مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-087424120181210Mulla Sadra’s View of Time in the Hereafterزمان در آخرت از منظر صدر المتألهین5368faهادیجعفریدانشگاه اصفهانفروغ الساداترحيم پوردانشگاه اصفهان20171222The attention to the specific features of the Hereafter, such as time, and its comparison with worldly conditions can be witnessed in many of Mulla Sadra’s works. Given the presupposition that corporeal resurrection and the existence of other-worldly body are necessary in the Transcendent Philosophy, the question is whether time also exists in the Hereafter. If the answer is yes, what are its qualities and quantities, and how does it differ from worldly time? The present paper is intended to provide some responses to such questions about time and concludes that the existence of a kind of time which matches the Hereafter and the other-worldly corporeal existence is necessary for believing in corporeal resurrection. This kind of time enjoys a more perfect and intensive level of the worldly existence of time and possesses some other-worldly features such as the relativity of feeling the passage of time, influence of the extent and level of individual’s immateriality in the slowness or speed of the passage of time during other-worldly events, and correspondence of the perception of passage of time with the domination of angelic aspect over each individual (in the course of worldly life).توجه به ويژگيهاي جهان آخرت و مقايسه» آن با شرايط دنيوي، در بسياري از آثار ملاصدرا مشاهده ميشود و «زمان» يكي از آن ويژگيهاست. با اين پيشفرض پذيرفته شده در حكمت متعاليه كه معاد جسماني و وجود جسم اخروي امري ضروري است، اين پرسش مطرح ميشود كه آيا در آخرت نيز زمان وجود دارد؟ و در صورتيكه پاسخ مثبت باشد، كم و كيف آن و تفاوت و شباهتش با زمان دنيوي چيست؟ مقالة حاضر درصدد پاسخ دادن به چنين پرسشهايي دربارة زمان است و به اين نتيجه رسيده كه لازمة اعتقاد به معاد جسماني، وجود نحوه‌يي از زمان است كه متناسب با عالم آخرت و وجود جسماني آخرتي باشد. اين نحوه از وجود زمان، مرتبه‌يي كاملتر و شديدتر از وجود دنيوي زمان دارد و از ويژگيهاي مرتبة آخرتي، همچون نسبي بودن احساس گذر زمان، تأثير‌گذاري ميزان و مرتبة تجرد افراد در كندي يا سرعت سپري شدن وقت رخدادهاي اخروي، و تناسب ادراك گذر زمان با غلبة وجهة ملكي يا ملكوتي بر هر فرد (در طول حيات دنيوي) را برخوردار است.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23784

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-087424120181210An Epistemological-Ontological Approach to the Voluntary Growth and Training of “Personality” Based on Mulla Sadra’s Philosophyنگرشي شناختي‌ ـ ‌وجودي در رشد و تربيت ارادي «شخصيت» بر مبناي انديشة ملاصدرا4152faطوبیلعل صاحبیدانشگاه فردوسی مشهدمحمد کاظمعلمی سولادانشگاه فردوسی مشهد2018318“I” or “self” is intertwined with self-consciousness in Sadrian philosophy. The emergence of “I” begins with developing an awareness of the self and then develops, grows, and attains different levels based on the same awareness. In this paper, the writers aim to explore the growth of “I” or “personality” based on Mulla Sadra’s philosophical principles. In its technical sense, “personality”, which is created in the light of training and other influential factors, is formed in the domain of the transcendent and grown “I”. This is because “I”, from the very beginning, is an individual and a particular ontological identity. However, personality, which mainly represents an individual’s voluntary attributes and features, appears at specific stages of a person’s process of development and correct intellectual education. Following a specific analytic method, the present paper examines the process of appropriate growth, which mainly takes place after puberty.«من» يا «خود» در نظريه» صدرايي با خودآگاهي عجين است. پيدايش و ظهور «من» با آگاهي از خود آغاز شده و سپس با آگاهي نيز تكامل و رشد يافته و داراي مراتب گوناگون ميگردد. آنچه اين نوشتار بر اساس مباني فكري ملاصدرا درصدد بيان آن است، در نظر گرفتن رشد «من» يا «شخصيت» است. «شخصيت» بمعناي اصطلاحي آن، كه در اثر تربيت و عوامل مؤثر ديگر ايجاد ميگردد، در حوزة «منِ» متعالي و رشديافته شكل ميگيرد، زيرا «من» از همان آغاز پيدايش، شخص و يك هويت وجودي خاص است، اما شخصيت كه بيشتر نمايانگر صفات و ويژگيهاي ارادي فرد است، در مراحلي از سير تكاملي و تربيت صحيح عقلاني آن بروز مي‌يابد. جستار حاضر با بررسي تحليلي خاص، فرايند اين رشد صحيح را كه عمدتاً پس از بلوغ حاصل ميشود، واكاوي ميكند.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23804

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-087424120181210A Study of Qaysari’s View of the Reality of Gnostic Timeبررسي ديدگاه قيصري در مورد حقيقت زمان عرفاني516faحسن مرادیدانشگاه شاهدمحمودصیدیدانشگاه شاهد2018516Qaysari was one of the most prominent commentators of Ibn Arabi’s school. He also developed a specific theory about time based on gnostic principles. His view in this regard consists of some sections: a criticism of philosophical theories, particularly, those of Aristotle and Ibn Sina; gnostic interpretation of certain philosophical theories, and an explanation of the reality of time and its divisions based on gnostic principles. However, there are some problems with Qaysari’s objections to Ibn Sina’s view and his gnostic interpretations of some philosophical theories. The most important problem of his theory concerns his hadith-based proofs about the emergence of time through resorting to al-dahr (Perpetual Duration), which is one of God’s names. This is because the hadiths referred to by Qaysari are not valid enough and cannot be used to demonstrate his claim. Accordingly, it can be said that time emerges by resorting to God’s name of al-muqaddar (Determiner), and its emergence at different levels creates the divine day and night.قيصري يكي از بزرگترين شارحان مكتب ابن‌عربي است كه با استفاده از مباني عرفاني، نظرية خاصي در مورد زمان ابداع كرده است. ديدگاه او در اينباره چند بخش دارد: نقادي نظريات فلسفي، بويژه ديدگاه ارسطو و ابن‌سينا، تأويل عرفاني برخي از نظريات فلسفي، تبيين حقيقت زمان طبق مباني عرفاني و تقسيمات آن. اما انتقادات قيصري بر ديدگاه ابن‌سينا و تأويل عرفاني وي از برخي نظريات فلسفي، با اشكالاتي مواجه است. مهمترين اشكال نظرية او، مستندات حديثي در مورد ظهور زمان، با استناد به اسم «الدهر» خداوند است، زيرا احاديث مورد استدلال قيصري، وثاقت لازم را نداشته و مدعاي او را نيز اثبات نميكنند. بدين‌لحاظ، ميتوان گفت زمان با نظر به اسم «المُقَدِّر» خداوند ظهور مينمايد و ظهور آن در مراتب مختلف، بوجود آورندة روز و شب الهي است. http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23821

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-087424120181210The Sirat in Sadrian Philosophyصراط در نظام حکمت صدرائی2540faعلیرضا اسعدیدانشگاه باقرالعلوم000000030176681X 201861Given the various narrations from the Infallible Imams (a), the Sirat (path) is one of the stations of the Hereafter. However, the differences between the narrations in this regard have led to various interpretations of the concept of the Sirat and, thus, each prominent Islamic thinker has provided a specific explanation for it. As a philosopher and commentator of the Holy Qur’an, Mulla Sadra has tried to present a rational explanation for this theorem based on his own particular philosophical principles and the narrations from Infallible Imams (a). He believes that the Hereafter is the innermost of the world and, therefore, he considers the Sirat (the bridge over Hell leading to Paradise) to be the manifestation and embodiment of Man’s worldly path and its innermost. Following a descriptive-analytic method, this paper evaluates the Sadrian explanation of the Sirat based on religious teachings and tries to demonstrate its consistency with Qur’anic verses and narrations. At the same time, the writer elaborates on and extends Mulla Sadra’s view of the truth of the Sirat and the related problems, such as the functions and features of the Sirat, embodiment of the Sirat in the Hereafter, the relationship between the Sirat and the Infallible Imams (a) and divine favorites of God, the criterion for the extent and limits of the Sirat, and also makes a short reference to the related points in Qur’anic verses and narrations.با توجه به روايات متعدد از ائمه (ع)، صراط از مواقف قيامت است اما اختلاف روايات در مورد آن، بستر تفسيرهاي متفاوتي را فراهم ساخته و هر يك از انديشمندان بزرگ اسلامي، تبيين ويژه‌يي از صراط بدست داده‌اند. ملاصدرا در مقام فيلسوف و مفسر قرآن كريم،‌ ‌بر اساس مباني فلسفي خاص خود و با در نظر گرفتن روايات ائمه (ع)، در تبيين عقلي اين آموزه كوشيده و بر اين مبنا كه قيامت را باطن دنيا ميداند، پل صراط را بروز و ظهور و تجسم صراط دنيوي انسان و باطن آن دانسته است. اين مقاله با روش توصيفي تحليلي، ضمن شرح و بسط ديدگاه ملاصدرا دربارة حقيقت صراط و مسائل پيراموني آن، نظير كاربردها و ويژگيهاي صراط، تجسم صراط در آخرت، رابطة صراط با ائمه و اولياي الهي و نيز معيار سعه و ضيق صراط و نيز اشارة اجمالي به نكات مطرح در آيات و روايات دربارة اين مسائل، به سنجش تبيين صدرايي بر اساس آموزه‌هاي ديني ميپردازد و ميكوشد ميزان سازگاري تبيين صدرايي با آيات و روايات را نشان دهد. http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23826

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-087424120181210Forewordسرمقاله34faآیت‌الله سیدمحمدخامنه‌ایبنیاد حکمت اسلامی صدرا20181210Arbaein Imam Hosein philosophy of historyتقارن اين فصل با عزاداري اباعبدالله الحسين عليه‌الصلوة و السلام، و نقش اربعين حسيني در بقاء اسلام بهانه‌يي است تا يكي از دستاوردهاي شيعه و آموخته‌هاي اهل بيت عليهم‌السلام بهتر شناخته و به حكمت آن توجه بيشتر و اشاره‌يي شود. واقعه كربلا و به شهادت رساندن امام حسين(ع) و همة رجال اجتماعي و سياسي آنروز و قهرمانان دفاع از اهل‌بيت، در نظر جريان معارض و مبارز ضد اسلام كه ابوسفيان و معاويه رهبر آن بودند، واقعة سياسي مهمي بود زيرا بگمان آنان با اين واقعه، نسل وارثان پيامبر و شعار‌ها و دين او منقرض ميشد و نظام اسلام برانداخته و از صفحه تاريخ حذف ميگرديد. اما قدرت جوهري آئين الهي اسلام و قوت تدبير ائمه، بويژه امام سجاد(ع) بدنبال حادثه كربلا، سبب گرديد كه نه فقط اسلام و شيعه تن به نابودي نداد و تسليم سياستهاي شيطاني مكتب ابوسفياني نشد بلكه بطرق مختلف نقاب از چهرة تشيع برداشت و اسلام واقعي را روز بروز روشنتر نمود. اقامة عزاداري و زيارت اباعبدالله(ع) در اربعين، يعني چهلم شهادت او، يكي از سنتهايي بود كه از همان روزهاي نخستين امامت امام سجاد(ع) به شيعيان آموخته شد و تلاش مأموران حكومتي بني‌اميه و بني‌عباس كه قرنها امپراتوران و شاهنشاهان دوران خود بودند، براي مقابله و جلوگيري آن سودي نبخشيد و روح مبارزه و دشمني حاكمان ستمگر و عزم و مطالبه عدالت و آزادي روز بروز در شيعه قويتر گشت و با راهنمايي امامان شيعه، سازمانهاي پنهان سياسي و نظامي براي شكستن قدرت حكومتهاي غاصب هر روز بيشتر و مؤثرتر گرديد. چراغ راهنماي آنهمه نهضتهاي معروف يا فراموش شدة ايرانيان برضد خلفا كه در تاريخ آمده، و محور اتحاد پيروان خط ولايت، همين سنت «اربعين» و تجديد عزاداري و يادآوري واقعة وحشيانة خلفا در كربلا بود كه نگذاشت خطوط اصلي سياسي اسلام، ‌يعني پيكار با ستم و ستمگر، نفي انظلام و ستمپذيري و ساختن جامعه‌يي با فرهنگ مبارزه براي اقامة حق و اجراي عدالت و مساوات و صلح و آرامش، و طرد اشرافيت و برده‌داري امت مسلمان، و رد شعار جدايي دين از سياست فروگذار شود؛ هماني كه پس از چهارده قرن، انقلاب اسلامي ايران پرچم آنرا بلند كرد و پيام آنرا به جامعة بشري داد. پيام واضح نهضت حسيني آنروز و پيام انقلاب اسلامي امروز، اصل جدايي‌ناپذيري دين از سياست بود كه طواغيت زمان ما آنرا بخوبي حس كرده و مانند آل‌سفيان بدنبال خاموش كردن آن هستند و مشتي مزدوران خود در ايران و جهان را براي نابودي آن به صف كرده‌اند، اما هيهات كه اين چراغ الهي خاموش شود و دشمنان شيعه به مراد خود برسند. «والله متّم نوره و لو كره الكافرون». http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23875

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-087424120181210A Study of the Views of Two Commentators (Meybodi and Mulla Sadra) of Hidayah al-Hikmah Concerning the First Emanatedبررسي ديدگاه دو شارح هداية الحكمۀ در باب صادر نخستين (ميبدي و ملاصدرا‌)1724faمقصود محمديدانشگاه آزاد اسلامیمهدي نجفي افرا‌دانشگاه آزاد اسلامي 20181210Both Qadi Kamal al-Din Meybodi and Mulla Sadra have written comments on the chapters of Tabi‘iyyat and Ilahiyyat of Abhari’s Hidayah al-hikmah and have often provided their own critical views of the existing ideas regarding the discussed problems, one of which is the problem of the first emanated. Meybodi has objected to considering the “intellect” as the first emanated relying on “the mentally-posited (negations and additions) modes as the origins of the emanation of multiple things from Almighty Necessary” and the “emanation of acts from the soul without the mediation of the body”. He believes that the soul can be directly emanated from the first origin. When rejecting Meybodi’s reasoning, Mulla Sadra states, “Initially, the realization of negations, similar to additions, regarding the truth of negative propositions is posterior to the realization of Almighty Necessary”, and “Secondly, the soul, as such, is accompanied by weakness and strength and needs the body in activity and disposition.” This view of Mulla Sadra about the soul’s not being qualified for being the first emanated is more consistent with the approach and principles of the Transcendent Philosophy as to the soul’s being “corporeally originated and spiritually subsistent” than with the approach and principles of the Peripatetic philosophy as to the soul’s being “spiritually originated and spiritually subsistent.”قاضي كمال‌الدين ميبدي و صدرالمتألهين شيرازي هر دو بر طبيعيات و الهيات هدايةالحكمه‌ ‌ابهري شرح نگاشته‌اند و در اغلب موارد به نقد و نظر نسبت به ديدگاههاي موجود در باب مسائل مطرح شده پرداخته‌اند. از جملة اين مسائل، مسئلة صادر نخستين است كه ميبدي با تكيه بر «جهات اعتباريه (سلوب و اضافات) بعنوان منشأ صدور كثرات از واجب تعالي» و نيز «صدور افعال از نفس بدون واسطة بدن»، بر صادر نخستين بودن «عقل» اشكال نموده و معتقد است نفس نيز ميتواند بلاواسطه از مبدا اول صادر شود. ملاصدرا در ردّ مبادي استدلال ميبدي ميگويد: اوّلاً، «تحقق سلوب همچون تحقق اضافات در صدق قضاياي سالبه متأخر از تحقق واجب تعالي است» و ثانياً، «نفس تا زماني كه نفس است با قوه و ضعف همراه است و در افعال و تصرفات خويش نيازمند به بدن است». اين بيان ملاصدرا در باب عدم صلاحيت نفس براي صادر نخستين بودن، بيش از آنكه با رويكرد و مباني حكمت مشائي در باب نفس، يعني «روحانيةالحدوث و روحانيةالبقاء» بودن آن هماهنگ باشد، با رويكرد و مباني حكمت متعاليه، «جسمانية الحدوث و روحانيةالبقاء» بودن نفس، هماهنگ است.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23876

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-087424120181210Seyyed Hayadr Amuli’s Response to the Paradox of Non-Existence and Affirmation of the Loci of Manifestations in the Hadith of Truthپاسخ سيدحيدر آملي به تناقض‌نمايي عدم و ثبوت مظاهر در «حديث حقيقت»6984faمحسن حبيبيدانشگاه علامه طباطباييعلي يزدانيدانشگاه علامه طباطبائي20181210The “Hadith of Truth”, which Kumayl has narrated from Imam Ali (a), contains some sublime points, and on which some prominent figures such as Seyyed Haydar Amuli have written commentaries. When commenting on the first part of the hadith, “al-haqiqah …”, Amuli mentions that, according to this hadith, Almighty Truth is manifested in the forms of the loci of manifestations, which are, nevertheless, non-existent. This statement appears paradoxical and, thus, Seyyed Haydar has tried to resolve it. In his view, manifestations and entities are fixed in their non-existence and appear in the name of “divine light”, which is the same existence of Almighty Truth. They are permanently in non-existence, and it is, in fact, the name of the divinely manifested that grants them existence at each moment. Otherwise, if they enjoy continuous existence, granting existence to them would mean the attainment of what they have already attained. In response to this paradoxical affair, Amuli benefits from the allegory of the sea and the wave. He explains that the sea appears in the form of the wave; hence, the wave exists in one respect and does not exist in another one. In this way, Seyyed Haydar tries to remove the paradox involved in the first section of the hadith.«حديث حقيقت» كه كميل از امام علي (ع) نقل كرده، مضامين عاليه‌يي دارد و بزرگاني همچون سيدحيدر آملي بر آن شرح نوشته است. آملي در تفسير فقرة اول حديث، يعني «الحقيقة كشف سبحات الجلال من غير اشارة» به اين موضوع اشاره ميكند كه طبق اين حديث، حق تعالي در صور مظاهر ظهور دارد و در عين‌حال، اين مظاهر معدومند. اين جمله متناقض‌نما (پارادوكسيكال) است ولذا سيد حيدر در پي حل آن برآمده است. از نظر او مظاهر و ماهيات در عدم خود ثابتند و به اسم «نور الهي» كه همان وجود حق تعالي است، ظاهر ميشوند. آنها دائماً در عدمند و اين اسم ظاهر الهي است كه آن به آن، به آنها وجود ميدهد وگرنه اگر دائماً موجود باشند، وجود دادن به آنها تحصيل حاصل خواهد بود. او در پاسخ به اين امر تناقض‌نما، از تمثيل دريا و موج بهره برده است. دريا در قالب موج نمود پيدا ميكند، پس موج از جهتي هست و از جهتي نيست. با اين توضيح سيدحيدر سعي كرده تناقض‌نمايي در فقره» اول حديث را مرتفع سازد.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23877

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-087424120181210Different Types of Intellect in Mulla Hadi Sabziwari’s Viewانواع عقل از ديدگاه ملاهادي سبزواري85102faسيدمحمد حسيني نيكدانشگاه آزاد اصفهان سيد هاشم گلستانيدانشگاه آزاد اسلامي اصفهانفتحعلي اكبريدانشگاه اصفهان20181210There are several different interpretations of the intellect, and a number of different duties, types, and levels have been attributed to it in conformity with each interpretation. Among them, reference can be made to fitri intellect, theoretical intellect, practical intellect, universal intellect, active intellect, basis for obligation, etc. In the same vein, gnostics and sufis have even referred to obligation and escape from the intellect. In this paper, following an analytic-descriptive method and based on a new ontological and epistemological division, the writers have tried to examine the different types of the intellect from the viewpoint of Mulla Hadi Sabziwari. In the ontology of the intellect, this concept is considered as a level of existence or an existent which is discussed in the framework of universal intellects, particular intellects, and the ten-fold intellects. Moreover, the relationships and differences between them are explained therein. From an epistemological approach, the intellect is viewed as Man’s faculty of perception. The writers also explore the natural intellect, empirical intellect, theoretical intellect, and practical intellect and their levels, the simple intellect, and the differentiated intellect alongside the epistemology of the intellect. The findings of this study indicate that, when explaining the different types of the intellect, we sometimes deal with the human intellect (levels of the rational souls, particular intellect, or livelihood intellect) and sometimes with non-human intellects (universal separate intellects) and, since the ascended and descended intellects are two levels of the same species, they connect with each other in the arches of ascent and descent. The findings also reveal that the intellect which gnostics usually reproach is the imperfect particular intellect, which is under the influence of fanciful thoughts, and it is the habitual and natural intellect which is the criterion for obligation.از عقل برداشتهاي متنوع و متكثري شده و بتناسب اين برداشتها، وظايف، اقسام و مراتب مختلفي براي آن در نظر گرفته شده است؛ از عقل فطري، نظري، عملي، عقل كل، عقل فعال و... گرفته تا مناط تكليف و حتي ذمّ و گريز از عقل توسط عرفا و صوفيه. در اين مقاله تلاش شده است با روش توصيفي‌—‌تحليلي و در ضمن يك تقسيمبندي جديد از حيث وجودشناختي و معرفت‌شناختي، انواع عقل از ديدگاه ملاهادي سبزواري بررسي شود. در هستي‌شناسي عقل، عقل را بعنوان مرتبه‌يي از وجود يا بمثابه يك موجود بررسي ميكنيم كه در قالب عقول كليه، عقول جزئيه و عقول دهگانه بحث ميشود و همچنين تبيين رابطه و تفاوت آنها اشاره ميشود. از ديدگاه معرفت‌شناختي، عقل بمثابه قوة ادراكي انسان مد نظر است. عقل مطبوع و مسموع، عقل نظري و عملي و مراتب آنها و نيز عقل بسيط و عقل تفصيلي در ضمن معرفت‌شناسي عقل مورد بررسي قرار ميگيرد. يافته‌هاي پژوهش بيانگر آنست كه در تبيين انواع عقل، گاهي مراد عقل انساني (مراتب نفوس ناطقه، عقل جزئي يا عقل معاش) است و گاهي عقول غير انساني (عقول كلية مفارقه)، و چون عقول صاعده و عقول نازله دو مرتبه از يك نوعند، در قوس صعود و نزول بهم ميپيوندند. همچنين روشن ميشود كه مراد از عقلي كه عرفا نكوهش ميكنند، عقل جزئي به كمال نرسيده و مشوش به اوهام است و اين عقل بالملكه و مطبوع است كه مناط تكليف قرار ميگيرد. http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23878