مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742532020620The Fall: A Ladder to the Infinity of Ascent (The Fall in the Transcendent Philosophy)هبوط، نردباني تا بيكرانة عروج (تبيين هبوط از ديدگاه حكمت متعاليه)5364faراضیهنیکیدانشگاه شیرازسعید رحیمیان دانشگاه شیراز عبدالعلي شكردانشگاه شيراز 201969There are a variety of interpretations and esoteric commentaries written to commend and condemn Adam’s fall. However, it is necessary to discuss and investigate which interpretation is more compatible with his station of prophethood and vicegerency and is more accurate and well-founded. In this paper, the writers argue that, among the several existing interpretations, those which support and commend his fall are more defensible than those criticizing it. Moreover, they try to provide an answer to the question of whether one can consider a necessity aspect for the fall. In the view of the people of knowledge, particularly Mullā Ṣadrā, several gifts and blessings were realized due to Adam’s fall, including the emergence of multiple hidden borderlines in the natural world; land development; population increase; Man’s perfection in the light of love, gnosis, and act until attaining the unique station of divine vicegerency, and, particularly, the end of the world of being; the rise of the perfect Muhammedan man, the end of all prophets and the People of his House, in the form of human beings; etc. Therefore, Adam’s fall was not only a praiseworthy phenomenon but also a necessary act which must have been necessarily realized relying on God’s pre-eternal and creative will so that it could serve human beings as a ladder to take them from the nadir of descent to the infinity of ascent.دربارة هبوط حضرت آدم‌(ع) تفاسير و تاويل متفاوتي، اعم از رويكرد مدحي و ذمّي وجود دارد اما اينكه كدام تفسير با مقام نبوت و خلافت ايشان سازگارتر بوده و از دقت و قوت بيشتري برخوردار است، نياز به بحث و بررسي دارد. در اين مقاله تبيين ميشود كه در ميان تفاسير متعدد، چگونه وجه مدحي هبوط بيش از وجه ذمّي آن قابل دفاع است و از سويي آيا ميتوان براي هبوط وجه ضرورت و وجوب نيز لحاظ نمود يا خير؟ از ديدگاه اهل معرفت ـ بخصوص صدرالمتألهين‌ـ پيدايش كثرات كرانه‌ناپيداي عالم طبيعت، عمران و آباداني زمين، كثرت نسل انسان، استكمال او در پرتو عشق، عرفان و عمل تا نيل به مقام لامقامي خليفةاللهي و بويژه ظهور يافتن غايت عالم هستي، انسان كامل محمدي، حضرت خاتم الانبياء‌(ص) و اهل بيت مطهر ايشان‌(ع) در كسوت بشري و بسياري بركات ديگر، همه در پرتو هبوط محقق شد. از اينرو هبوط نه فقط امري ممدوح، بلكه ضروري بود كه طبق ارادة تكويني و ازلي خداوند، ضرورتاً بايد محقق ميشد و انسان را نردباني ميگشت از حضيض نزول تا بينهايت عروج و صعود.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23929

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742532020620Semantics of Bliss in Mullā Ṣadrā’s Viewمعناشناسی بهجت از نگاه ملاصدرا93110faمريم فخرالدينيدانشگاه اصفهانجعفرشانظریدانشگاه اصفهانسیدمهدیامامی جمعهدانشگاه اصفهان2019915 In Mullā Ṣadrā’s works, bliss (bahjat) is introduced as one of the effects of existence and, similar to other ontological elements, no quiddative definition could be provided for it. Hence, through an assessment of bliss in a semantic network consisting of “pleasure”, “happiness”, and “love”, it has been tried to develop a more accurate knowledge of their ontological meanings and referents. Accordingly, the authors argue that the ontological level of bliss is higher than pleasure and enjoys both generality and particularity relations. On the other hand, happiness means attaining an immaterial and independent existence or the same transcendental existence. Bliss means the soul’s awareness of the realization of such a transcendent level. Thus bliss and happiness are the effects of attaining the highest levels of existence and, in terms of reference, there is an absolute generality and particularity relationship between them. Love and bliss are both the effects of the realization of the perfection of the soul as well and, when it comes to their meanings and referents, they bear an equality relationship to each other. Therefore, it can be said that in Mullā Ṣadrā’s ontological system, the elements of bliss, pleasure, love, and happiness are tightly intertwined and related to each other so that the realization of each paves the context for the soul’s access to the other effects and good deeds of existence. Among them, bliss, as the main feature of such ontological benefits, plays an undeniably significant role. After clarifying the similarities and differences among them, the authors identify the affirmative and positive elements of bliss and, hence, conclude that bliss can be considered to be the contemplation of the most supreme ontological perfections of the soul which are realized through attaining the level of immaterial, independent existence and a transcendent configuration. Reaching such a level is possible for the soul through the knowledge of God as the cause granting life and self-knowledge to human beings. This results in massive bliss for the soul. The attention to the soul’s ontological grade at this level and its unique achievement, i.e. knowledge of God and self-knowledge, reveals the place of bliss and its effects on the soul.در آثار ملاصدرا «بهجت» بعنوان يكي از آثار وجود مطرح ميشود و همانند ساير مؤلفه‌هاي وجودي نميتوان تعريف ماهوي از آن ارائه نمود. به همين منظور، در اين نوشتار تلاش شده با ارزيابي بهجت در يك شبكه معنايي متشكل از «لذت»، «سعادت» و «عشق» به شناخت دقيقتري از معناي وجودي و مصاديق آنها دست‌ يابيم. در اينباره ميتوان گفت كه مرتبة وجودي بهجت، برتر از لذت است و از نظر مصداقي، نسبت عموم و خصوص من‌وجه دارند. از سوي ديگر سعادت، رسيدن به وجود استقلالي مجرد يا همان، وجود استعلايي است و بهجت، آگاهي نفس به تحقق چنين مرتبة متعالي‌يي ميباشد. پس بهجت و سعادت، معلول دستيابي به بالاترين مراتب وجود هستند و از نظر مصداقي، نسبت عموم و خصوص مطلق ميان آنها برقرار است. عشق و بهجت نيز هر دو، معلول تحقق كمال نفس هستند و از نظر معنايي و مصداقي، نسبت تساوي ميان آنها برقرار است. بنابرين ميتوان گفت در نظام وجودشناسانة ملاصدرا مؤلفه‌هاي بهجت، لذت، عشق و سعادت بسيار در‌هم‌تنيده و مرتبط با يكديگر هستند، بنحوي كه تحقق هر يك از آنها زمينه‌ساز دستيابي نفس به ساير آثار و خيرات وجود خواهد شد. در اين ميان بهجت بعنوان شاخص اصلي اين منافع وجودي، نقشي عميق و غيرقابل انكار دارد. پس از روشن شدن اشتراكات و تمايزات آنها، به شناسايي مؤلفه‌هاي اثباتي و ثبوتي بهجت پرداخته و براساس آن به اين نتيجه رسيده‌ايم كه ميتوان بهجت را مشاهدة بالاترين كمالات وجودي نفس دانست كه از طريق رسيدن به درجه» وجود استقلالي مجرد و هيئت استعلايي محقق ميشود. دستيابي به چنين مرتبه‌يي براي نفس بواسطه» معرفت خداوند بعنوان علت هستي‌بخش انسان و شناخت خود، امكانپذير است كه موجبات دريافت بهجت عظيمي را براي نفس فراهم ميكنند. توجه به درجه» وجودي نفس در اين مرتبه و دستاوردهاي بي‌بديل آنها يعني معرفت به خدا و شناخت خود، جايگاه و تأثير بهجت نزد نفس را بخوبي روشن ميسازد.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23958

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742532020620The Role of Mullā Ṣadrā’s Philosophical Thought in Understanding Religious Textsنقش تفكر فلسفي ملاصدرا در فهم متون ديني1330faسید حسینعظیمی دختدانشگاه میبد2019102This study aims to explore Mullā Ṣadrā’s philosophical thoughts, portray the salient features of his philosophy, and demonstrate the influence of philosophical thought on his understanding and interpretation of religious texts. Using a descriptive-analytic method, the author describes some of the elements of Mullā Ṣadrā’s philosophy in the fields of theology, cosmology, and anthropology and, in this way, tries to explain his hermeneutic principles in the perception of religious texts. Next, he presents some of his interpretations of such texts in order to reveal the influence of Sadrian philosophical trend and hermeneutic principles in understanding religious texts. Given his prominent role in the development of Shī‘ī philosophy and wisdom, it seems necessary to deliberate over his philosophical theories and works and examine his methods and principles of interpretation in the field of Sadrian studies. The findings of this study indicate that Mullā Ṣadrā’s philosophical thought, in general, and his philosophical views, in particular, as well as his hermeneutic principles, which originate in the Transcendent Philosophy, and utilizing certain concepts in explaining philosophical problems distinguish him from other thinkers in the presentation and analysis of religious categories. Finally, the author concludes that benefitting from philosophical and metaphysical categories and theories, while being harmful in certain respects, could result in having a different understanding of religious texts.هدف اين نوشتار، واكاوي انديشه‌هاي فلسفي ملاصدرا و ترسيم شاخصه‌هاي اساسي تفكر اين فيلسوف و متعاقب آن، نشان‌دادن تأثيرپذيري فهم وي از تفكر فلسفي در تفسير و برداشت از متون ديني است. اين جستار با استفاده از روش توصيفي ـ تحليلي، پاره‌يي از مشخصه‌هاي فكري‌ـ فلسفي ملاصدرا را در محورهاي خداشناسي، جهان‌شناسي و انسان‌شناسي توصيف ميكند و ميكوشد تا بدينوسيله اصول هرمنوتيكي ملاصدرا در فهم متون ديني را به تصوير كشد. در ادامه، برخي از تفاسير و برداشتهاي وي از متون ديني بيان ميشود تا از اين طريق، نفوذ جريان فلسفي و اصول هرمنوتيكي ملاصدرا در فهم متن ديني بخوبي نشان داده شود. با توجه به نقش برجسته‌يي كه اين متفكر بزرگ در انديشه و حكمت شيعي دارد، تعمق در آثار و نظريات فلسفي و بررسي روشها و اصول تفسيري او، در حوزة مطالعات صدرايي ضروري محسوب ميشود. دستاوردهاي اين پژوهش نشان ميدهد كه تفكر فلسفي ملاصدرا بطوركلي و ديدگاههاي فلسفي خاص وي، همچنين اصول هرمنوتيكي او كه برخاسته از حكمت متعاليه است و نيز بهره‌گيري از برخي مفاهيم خاص در تبيين موضوعات فلسفي، او را در ارائه و تحليل مقولات ديني متمايز كرده است. در پايان، به اين نتيجه ميرسيم كه بطوركلي بهره‌گيري از مقولات و نظريات فلسفي و مابعدالطبيعي، با در‌نظر گرفتن آسيبهايي كه براي آنها ميتوان متصور شد، فهم متمايزي از متون ديني را پيش‌روي مينهد.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23964

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742532020620A Comparative Study of the Proofs of the Immateriality of the Soul in Demonstrating Imaginal Immateriality in the Views of Muḥaqqiq Ṭūsī and Mullā Ṣadrāبررسي تطبيقي ادله تجرد نفس در اثبات تجرد خيالي ‌از ديدگاه محقق طوسي و ملاصدرا4152faاحمد عابدی ارانیدانشگاه قممحمدرضا کریمی والادانشگاه قممحسن پیرهادیدانشگاه قم20191019One of the main proofs demonstrating the subsistence of the soul is the immateriality of the soul. However, solving the dilemma of the subsistence of all human souls depends on the analysis of the quality of the immateriality of the soul and demonstrating imaginal immateriality. Muḥaqqiq Ṭūsī has tried to prove the immateriality of the soul and has essentially propounded immateriality as an argument for demonstrating the subsistence of the soul. Although he has not referred to the demonstration of imaginal immateriality, some of the proofs he presents have the potential to be used in proving this kind of immateriality. On the other hand, he believes that the souls which have reached the level of rational immateriality also enjoy imaginal immateriality. Mullā Ṣadrā has also demonstrated the rational and imaginal types of immateriality in order to solve the problem of the subsistence of all souls and, basically, his attempts at demonstrating imaginal immateriality were at the service of demonstrating the subsistence of all souls. Some of Mullā Ṣadrā’s proofs are similar to those of Muḥaqqiq Ṭūsī. Mullā Ṣadrā believes that the application of some of these arguments to imaginal immateriality is perfect and, in addition to them, he also provides some independent reasons in order to demonstrate the rational and imaginal types of immateriality. Hence, through proving that the faculty of imagination is one of the levels of the soul and an immaterial thing by itself, he has managed to reason for the subsistence of the souls which have not moved forward from the level of imaginal immateriality. Here, the authors state that the arguments propounded by Muḥaqqiq Ṭūsī are capable of demonstrating imaginal immateriality and, accordingly, as Mullā Ṣadrā indicates, the subsistence of all human souls is possible in the light of demonstrating the imaginal immateriality of the soul. This has been clearly explained based on Sadrian principles; nevertheless, before Mullā Ṣadrā and in Muḥaqqiq Ṭūsī’s studies, imaginal immateriality can only be witnesses in those souls which have reached the level of rational immateriality. This argument cannot solve the problem of the subsistence of all human souls.يكي از دلايل اصلي براي اثبات بقاي نفس، تجرد نفس است. اما در اين ميان، حل معضل بقاي همة نفوس انساني، منوط به تحليل نحوة تجرد نفس و اثبات تجرد خيالي است. محقق طوسي در‌صدد اثبات تجرد نفس برآمده و اساساً تجرد را بعنوان دليلي براي اثبات بقاي نفس مطرح كرده است. گرچه وي اشاره‌يي به اثبات تجرد خيالي ندارد اما برخي از ادلة ارائه‌شده، قابليت اثبات تجرد خيالي را دارند. از سوي ديگر وي معتقد است نفوسي كه به مرتبة تجرد عقلي نائل آيند، از تجرد خيالي نيز بهره‌مندند. در مقابل، ملاصدرا نيز براي حل مسئلة بقاي تمام نفوس، تجرد عقلي و خيالي را اثبات كرده و اساساً تلاش وي در اثبات تجرد خيالي، معطوف به اثبات بقاي تمام نفوس بوده است. در اين ميان، برخي از ادله‌يي كه ملاصدرا مطرح كرده، با محقق طوسي اشتراك دارد. ملاصدرا دلالت برخي از اين ادله را بر تجرد خيالي تام ميداند و علاوه بر آن چند دليل مستقل در اثبات تجرد عقلي و خيالي نيز مطرح كرده است. بنابرين، ملاصدرا با اثبات اينكه قوة خيال از مراتب نفس و خود، امري مجرد است، توانسته بقاي نفوسي را نيز مستدل كند كه از مرتبة تجرد خيالي ارتقا نيافته‌اند. در نوشتار پيش رو، روشن شده است ادله‌يي‌ كه محقق طوسي بيان كرده، قابليت اثبات تجرد خيالي را دارند و بر اين اساس ـ‌چنانكه ملاصدرا تبيين كرده است‌ـ بقاي همة نفوس انساني با اثبات تجرد خيالي نفس امكانپذير است. اين امر بر اساس مباني صدرايي بروشني منقح است اما پيش از صدرالمتألهين و در تحقيقات محقق طوسي، تجرد خيالي را ميتوان تنها در نفوسي پيگيري كرد كه به مرتبة تجرد عقلي رسيده‌اند كه اين امر، توان حل بقاي تمام نفوس انساني را ندارد.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23972

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742532020620A Study of the Role of Perceptive Faculties and their Interactions in the Realization of Dreams, Revelation, and Magic (A Comparison of the Views of Ibn Sīnā and Mullā Ṣadrā)بررسي نقش قواي ادراكي و نحوة تعامل آنها در تحقق روِيا، وحي و سِحر (مقايسة‌ديدگاه ابن‌سينا و ملاصدرا)7992faعبدالرضاکوشکیدانشگاه اصفهانفروغ الساداترحيم پوردانشگاه اصفهان2019117The human soul possesses certain astonishing capabilities, a number of which appear in certain domains beyond the level of common activities. Dreams, revelation, and magic are among such capabilities. This study aims to examine and compare the views of Ibn Sīnā and Mullā Ṣadrā regarding the interactions among perceptive faculties in the realization of these three phenomena. In the eyes of these two philosophers, the outward, inward, and rational faculties interact with each other in order for dreams to be realized. When it comes to revelation, external faculties play no role and, with respect to magic, all perceptive faculties interact to contribute to its realization. Based on his own specific principles, in addition to the effect of the active intellect and heavenly souls, Mullā Ṣadrā also believes in the impact of the disjunctive world of Ideas on perceptive faculties. Moreover, Ibn Sīnā’s lack of commitment to the concomitants of the discussion of the trans-substantial motion has resulted in his presentation of a different explanation for the relationship between the soul and body. In spite of such differences, the views of both philosophers with regard to the quality of the interactions of faculties in multiple cases are, to some extent, close to each other, which could be rooted in their attention to religious texts. Finally, the authors acknowledge that, given the discussions propounded by Ibn Sīnā and Mullā Ṣadrā, one can derive certain strategies in order to improve the functions of perceptive faculties and the interactions among them. In this regard, reference can be made to strengthening the rational faculty, thought control, and temperamental balance.نفس انسان توانمنديهاي شگفتي دارد كه برخي از آنها در عرصه‌هايي وراي سطح فعاليتهاي متداول و مرسوم ظاهر ميشود. روِيا، وحي و سحر از جمله اين توانمنديهاست و آنچه در اين پژوهش مورد نظر است بررسي و مقايسه ديدگاه ابن‌سينا و ملاصدرا پيرامون تعامل قواي ادراكي براي تحقق اين سه امر است. از نظر هر دو فيلسوف، در مسئلة روِيا، قواي ظاهر، باطن و عاقله با هم تعامل دارند؛ در مسئلة وحي، قواي ظاهر دخالتي ندارند و در سحر نيز همة قواي ادراكي در تعامل هستند. ملاصدرا بدليل مباني خاص خود علاوه بر تأثير عقل فعال و نفوس سماوي بر قواي ادراكي، قائل به تأثير عالم مثال منفصل بر اين قوا نيز هست. همچنين، عدم التزام ابن‌سينا به لوازم بحث حركت جوهري باعث شده كه در خصوص ارتباط نفس با بدن، تبيين متفاوتي ارائه نمايد. برغم اين اختلافات، ديدگاه دو فيلسوف پيرامون نحوه تعامل قوا در موارد متعدد، بيكديگر نزديك است كه ميتواند برخاسته از توجه ايشان به متون ديني باشد. بكمك مباحث مطرح شده توسط دو فيلسوف، ميتوان به راهكارهايي براي بهبود عملكرد قواي ادراكي و تعامل ميان آنها مانند تقويت قوة عاقله، كنترل افكار و تعادل مزاج دست يافت.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23975

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742532020620Problem of Gender in Mullā Ṣadrā’s Epistemological Approachمسئلة جنسيت در رويكرد معرفت‌شناسانة ملاصدرا6578faمهناز مظفری فردانشگاه ایلامعلیرضاحسن پوراستاديار دانشگاه ايلام، گروه فلسفه و کلام اسلامي. مجید ضیائی قهنویهدانشگاه ايلام20191111The problem of gender has not been explicitly discussed in Islamic philosophy, in general, and in Transcendent Philosophy, in particular. However, through examining the principles of Islamic Philosophy and the work of philosophers, one can learn about their views and different interpretations of this problem. This paper is intended to reveal the relationship between the intellect and gender based on Sadrian philosophy and explain whether men and women share the same or different levels of intellectual perception. According to Mullā Ṣadrā, the most fundamental characteristic of human beings is rationality, particularly theoretical intellect, and men and women are the same in terms of their faculty of intellection. In other words, there is essentially and naturally no difference between them regarding their intellect. Mullā Ṣadrā stipulates that reaching the level of intellection – putting the intellect into practice – is an acquisitional affair, and the difference observed between men and women and even among men or women themselves in the process of knowledge acquisition is accidental and the outcome of contextual factors. Mullā Ṣadrā has demonstrated this problem in the classification of the intellect and the stages of intellection – from intellectus materialis (material intelligence) to intellectus acquisitus (acquired reason). در فلسفة اسلامي بطور عام و حكمت متعاليه بطور خاص، مسئلة جنسيت بصراحت مورد توجه قرار نگرفته است. اما بر اساس مباني فلسفة اسلامي و از لابلاي آثار فيلسوفان ميتوان به آراء ايشان در اينباره و تفسيرهاي گوناگوني از اين موضوع دست پيدا كرد. هدف اين مقاله، نشان دادن نسبت ميان عقل و جنسيت بر اساس حكمت صدرايي است و اينكه آيا زن و مرد در ادراك عقلاني سهم يكساني دارند يا بين اين دو تفاوت وجود دارد؟ طبق نظر ملاصدرا بنياديترين ويژگي انسان، عقلانيت، بخصوص عقل نظري است و زن و مرد از حيث داشتن قوة تعقل يكسان هستند؛ بدين معنا كه بين زن و مرد ذاتاً و طبيعتاً در برخورداري از عقل تفاوتي وجود ندارد. ملاصدرا تصريح ميكندكه رسيدن به مرتبة تعقل ـ يعني از قوه به فعليت رساندن عقل ـ بطور اكتسابي بدست مي‌آيد و تفاوتي كه بين زن و مرد و حتي در ميان خود زنان و مردان در فرايند كسب معرفت مشاهده ميشود، امري عارضي و نتيجة غلبة شرايطي است كه شخص در آن قرار گرفته‌ است. او در تقسيمبندي عقل و مراتب تعقل از ـ عقل هيولاني تا عقل مستفاد‌ـ اين امر را بخوبي نشان داده است. http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23976

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742532020620Editor's Notesسرمقاله1112faآیت‌الله سیدمحمدخامنه‌ایبنیاد حکمت اسلامی صدرا2020620Covid 19 Creation Global Worldفلسفة‌ ظهور انبياء، و نيز پديد آمدن آئين حكمت در ميان بشر، آن بود كه جهان پرشكوه هستي و قوانين آفرينش را به انسانها معرفي نمايند و جمال آفريدگار و جمال عرصة هستي را به او نشان دهند؛ و از سوي ديگر، جلال و هيبت و خطر بيقانوني و بي‌اعتنايي به قوانين طبيعت و سنتهاي الهي را يادآور گردند و با دو دست «بشارت» و «انذار»، راه درست زندگي و حيات همراه با آسودگي و كامياري را ـ كه قرآن‌ ‌آن را صراط مستقيم ناميده‌ـ بياموزند و به يمين و يسار جاده نيفتند. حق‌تعالي عقل و عشق را نيز همچون دو بال معرفت به بشر سپرد تا به بلوغ انساني خود برسد و از بادة تلخ روزگاران زندگي و عمر بلاخيز بشري خود، مستي و سرمستي و شيدايي براي خود بسازد؛ از آيات الهي پند گيرد، به گفتار دلسوزانة پيامبران و نمايندگان آنها عاقلانه و هوشمندانه عمل كند و به قوانين نوشته و نانوشتة اين جهان آفرينش احترام بگذارد و از خشم هولناك زمانه و راهبر ناپيداي اين جهان بپرهيزد و با قانونشكني و بيتوجهي به سنن الهي، تازيانة خشم الهي را برخود نخرد؛ آنگونه كه قرآن‌ ‌از نمونه‌هاي تاريخي چون عاد و ثمود ... بيان كرده است، كه با وجود قدرت و شكوه ظاهري كه داشتند، به نكبت و انحطاط و نابودي دچار گشتند و از عرصة جهان بيرون افتادند. امروز نمايش ديگري از قدرت لايزال حق‌تعالي و قوت ناموس خلقت و قانون آفرينش، در صفحة روزگار به روي پرده در آمده و مدعيان حكومت بر جهان را مغلوب و درماندة موجودي ناچيز از موجودات و مخلوقات خود ـ ويروس يا هر نام ديگر ـ نموده است تا عجز و درماندگي و بيچارگي آنان را آشكار نمايد و كدخدايان فرضي و خيالي دهكدة جهاني را در برابر اين حقيرترين مخلوق جهان به زانو درآورد و خاك ذلت و افتادگي و فرودستي در برابر خداي متعال را بر سر آنان بريزد، كه «اين هنوز از نتايج سحر است»! بدبخت كساني كه دل به اين قدرتهاي كاذب بسته‌اند و هنوز رو به كعبة آنان نماز ميخوانند و از قهر و انتقام الهي غافلند. اگر از خرد چيزي در آنها هست، تا وقت است بايد كه عبرت بگيرند و خود و ملت خود را به اين محكومان محكمة تاريخ، كه صداي خُرد شدن استخوانهاي آنان به گوش ميرسد، نفروشند. http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/24051

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742532020620Sense Perception in Aristotle and Mullā Ṣadrāبررسي ادراك حسي از ديدگاه ارسطو و ملاصدرا3140faمحمدحسين مختاريمؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی 2020620The Problem of perception has always been an important philosophical issue since ancient times. Ancient Greek philosophers, particularly Plato and Aristotle, extensively discussed the tools and conditions of perception. Aristotle, for example, explained the external and internal perception of the soul in his two treatises of On the Soul and On Sense and Sensibilia. Among the perceptive faculties of human beings and animals, sense perception holds a particular station. This is because one’s first encounter with the external world happens through this faculty. In order to clarify sense perception, he refers to and discusses the external faculties of the soul (touch, sight, taste, hearing, and smell) and the informative data they provide. He believes that sense perception must be intertwined with the intellect in order to result in knowledge. Muslim philosophers have also discussed sense perception and most of their views are similar to those of Aristotle. Through propounding the soul’s creation of forms, Mullā Ṣadrā distanced himself from Aristotle and managed to introduce a new theory in philosophical psychology. In this paper, the author examines and compares Aristotle’s and Mullā Ṣadrā’s approaches to the problem of sense perception. In doing so, he firstly defines the soul and its faculties and, then, investigates external faculties in the views of both philosophers. Finally, he deals with the important discussion of the epistemological aspect of sense perception.مسئلة «ادراك» همواره يكي از مباحث مهم فلسفي از روزگار باستان تا به امروز بوده است. فيلسوفان يونان باستان بويژه افلاطون و ارسطو، بطور مبسوطي دربارة ادراك ـ ابزار و شرايط آن‌ـ سخن گفته‌اند. در اين ميان، ارسطو با تدوين دو رساله دربارة نفس‌ ‌و حاس و محسوس‌ ‌به تبيين ادراك ظاهري و باطني نفس پرداخته است. در ميان قواي ادراكي حيوان و انسان، ادراك حسي از جايگاه ويژه‌يي برخوردار است زيرا نخستين مواجهة ما با عالم خارج بوسيلة اين حواس صورت ميگيرد. ارسطو براي تبيين ادراك حسي از قواي ظاهري نفس (لامسه، باصره، ذائقه، سامعه و شامه) و معرفت‌بخش بودن داده‌هاي آنها سخن ميگويد. وي معتقد است ادراك حسي بايد با عقل در‌هم‌تنيده شود تا براي ما معرفت‌بخش باشد. فيلسوفان مسلمان نيز به بحث از ادراك حسي پرداخته‌اند و عمدة مباحث آنها همان نظرياتي است كه ارسطو بيان كرده است. ملاصدرا با مطرح‌كردن انشائي‌بودن صور توسط نفس، از ديدگاه ارسطويي فاصله گرفت و توانست طرحي نو را در علم‌النفس فلسفي دراندازد. در اين مقاله به بررسي و مقايسة رويكرد ارسطو و ملاصدرا به مسئلة ادراك حسي ميپردازيم. بدين منظور، ابتدا از تعريف نفس و قواي آن بحث ميكنيم و سپس قواي ظاهري را از ديدگاه هر دو فيلسوف مورد بررسي قرار خواهيم داد. در پايان نيز به بحث مهم معرفت‌‌بخشي ادراك حسي ميپردازيم.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/24052