و به آن بدبین سازند، اما قامت استوار و دشمن¬شکن ملت، این تلاشها را بی¬اثر ساخت و ملت ایران با وحدت و انسجام خود، آنها را مأیوس کرد و اقتدار خود را نشان داد. ملت رشید ایران، گرچه بسبب ناآگاهی و ضعف از شناخت دقیق رجال سیاسی، بارها و با رأی مثبت خود به برخی عوامل طرفدار آمریکا، فرصت حکومت و ادارة دولت را به آنها داده است ـ&zwnj;که ما بارها در همینجا نوشته¬ایم که باید برای آن چاره¬یی اندیشید&zwnj;ـ اما همین ملت وقتی به اصل نظام و حاکمیت ولایت الهی میرسد، دلیرانه می¬ایستد و از نظام دفاع میکند. با اینهمه، باز نباید فراموش کرد که دشمن عنود ما، آمریکا و صهیونیسم، دست از آرزو و هدف خود برنخواهد داشت و تا جریان غرب¬پرستی در ارکان حکومتی کشور نفوذ دارد و تا ناآگاهی مردم رفع نگردد و ضمانت اجرایی کافی نداشته باشد، احتمال خطر دشمنان وجود دارد. نکته¬یی که در این ایام بر همه روشن شد، تفاوت عده¬یی از همین مردم است که شناسنامة ایرانی دارند و نان این ملت را میخورند و از امنیت و برکات این کشور بهره میبرند، اما هم در عمل و هم در اندیشه، به غرب ارادت میورزند و اهداف پست او را هدف خود میدانند؛ بویژه عده¬یی که زیر چادر دولت زیست میکنند و سعی در نفوذ و تسلط دشمنان بر این ملت و کشور دارند و بر سر شاخه نشسته و بیخ و بُن آن را میبرند. از قبح این زندگی منافقانه که بگذریم، نکته در درجة فهم و شعور عادی این افراد است که با همة ادعایی که دارند، هنوز دشمن ضد بشر ما، یعنی غرب و آمریکا را نمیشناسند و با وجود تجربه&zwnj;هایی مکرر که در جهان بدست آمده و مشاهده شده، هنوز سعادت را در خدمت آمریکا بودن میدانند و از بدعهدی او پس از تسلط بر ملتهایی مانند لیبی و افغانستان و عراق و... عبرت نمیگیرند و نمیتوانند روزی پس از سلطة خیالی آمریکا بر کشور را تصور کنند که سرباز آمریکایی در خیابان دست ناموس او را بگیرد و برباید و برای تجاوز و جنایت به صحرا ببرد. مطالعات روانشناختی آینده از این افراد، بیماری روانی و ضعف شخصیتی یا حتی حماقت ذاتی برخی از آنان را بر همه آشکار خواهد کرد؛ چه خوب است برخی که سرشتی بهتر دارند، زودتر بخود آیند و راه درست را برگزینند و از بدنامی در تاریخ و بدبختی رهایی یابند.

http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/51646

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08743042025929Identity of the Perfect Man in the Ultimate Thought of Transcendent Philosophy: The First Manifestationهویت انسان کامل در اندیشه نهایی حکمت متعالیه: ظهور نخستین 524faسیده زهراموسوی بایگیدانش‌آموخته دکتری حکمت متعالیه، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران0000000287027630سید مرتضیحسینی شاهرودیاستاد گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران 0000000324519088عباس جوارشکیاندانشیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران00000001604121792024618The issue of the perfect Man is one of the important philosophical-gnostic discussions that is closely linked with Shi’i narrative teachings; therefore, it is propounded in various sciences such as gnosis, philosophy, kalām, etc. However, each of these fields has addressed the issue of the perfect Man based on its own specific principles and methods. Based on the common view of Mullā Ṣadrā’s philosophy, it can be said that he considers the perfect Man to be a human being who began their journey from the cradle of nature and attained the station of immediate proximity in the highest of heavens. The present research, following an analytical-descriptive approach, seeks to provide an answer to the question of whether the reality of the perfect Man in the ultimate view of the founder of Transcendent Philosophy is limited to the common understanding of this concept. The conducted studies indicate that, based on the gnostic principles of Transcendent Philosophy and Mullā Ṣadrā’s brief references to this issue, the perfect Man cannot be limited to individuals who begin their spiritual journey from the world of nature. Rather, in his ultimate view, the true perfect Man is the original manifestation of the Greatest Name, i.e., the first effect of Almighty Truth or, in a better sense, the first manifestation of God. However, as great figures on gnosis acknowledge, this manifestation also has a specific physical and natural appearance. Hence, if the human beings grown in the realm of nature are called perfect men, it is because they have attained the station of the true perfect Man.مسئلة انسان کامل یکی از مباحث مهم حکمی&zwnj;ـ&zwnj;عرفانی است که با آموزه&zwnj;های روایی شیعی نیز پیوندی نزدیک دارد، از اینرو در علوم متفاوتی چون عرفان، حکمت، کلام و... مطرح میشود. با این حال، هر یک از این علوم بر اساس مبانی و روش خاص خود به مسئلة انسان کامل توجه کردهاند. بر اساس نگاه رایج به فلسفة ملاصدرا، میتوان گفت او انسان کامل را بشری میداند که حرکت خود را از مهد طبیعت آغاز کرده و در اعلی علیین، به مقام عندیت رسیده است. پژوهش پیش رو که بروش تحلیلی&zwnj;ـ&zwnj;توصیفی نگاشته شده، میکوشد به این پرسش پاسخ دهد که «آیا حقیقت انسان کامل در دیدگاه نهایی بنیانگذار حکمت متعالیه، منحصر به تلقی رایج است؟» بررسیهای صورت گرفته نشان میدهد با نظر به مبانی عرفانی حکمت متعالیه و نیز اشارات کوتاه ملاصدرا، نمیتوان انسان کامل را منحصر به افرادی دانست که سلوک خود را از عالم طبیعت آغاز میکنند، بلکه در نگاه نهایی صدرالمتألهین، انسان کامل حقیقی، مظهر بالاصاله اسم اعظم، یعنی اولین معلول حق&zwnj;تعالی یا بتعبیر بهتر، ظهور نخستین پروردگار است؛ اگرچه این مظهر بعینه دارای ظهور جسمانی و طبیعی خاص نیز هست، همانگونه که بزرگان عرفان به این مسئله باور دارند. بدین&zwnj;ترتیب، اگر انسانهای رشدیافته از بستر طبیعت انسان کامل نامیده میشوند، بسبب رسیدن به مقام انسان کامل حقیقی است.

http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/47099

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08743042025929The “Highest Good for Human Beings” in Sadrian Hierarchy of Values (Exclusive Good, Dominant Good, or Inclusivism?!)«بالاترین خیر انسان» در هرم ارزشهای صدرایی (خیر انحصاری، خیر غالب یا شامل‌گرایی؟!)2546faفرشته ابوالحسنی نیارکیدانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر،‌ ایران2024512The present paper focused on the issue of the “highest good” in Sadrian hierarchy of values, which delineates a model of well-being by analyzing the relationship between different types of good. In an ontological analysis, Mullā Ṣadrā considers the supreme good (happiness) to be intertwined with the existential level of perfection and the perception of that perfection (pleasure). According to Avicennan analysis, firstly, perfection in the essence of the soul leads to union with the active intellect and, secondly, from a psychic perspective, appears in the transcendental form of the soul dominating the body. In order to provide an ideal model and in line with Muslim philosophers, Mullā Ṣadrā posits the perfection of the theoretical dimension as the “dominant end”; an end that, due to existential development, results in moral goods. Practical perfections are a prelude to this existential growth. However, the supreme good transcends the end of both the soul and the body, which is the same as attaining the highest existential degrees, namely, assimilation to God and love for absolute good. The innovation of Mullā Ṣadrā’s approach lies in his attention to the three realms of the perfect, the mediocre, and the imperfect based on his own specific principles. His discussion of this point, following a descriptive (and not idealistic) approach, focuses on the stages of individuals' existential development. In his view, the highest good for the perfect is “predominantly” ultimate growth in the theoretical dimension; however, for the mediocre and the imperfect, a multitude of goods arising from intellectual-moral habits and actions “comprehensively” constitutes happiness, and each psychic illness jeopardizes well-being. Although in Mullā Ṣadrā’s analysis, unlike other philosophers, external goods play no role, different types of happiness commensurate with each level can be delineated because of various principles and intensive self-actualization of the soul.مسئلة مقاله حاضر «بالاترین خیر» در هرم ارزشهای صدرایی است که با تحلیل رابطة انواع خیرات به ترسیم الگوی بهزیستی میپردازد. ملاصدرا خیر اعلی (سعادت) را در تحلیلی هستیشناختی، با مرتبة استکمالی موجود (کمال) و درک آن کمال (لذت) هم&zwnj;سرنوشت میداند. مطابق تحلیل سینوی، استکمال 1) در مقام ذات نفس، به اتحاد با عقل فعال و 2) و از حیث نفسانی، در هیئت استعلایی نفس بر بدن است. صدرالمتألهین در مقام الگوسازی آرمانی، همسو با فلاسفة اسلامی، استکمال بعد نظری را بعنوان «غایت غالب» مطرح مینماید؛ غایتی که خود بدلیل توسعة وجودی، خیرات اخلاقی را نتیجه میدهد. کمالات عملی مقدمهیی برای این رشد وجودی است. البته خیر اعلی فراتر از غایت نفس و بدن (هر دو) است که همان نیل به بالاترین مدارج وجودی یعنی تشبه به خداوند و محبت به خیر مطلق است. نوآوری رویکرد صدرایی توجه به سه ساحت متکاملین، متوسطین است و بحث او با صبغة توصیفی (و نه آرمانی)، به مراحل توسعۀ وجودی افراد معطوف است؛ خیر اعلای متکاملین، نهایت رشد در بعد نظری «بصورت غالب» است، ولی در متوسطین و ناقصین سعادت عبارتست از مجموعة خیرات کثیری که برآمده از ملکات و افعال فکری&zwnj;ـ&zwnj;اخلاقی هستند، بصورت «جامع»، و بازای هر بیماری نفسانی، بهزیستی آنها بمخاطره میافتد. اگرچه در تحلیل صدرایی، بر خلاف سایر فلاسفه، خیرات خارجی سهمی ندارد، اما بدلیل مبانی متفاوت و خودشکوفایی اشتدادی نفس، سعادتهای متناسب با هر مرتبه قابل ترسیم است.

http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/46570

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08743042025929Application of the Theory of Gradation of Being in the Interpretation of Resurrection Verses in al-Mīzān in the Qur’ānکاربرد نظریه تشکیک وجود در تفسیر آیات معاد در المیزان4766fa مصطفی شریفیان دانشجوی دکتری حکمت متعالیه، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران 0009000318607919علی ارشد ریاحیاستاد گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران0000-0002-6478-8875محمدرضا نقیهاستادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران0000-0003-3987-71602024529This paper aims to examine the role of the philosophical theory of “gradation of being” in the interpretation of Qur’ānic verses related to resurrection in Tafsir al-Mīzān. Here, the basic hypothesis is that the theory of gradation and its philosophical concomitants have exercised a serious and pervasive influence on the interpretation of these verses. To prove this hypothesis, the authors have, firstly, collected and categorized the instances of the application of the theory of gradation in the interpretation of verses on resurrection. Then, they have explained the quality of the application of this theory and its role in the interpretation of the related verses. Finally, they have concluded that, relying on this theory, ‘Allāmah Ṭabāṭabā’ī has used the various divine attributes mentioned in such verses to interpret the truth of resurrection and the sequence of otherworldly events, explain the system of afterlife, and describe the relationship between the worldly realm and the realms before and after it. Some of the results of applying the theory of gradation include the systematic interpretation of fundamental concepts related to resurrection, such as witnessing, intercession, ascension, divine proximity, felicity and wretchedness, as well as deciphering the reality of returning to God and the nature of otherworldly life and explaining the criteria for degrees and levels in afterlife. This study demonstrates the harmony and reciprocal relationship between religious and philosophical theorems and refutes the separation of the teachings of the Holy Qur’ān from philosophical findings.هدف این مقاله بررسی نقش نظریة فلسفی «تشکیک وجود» در تفسیر آیات مربوط به معاد در تفسیر المیزان است. فرضیة اساسی ما اینست که نظریة تشکیک و لوازم فلسفی آن، تأثیری جدی و فراگیر در تفسیر این آیات داشته است. برای اثبات این فرضیه ابتدا موارد کاربرد نظریة تشکیک در تفسیر آیات معاد، جمعآوری و دسته&zwnj;بندی شده، سپس نحوة کاربرد این نظریه و نقش آن در تفسیر آیات تبیین گردیده و این نتیجه بدست آمده است که علامه طباطبایی با تکیه بر این نظریه، صفات مختلف الهی را که ذیل آیات معاد مطرح نموده است و در آن تفسیر حقیقت معاد و سیر حوادث اخروی و نیز تبیین نظام عالم آخرت، بکار گرفته و نسبت عالم دنیا با عوالم قبل و بعد آن را توصیف کرده است. تفسیر روشمند مفاهیم بنیادین مربوط به معاد ـ&zwnj;ازجمله شهادت، شفاعت، عروج، قرب الهی، سعادت و شقاوت و مانند آن&zwnj;ـ، رمزگشایی از حقیقت رجوع الی&zwnj;الله، چیستی حیات اخروی و تبیین ملاک درجات و درکات در آخرت، بخشی از نتایج کاربرد نظریة تشکیک است. در این پژوهش هماهنگی و رابطة متقابل میان آموزه&zwnj;های دینی و فلسفی، و نادرستی رویکرد تفکیک میان معارف قرآن کریم و یافته&zwnj;های فلسفی اثبات شده است.

http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/46840

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08743042025929A Critical Review of Concrete Matter Based on the Fundamental Principles of Peripatetic Philosophy and Transcendent Philosophyبررسی انتقادی ماده انضمامی بر مبنای فلسفه مشاء و حکمت متعالیه6786faبهزادپروازمنشدانش‌آموخته دکتری فلسفه و کلام اسلامی (گرایش حکمت متعالیه)، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران2024525The Peripatetic concrete matter is the first and most comprehensive philosophical explanation of motion based on materiality and immateriality. Although the core philosophical idea in this regard is undeniable, the Peripatetics' method of analyzing this concept has created some limitations in solving the related problems. The demonstration and explanation of this theory are based on the well-known arguments of potency and act, differentia and conjunction, as well as the argument based on the principle of temporal origination. To provide a deeper explanation and more precise identification of the points of criticism, the logical form of these arguments is initially mentioned, and then it is shown that the concrete view of prime matter is inconsistent in multiple ways with the main principles of Peripatetic philosophy, such as “the aggregation of corporeal and specific forms,” “the concomitance of existence with unity and actuality”, as well as with the correct principles of the Transcendent Philosophy, including “the principiality of existence,” “copulative existence,” and “trans-substantial motion.” The set of principles evaluated in this research present a novel endeavor; hence, another theory to explain the truth of matter must be extracted from the foundations of Transcendent Philosophy to replace the idea of concrete matter. This can be a basis for re-identifying the concepts of “immaterial” and “material”, solving the difficult problems of motion and time, creating greater consistency among philosophical teachings, and establishing a harmony between them and Islamic teachings.مادة انضمامی &zwnj;مشائی نخستین و فراگیرترین طرح تبیین فلسفی حرکت بر اساس مادیت و تجرد است. هر چند اصل اندیشه و اندیشۀ اصلی در اینباره غیر قابل انکار است، اما شیوة تحلیل مشائین از این مطلب، محدودیتهایی را در حل مسائل مترتب بر این مسئلۀ بنیادی بوجود آورده است. اثبات و نیز تبیین این نظریه بر براهین معروف قوه و فعل، فصل و وصل و نیز برهان مبتنی بر قاعدة حدوث زمانی استوار است. برای تبیین عمیقتر و نیز تعیین دقیقتر مواضع نقد، صورت منطقی این براهین ذکر و پس از آن نشان داده میشود که دیدگاه انضمامی به مادة نخستین، با مبانی اصلی حکمت مشاء ـ&zwnj;مانند «اجتماع صور جسمی و نوعی»، «مساوقت وجود با وحدت و فعلیت»&zwnj;ـ و نیز مبانی صحیح حکمت متعالیه ـ&zwnj;مانند «اصالت وجود»، «وجود رابط» و «حرکت جوهری»&zwnj;ـ از وجوه متعدد ناسازگار است؛ درنتیجه، باید از بنیانهای حکمت متعالیه راه دیگری برای تبیین حقیقت ماده استخراج و جایگزین مادة انضمامی کرد. این امر میتواند مبنایی برای بازشناسی مفاهیم «مجرد»&zwnj; و «مادی» و نیز حل مسائل دشوار حرکت و زمان و ایجاد سازگاری بیشتر آموزه&zwnj;های فلسفی با یکدیگر، و نیز با آموزه&zwnj;های اسلامی باشد.

http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/46794

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08743042025929An Analysis of the Correspondence Theory of Truth and Resolving its Inconsistency with the Principles of Transcendent Philosophyتحلیل نظریه تطابق و حل ناسازگاری آن با لوازم حکمت متعالیه87108faعبدالعلی شكردانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران 0000-0002-1139-256x امیررضا وارثدانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران0009-0009-5723-34152024711Certainty in any proposition is achieved within the framework of criteria for truth and falsity. The results of self-knowledge, such as the immateriality of the human soul and the immateriality of the reality of knowledge, alongside an external world distinct from the soul and the presupposition of the realization of a physical external world, create significant challenges and inconsistencies, including a lack of certainty and the acceptance of error in the world of being. The presence of the reality of immaterial knowledge with the immaterial perceiver is the only condition for the realization of knowledge for the knower. Accordingly, no argument can be adduced for the existence of a corporeal world. This paper, following a descriptive-analytical method, examines the implications of the correspondence theory of truth based on the principles of Transcendent Philosophy and demonstrates that, irrespective of the causal system and accepting the emanation system, the existing inconsistencies can be resolved. Man, as an emanation of the “Necessary Being and Simple Truth,” has an existential relation with the Exalted Truth, and knowledge is bestowed upon them in an emanative and illuminative manner from the Giver of Forms. The illuminated knowledge is the very existence united with the human soul, which is housed in its essence, and through which it gains existential breadth and individuation. The results of this study indicate that the Exalted Truth grants illumination and expansion to Man’s essence through His Epiphany. Human perceptions are their emanations and God’s manifestations, which are bestowed upon them according to their existential station. Thus, an internal system can be portrayed without the need to accept an external world distinct from the soul, in which the manifestations of Exalted Truth shape the gradual path of Man’s existential evolution internally. Therefore, “nafs al-amr” (truth-by-itself) is a graded truth that manifests in the realm of human existential perceptions, creating an internal journey for them, guiding them stage by stage through the stations of truth, and leading to the expansion of Man’s existence.یقین به هر گزاره در بستر ملاکهای صدق و کذب محقق میگردد. نتایج شناخت نفس مانند تجرد نفس انسانی و تجرد واقعیت علم، در کنار عالَم خارجِ مباین از نفس و پیشفرض تحقق عالم خارج جسمانی، چالشها و ناسازگاریهای مهمی مانند عدم یقین و پذیرش وقوع خطا در نظام هستی پدید میآورد. حضور واقعیت علم مجرد نزد مدرِک مجرد، تنها شرط تحقق علم برای عالم است. بر این اساس، برهانی بر اثبات عالم جسمانی نمیتوان اقامه کرد. این مقاله با روش توصیفی&zwnj;ـ&zwnj;تحلیلی، لوازم نظریة تطابق را بر اساس مبانی حکمت متعالیه میسنجد و نشان میدهد که صرفنظر از نظام علّی&zwnj;ـ&zwnj;معلولی و پذیرش نظام تشأنی، میتوان ناسازگاریها را برطرف نمود. انسان بعنوان شأنی از«واجب الوجود و بسیط الحقیقه» به حق متعال ربط وجودی دارد و علم بصورت صدوری و اشراقی از واهبالصور به او افاضه میشود. علمِ اشراق شده همان وجود متحد با نفس انسان است که در ذات او وجدان شده و با آن سعه و تشخص وجودی مییابد. نتایج این تحقیق حاکی از آنست که حقتعالی با تجلی خود، ذات انسان را اشراق و سعه میبخشد. مدرَکات انسان، شئون او و تجلیات حق&zwnj;تعالی هستند که بفراخور مقام وجودی انسان، به او افاضه میگردد. بدین&zwnj;ترتیب، میتوان نظامی &zwnj;انفسی بدون نیاز به پذیرش عالَم خارجِ مباین با نفس ترسیم کرد که در آن تجلیات حقتعالی، مسیر تشکیکی تکامل وجودی انسان را بصورت انفسی رقم میزنند. بنابرین، نفسالامر، حقیقتی تشکیکی است که در موطن مدرکات وجودی انسان جلوهگر است و یک سیر انفسی برای انسان میسازد و او را مرحله&zwnj;بمرحله از منزلهای صدق عبور میدهد و موجب سعة وجودی انسان میگردد.

http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/47336

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08743042025929Subject of the Corporeal Origination of the Soul in the Philosophy of Mullā Ṣadrā and His Commentatorsمتعلَق حدوث جسمانی نفس در فلسفه ملاصدرا و شارحان وی109122fa ابراهیم مسلم‌پور انگرابیدانش آموخته دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران سهرابحقیقتدانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران2024103Psychology is one of the important fields of Islamic philosophy, playing a fundamental and constructive role in many ontological and epistemological problems. The corporeal origination of the soul, first proposed by Mullā Ṣadrā in contrast to the view of Peripatetic philosophers advocating the spiritual origination of the soul at the beginning of its attachment to the body, faced certain challenges and led to some ambiguities. Hence, commentators on Mullā Ṣadrā's works have sought to resolve these ambiguities. This study, following a descriptive-analytical approach, aims to answer the main question of which level of the soul, vegetative, animal, or rational, is the subject of corporeal origination in Mullā Ṣadrā's philosophy and that of his commentators. In response, it must be said that the rational soul, not the vegetative or animal soul, is the subject of corporeal origination. Based on the argument of “things are known by their opposites”, Mullā Ṣadrā's theory of corporeal origination is proposed in opposition to the Peripatetic theory of spiritual origination. Moreover, since the subject of spiritual origination for Peripatetic philosophers is the rational soul, the subject of corporeal origination in Mullā Ṣadrā's philosophical system must be the rational soul. Mullā Ṣadrā himself explicitly acknowledged this in some of his works. This paper is intended to provide a critical study of Mullā Ṣadrā's theory in his works regarding the subject of the corporeal origination of the soul, while presenting and examining the related differences of opinion among commentators.نفسشناسی یکی از حوزه&zwnj;های مهم فلسفة اسلامی است که در بسیاری از مسائل هستی&zwnj;شناسی و معرفت&zwnj;شناسی، نقشی اساسی و سازنده&zwnj; دارد. حدوث جسمانی نفس که نخستین&zwnj;بار توسط ملاصدرا در مقابل دیدگاه حکمای مشاء، یعنی حدوث روحانی نفس در ابتدای تعلق به بدن، مطرح شد، با چالشها و ابهاماتی مواجه گردید. شارحان آثار ملاصدرا درصدد رفع این ابهامات برآمده&zwnj;اند. مقاله پیش رو که با رویکرد توصیفی&zwnj;ـ&zwnj;تحلیلی نگاشته شده، در پی این پرسش&zwnj; اصلی است که متعلق حدوث جسمانی نفس در فلسفة ملاصدرا و شارحان وی کدام مرتبه از نفس است؛ نباتی، حیوانی یا ناطقه؟ در پاسخ باید گفت: نفس ناطقه متعلق حدوث جسمانی است نه نفس نباتی یا حیوانی؛ با این استدلال که از باب تعرف الاشیاء باضدادها، نظریة حدوث جسمانی صدرایی در مقابل نظریة حدوث روحانی مشائی مطرح&zwnj; شده و ازآنجاکه نزد فلاسفة مشائی متعلق حدوث روحانی، نفس ناطقه است، پس باید در نظام فلسفی ملاصدرا نیز متعلق حدوث جسمانی، نفس ناطقه باشد. ملاصدرا در برخی از آثار خود نیز بصراحت بدان اذعان کرده است. استقصای انتقادی نظریة ملاصدرا در آثارش دربارة متعلق حدوث جسمانی نفس، طرح اختلاف&zwnj;نظر شارحان و بررسی این اختلافات ساختار این مقاله را تشکیل میدهد.

http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/48152

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08743042025929A Critical Study of Rajʻat and Miʻrāj in the Philosophy of ‘Allāmah Rafīe’ī Qazvīnīبررسی و نقد رجعت و معراج در اندیشه علامه رفیعی قزوینی 123140faعبدالرفیع رحیمی دانشیار گروه تاریخ، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران 0000000216450300سهیلاعلی دوستدانشجوی دکتری تاریخ ایران بعد از اسلام، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران00090003806980732024713The bodily return of a group of humans to the material world in the era of the advent of Imām Mahdī (‘a) and before the Day of Judgment is known as “rajʻat (return),” and the bodily journey of the Prophet (ṣ) during his lifetime to the immaterial world is known as “Miʻrāj” (ascension). Some thinkers and scholars of the Islamic world reject rajʻat and consider its occurrence impossible; another group accept it without discussing its quality, and some seek to prove it using some rational arguments. The issue of Miʻrāj, however, is agreed upon by most Islamic thinkers, yet they differ on the way of its occurrence. ‘Allāmah Rafīe’ī Qazvīnī is one of the thinkers who has delved into the topics of rajʻat and Miʻrāj and was able to answer some of the questions following a rational approach. In this research, using a descriptive-analytical method and library resources, the authors have tried to answer the question of with which argument ‘Allāmah Rafīe’ī managed to demonstrate the occurrence of rajʻat and the physicality of miʻrāj. The findings of the study indicate that he emphasizes the corporeal occurrence of rajʻat through three rational premises: the soul's attachment to the material body, the necessity of the manifestation of the existential feature of the Prophet (ṣ) and the People of the House (‘a), and the impossibility of perpetual constraint. Regarding the discussion of Miʻrāj, he also believes in the corporeal and spiritual journey of the Prophet (ṣ) to the realm of dominion and has tried to prove it based on certain philosophical and rational principles.بازگشت جسمانی گروهی از انسانها به جهان مادی در عصر ظهور حضرت مهدی(عج) و پیش از قیامت با نام «رجعت» و سفر جسمانی پیامبر(ص) در زمان زندگانیشان به جهان غیرمادی با نام «معراج» شناخته میشود. بعضی اندیشمندان و عالمان جهان اسلام رجعت را رد میکنند و وقوع آن را محال میدانند، گروهی بدون اینکه در مورد کیفیت آن صحبت کنند، آن را میپذیرند، بعضی نیز با استدلال عقلی بدنبال اثبات آن هستند. مسئلة معراج اما مورد اتفاق اکثر اندیشمندان اسلامی است، در عین حال، دربارۀ چگونگی حادث شدن آن، با یکدیگر اختلاف نظر دارند. علامه رفیعی قزوینی یکی از متفکرانی است که به مبحث رجعت و معراج ورود کرده و توانسته است به برخی از شبهات بروش عقلی پاسخ بدهد. در این پژوهش با استفاده از روش توصیفی&zwnj;ـ&zwnj;تحلیلی و منابع کتابخانهیی، بدنبال پاسخ به این پرسشیم که علامه رفیعی با چه استدلالی توانسته است وقوع رجعت و جسمانی بودن معراج را اثبات نماید؟ نتایج پژوهش نشان میدهد که ایشان از طریق سه مقدمة عقلی ـ&zwnj;یعنی علاقة روح به بدن مادی، لزوم ظهور خاصیت وجودی پیامبر(ص) و اهل بیت (علیهم&zwnj;السلام)، و محال بودن قسر دائمی&zwnj;ـ بر وقوع رجعت بصورت جسمانی تأکید دارد. او در مبحث معراج نیز قائل به سفر جسمانی و روحانی پیامبر(ص) به عالم ملکوت است و کوشیده آن را با مبانی فلسفی و عقلانی اثبات نماید.

http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/48431