مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-087423220181220A Critical Study of Fayyad Lahiji’s View of the Gnostic Oneness of Beingبررسي و نقد ديدگاه فياض لاهيجي درباره وحدت وجود عرفاني7990faمحمودصیدیدانشگاه شاهدهادیهاشمیدانشگاه سمنان2017727One of the most important issues in theoretical gnosis which gnostics have tried to explain in the light of gnostic principles is the oneness of being. Nevertheless, the basic problem here is the demonstration of this gnostic theory. Fayyad Lahiji, one of the most prominent Shi‘ite mutikalimun and philosophers, initially advanced certain criticisms against the theory of the oneness of being based on the principles of the Peripatetic philosophy, then equated it with the graded oneness of being in the Transcendent Philosophy, and finally provided a philosophical kalami critique of Muhaqqiq Dawani’s theory in this regard. The present study indicates that Lahiji’s criticisms of the theory of the oneness of being were rooted in his ignorance of the related gnostic principles and the fact that the gradedness of being is different from the oneness of being in the view of gnostics. Hence, one cannot equate the oneness of being with the gradedness of being. Dawani’s theory also suffers from confusing the meanings of shared gnostic/philosophical and kalami terminology with each other.وحدت وجود يكي از مهمترين مسائل عرفان نظري است كه عرفا تلاش بسياري براي تبيين آن با توجه به مباني عرفاني نموده‌اند. با وجود اين، مسئله اساسي تبيين برهاني اين نظريه عرفاني است. فياض لاهيجي، يكي از برجسته‌ترين متكلمان و فلاسفه شيعي، نخست اشكالاتي را با توجه به مباني فلسفه مشائي بر نظريه وحدت وجود وارد كرده، سپس آن را همان وحدت تشكيكي وجود در حكمت متعاليه دانسته و در نهايت به نقد فلسفي‌ ـ ‌كلامي نظريه محقق دواني در اينباره پرداخته است. پژوهش حاضر نشان ميدهد كه انتقادات لاهيجي به ديدگاه وحدت وجود ناشي از غفلت وي نسبت به مباني عرفاني بوده و تشكيك وجود با وحدت آن در نظر عارفان متفاوت است، بنابرين نميتوان وحدت وجود را همان تشكيك وجود دانست. نظريه دواني نيز ناشي از مغالطه اشتراك اسم ميان اصطلاحات عرفاني با فلسفي و كلامي است. http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23741

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-087423220181220A Semantic Analysis of Theoretical Reason and Practical Reason in the View of Mulla Sadraواکاوی معناشناختی عقل‌نظری و عقل‌عملی از نظرگاه ملاصدرا91108faمحمّد جوادذریّهدانشگاه اصفهانمحمّدبیدهندیدانشگاه اصفهانجعفرشانظریدانشگاه اصفهان201781Given the systematic nature of his philosophy, Mulla Sadra has categorized his semantic study of practical reason and theoretical reason under the theme of philosophical psychology. Following a descriptive-analytic approach, this paper explains his views in the field of semantics of practical and theoretical types of reason and explores their epistemological realms. Mulla Sadra believes that reason is one of the faculties of the rational soul and refers to two theoretical and practical faculties in order to clarify its functions. He maintains that, in spite of their different functions, these two faculties are, in a way, concomitant with each other. Given its role in the perception of universals, theoretical reason provides the basic concepts for morality and ethics, and practical reason perceives particular practical affairs through such basic concepts. By considering theoretical reason as the perceiver of universal concepts, Mulla Sadra introduces it as the origin of the development of two theoretical and practical types of wisdom. Regarding practical reason, neither, like some philosophers, does he consider it to be a purely practical faculty, nor, like some others, does he equate it with theoretical reason in terms of status. Rather, he believes that practical reason is capable of a kind of particular perception along with inference.با توجه به نظام‌وارگي تفكرصدرايي، بحث و بررسي معناشناختي عقل عملي و نظري، ذيل موضوع نفس‌شناسي مورد توجه ملاصدرا قرار گرفته است. در اين مقاله با روي‌آوردي توصيفي‌تحليلي، به تبيين آراي ملاصدرا در حوزه معناشناسي عقل عملي و عقل نظري و بررسي قلمرو معرفتي آنها پرداخته شده است. ملاصدرا عقل را از قواي نفس ناطقه دانسته و در بيان كاركرد آن، به دو قوّه عالمه و عامله اشاره كرده است. او معتقد است اين دو قوّه هر چند داراي كاركردهاي متفاوتي هستند اما بنحوي با يكديگر تلازم دارند؛ عقل نظري با توجه به نقش ادراكي‌يي كه در فهم كليات دارد، در تأمين مفاهيم پايه‌يي اخلاق و علم اخلاق نقش‌آفريني ميكند و عقل عملي بواسطه اين مفاهيم پايه، به ادراك امور عملي جزئي ميپردازد. ملاصدرا با مدرِك دانستن عقل نظري در مفاهيم كلي، آن را منشأ شكلگيري دو حكمت نظري و عملي ميداند. در مورد عقل عملي نيز، نه بسان برخي از حكما عقل عملي را قوّه‌يي صرفاً عامله دانسته و نه مانند برخي ديگر، براي عقل عملي شأنيتي همطراز با عقل نظري قائل است بلكه براي عقل عملي به نوعي ادراك جزيي توام با استنباط معتقد است.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23743

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-087423220181220An Explanation of the Ontological Principles, Genetic Place, and Effects of Mohammedan Truth in the Transcendent Philosophyتبيين مباني وجودشناختي، جايگاه تكويني و آثار حقيقت محمّديه در حكمت متعاليه524faمهدیگنجوردانشگاه اصفهان0000000324291730ناصرمؤمنیدانشگاه پیام نور اصفهان2017910The emanation of the First Intellect as the first thing which was created without an intermediary by Almighty Truth is one of the important problems in Islamic philosophy. The First Intellect or the First Emanated in the Transcendent Philosophy is the essence and transcendent spirit of the Holy Prophet (s) or the same “Mohammedan truth”, which is confirmed based on transmitted proofs and rational principles. Following a descriptive-analytic method, this paper explains the ontological bases of this theory in the Transcendent Philosophy while clarifying its meaning and referents in Islamic philosophy and gnosis. Some of the philosophical fundamental principles upon which the understanding and explanation of Mohammedan truth depends include the principiality of existence, the principle of the One, the principle of the noblest possibility, simplicity of existence or the principle of simple truth, and the principle of the simplicity and diffusion of existence. In the final section of this paper, based on Mulla Sadra’s works, the writers have dealt with the genetic place of Mohammedan truth in the system of being and elaborated on some of the most important effects and ontological blessings of this transcendent truth, such as mediation in divine blessing and mercy, maintaining the basis and order of the world, providing guidance towards the right path and attainment of happiness, and gaining proximity to God and benefitting from His intercession.مسئله صدور عقل اول بعنوان نخستين مخلوق بيواسطه حق تعالي، يكي از مسائل مهم حكمت اسلامي است. عقل يا صادر اول در حكمت متعاليه، ذات و روح متعالي نبي اكرم(ص) يا همان «حقيقت محمّديه است كه با شواهد نقلي و قواعد عقلي تأييد ميشود. اين جُستار با روش توصيفي ـ ‌تحليلي، ضمن بيان معنا و مصداق حقيقت محمديه در حكمت و عرفان اسلامي، به تبيين مباني وجودشناختي اين نظريه در حكمت متعاليه ميپردازد. برخي از اين مباني فلسفي كه فهم و تبيين حقيقت محمّدي(ص) مبتني بر آنهاست، عبارتند از: اصالت وجود، قاعده الواحد، قاعده امكان اشرف، بساطت وجود يا قاعده بسيط الحقيقه و اصل انبساط و سريان وجود. سرانجام با تكيه بر آثار ملاصدرا به تبيين جايگاه تكويني حقيقت محمديه در نظام هستي پرداخته‌ايم و برخي از مهمترين آثار و بركات وجودي اين حقيقت متعالي ـ ‌همچون وساطت در فيض و رحمت الهي، حفظ اساس و نظام عالم، هدايت به صراط مستقيم و وصول به سعادت، و وساطت در تقرّب و شفاعت‌ ـ را بيان ميكنيم.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23756

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-087423220181220سرمقاله00faآیت‌الله سیدمحمدخامنه‌ایبنیاد حکمت اسلامی صدرا201848يكي از قويترين و مؤثرترين راههاي تسلط بر يك كشور و نفوذ در يك ملت، تأثير بر روي جوانان آنها و به انحراف كشيدن عقيده و فرهنگ اسلامي، و در واقع تبديل هويت ملي آنان ميباشد. كشور ايران، چه پيش از انقلاب و چه پس از آن، همواره هدف دشمناني همچون انگليس و امريكا بوده و زهر سياست آنها را چشيده است. نخستين نسخه‌يي كه دشمن با اين هدف شوم اجرا نمود اعزام دانشجو ـ‌و بيشتر از خانواده رجال‌سياسي روز‌ ـ به فرانسه و انگليس بود، كه از اين طريق از آنان براي اقامه فراماسونري در ايران بهره بگيرد و به كرسي وزارت و نمايندگي مجلس و مناصب‌عاليه كشوري بگمارد و حكومت را بدست آنان بسپرد. تأسيس دانشگاه در ايران نيز گام بعد نسخه سابق بود تا افكار جوانان را بسبك اروپايي پرورش دهد و از اين راه نيز بهره‌ها ببرد، گرچه تا حد بسياري بسبب نجابت و هوشياري بيشتر جوانان ما از اين خطر دور ماندند و به دانش و فن و فرهنگ كشور خدمت كردند تا به دشمن. اما دشمن هرگز از اهداف پليد خود دست برنداشت و پس از پيروزي انقلاب عظيم اسلامي ملت ايران، در اجراي اين سياست كهنه، بعنوان راه تسلط نرم بر اين ملت، جدّيتر شد. متأسفانه بر اثر ضعف بينش و عمل، و گاهي دانسته و براي خدمت به دشمن، از طرف بيشتر مجريان و مسئولان دولتهاي وقت، سياست كهنه دشمنان دوباره جان گرفت و مصرانه به اجرا گذاشته شد؛ يكي بصورت جذب و بكارگرفتن استادان ناصالح و ديگر بصورت اخراج اساتيد صالح و وفادار به انقلاب و نظام اسلامي. در يك بررسي ميداني كه بوسيله آگاهان درون دانشگاهها و مطلعان امور اجتماعي انجام گرفته، با هزار دريغ و تأسف، هنوز اين سياست تسلط بخشيدن انديشه و فرهنگ عادات غربي برجامعه دانشگاهي و تهي ساختن و دور نمودن جوانان از فرهنگ ملي و اسلامي و انقلابي و دور نمودن اساتيد دلسوز و فاضل و خدمتگذار، بصورت واضحي اثبات شدني است، و فرياد «يا للمسلمين» اين اساتيد پاك و فاضل و داراي اعتقادات و منش انقلابي و ولايي از هر سو شنيدني ميباشد و «دست آشنايي» نيست كه دستگير اين ستمديدگان بشود. http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23809

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-087423220181220A Study and Evaluation of the Foundations of Mulla Sadra’s Theory of Ambiguity بررسي و ارزيابي مباني نظريه تشابه نزد ملاصدرا00fa201848A study of Mulla Sadra’s encounter with Qur’anic ambiguities reveals that, in his view, Qur’anic verses possess two inward and outward meanings and, when dealing with ambiguous verses, one must value their outward meaning and does not deviate from it. At the same time, he holds that the meaning of ambiguous verses must conform to the intellect and the traditions that have been correctly narrated from the Infallible Imams (a). In his view, the understanding of ambiguous verses is relative and depends on the intellectual capacity of people. Those who are firmly rooted in knowledge (the Infallible Imams (a)) know the whole meanings of ambiguous verses and, in fact, find nothing ambiguous about them. However, based on his monotheistic theory, Mulla Sadra believes that all levels of being, from the highest to the lowest, are ontologically hierarchical. Accordingly, it can be claimed that without interpreting ambiguous verses or resorting to the embodiment of the essence of the Necessary Being, one can preserve the outward meaning of Qur’anic verses through the semantic expansion of ambiguous terms and grasp their outward meanings. The strengths of Mulla Sadra’s theory concerning ambiguous verses generally consist of accepting the necessity of existence of ambiguous verses in the Qur’an, limiting ambiguities to ideological teachings, gradedness of the concept of ambiguity, limiting the complete perception and interpretation of ambiguities to the People of the Prophet’s House, accepting the method of the Infallible Imams (a) (Rasikhun) in dealing with ambiguous verses, acknowledging the gradedness or relativeness of understanding ambiguous verses, emphasizing the necessity of interpretation based on a method between analogy and agnosticism relying on rational principles and the teachings of the Infallibles (a), and interpreting ambiguities based on the semantic essence of words.تأمل در شيوه ‌مواجهه ملاصدرا با متشابهات قرآن، روشن ميسازد كه از نظر وي آيات قرآن داراي ظاهر و باطن هستند و هنگام مواجهه با آيات متشابه، بايد به ظواهر آيات اصالت داده و از ظواهر عدول نكرد، در عين حال معتقد است بايد معناي متشابهات مطابق عقل و روايات صحيح معصومين(ع) باشد. از نظر وي، فهم متشابهات به افراد و ظرفيت و شايستگي ايشان بستگي دارد؛ بعبارت ديگر، فهم متشابهات امري نسبي است. راسخان در علم ـ ‌معصومين(ع) ـ تمام معناي متشابهات را ميدانند و در واقع، براي ايشان متشابهي وجود ندارد. البته ملاصدرا بر اساس نظريه‌ توحيدي خود، معتقد است كه تمام مراتب هستي ـ از عالي تا داني‌ ـ ترتب وجودي بر يكديگر دارند. بر اين اساس، ميتوان گفت بدون آنكه نيازمند تأويل آيات متشابه يا قول به تجسيم در باب ذات باريتعالي باشيم، ميتوان با توسعه معنايي لفظ متشابه، ظواهر الفاظ آيات را حفظ نموده و همه‌ آيات متشابه را بر ظاهر معناي آنها حمل كرد. وجوه قوت نظريه ملاصدرا در مواجهه با متشابهات بطور كلي عبارتند از: ضرورت وجود متشابهات در قرآن، انحصار متشابهات به آموزه‌هاي اعتقادي، تشكيكي بودن مفهوم تشابه، انحصار فهم و تأويل كامل متشابهات به اهل‌بيت(ع)، پذيرش روش راسخان در علم در مواجهه با متشابهات، تشكيكي يا نسبي بودن فهم متشابهات، ضرورت تأويل بر مبناي راهي ميان تشبيه و تعطيل، فهم متشابهات با تكيه بر اصول عقلايي و آموزه‌هاي معصومين(ع) و تأويل متشابهات بر مبناي اصل گوهر معنايي.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23810

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-087423220181220Human Rational Soul in Rumiنفس ناطقه بشري از ديدگاه مولوي4154faنفيسه هاشمي گلپايگانيدانشگاه فرهنگيان201848When discussing the rational soul, Muslim philosophers deal with certain problems such as the eternity or originatedness, immateriality or materiality, and the subsistence or annihilation of the soul after death. As a prominent Muslim gnostic, Rumi tried to provide some answers to similar philosophical questions. However, it is noted that his approach was to some extent different from that of philosophers. In his view, the core of the problem was the perfection of the soul through wayfaring, abandoning the world of matter, and union with the Essence of the Truth at the level of oneness and divinity. Since knowledge is at the heart of gaining proximity to God, Rumi focused his efforts on defining the soul in the light of intuitive knowledge and explained the difference among human beings in terms of their specific differences. He believed in the union of the soul with the Essence of the Truth and maintained that this union has some effects on the soul.حكماي مسلمان در بحث از نفس ناطقه، به مسائلي چون قديم يا حادث بودن، مجرد يا مادي بودن و بقا و عدم بقاي نفس پس از مرگ ميپردازند. مولوي بعنوان يك عارف برجسته كه در اين سنت مي‌انديشد، تلاش كرده به اين پرسشهاي فلسفي در باب نفس نيز پاسخ دهد، گرچه راهبرد او تمايزهايي با رويكرد و نگرش فلاسفه دارد. محوريترين مسئله نزد او، استكمال نفس از طريق سلوك و خروج از عالم ماده و اتحاد آن با ذات حق در مقام واحديت و ربوبيت است. از آنجا كه در وصول، معرفت محور و اصل است، مولوي همت خويش را صرف آن ميكند كه نفس را در پرتو علم شهودي معنا كند و تمايز اصناف بشر از يكديگر را تا سرحد تفاوت نوعي ميان آنها پيش ببرد. او به اتحاد نفس با ذات حق معتقد است و آثاري را در نتيجه اين اتحاد، متوجه نفس ميداند. راهبرد مولوي به اين مسئله، متفاوت از فلا‌سفه است.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23811

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-087423220181220The Relationship between the Graded Unity of Existence and the Theory of Perfect Man in Mutahhariرابطه وحدت تشكيكي وجود و نظريه انسان كامل از منظر استاد مطهري5564faرضا صفري كندسريدانشگاه آزاد اسلامي 201848Different philosophical and gnostic schools have each presented some theories regarding the perfect Man relying on their own specific worldviews. Believing in a worldview based on the “individual unity of existence”, gnostics maintain that it is only the Truth which exists, and what is other than the Truth is only among the modes and manifestations of the Truth. In the view of this group, the perfect Man is a human being who has attained supreme glory. Such a person is indeed the locus of the manifestation of essential and nominal perfections of the Truth rather than having a different existence from the Truth. In his critique of gnostics’ theory of perfect Man, Mutahhari, based on the theory of the graded unity of existence, believes that the perfect Man is a human being who, while actualizing all goals and values to the level of moderation in oneself, has a single goal in mind which is the same proximity to God. According to the gradedness of existence, multiple goals and a single goal are the same but are different in their levels. In multiple goals, the intentions and the ultimate levels of divine proximity are also different. In other words, in the view of Mutahhari, as the graded unity of existence dominates the truth of being, a human being who has attained the graded goal is the same perfect Man. In this paper, the writer explains that none of Mutahhari’s criticisms of gnostics’ views are justified, and explicit references in the related texts demonstrate the falsity of his objections. Therefore, gnostics provide a more complete explanation of the perfect Man, and the existence of this human being is consistent with the individual unity of existence.مكاتب فلسفي و عرفاني بر اساس جهانبيني خاص خود، هر يك نظرياتي در باب انسان كامل ارائه كرده‌اند. عرفا بر اساس جهانبينيِ «وحدت شخصي وجود» معتقدند فقط حق وجود دارد و ماسواي حق، تجليات و شئونات حق هستند. از ديدگاه اين گروه، انسان كامل انساني است كه به كمال جلا و استجلا رسيده باشد. در واقع چنين انساني مظهر كمالات (ظهورات) ذاتي و اسمائي حق ميشود نه اينكه در برابر حق وجود ديگري داشته باشد. استاد مطهري در نقد خويش بر نظريه انسان كامل مورد نظر عرفا، بر اساس نظريه وحدت تشكيكي وجود معتقد است انسان كامل انساني است كه ضمن متحقق ساختن همه اهداف و ارزشها در خودش بنحو اعتدال، هدف واحدي را نيز در نظر داشته باشد كه آن هدف همان قرب الهي است. بنا بر تشكيك وجود، اهداف كثير و هدف واحد، يكي هستند اما در مراتبشان با هم اختلاف دارند؛ در اهداف كثير نيز نيت و مرتبه نهايي، قرب الهي است. بعبارت ديگر، همچنانكه در حقيقت هستي، وحدت تشكيكي وجود حاكم است، به نظر استاد مطهري، كسي كه به هدف تشكيكي واصل شده باشد همان انسان كامل است. در اين مقاله روشن خواهد شد كه هيچكدام از نقدهاي مطهري بر عرفا وارد نيست و نصوص عرفا گوياي نادرستي نقدهاي وي است. بنابرين، عرفا تبيين كاملتري از انسان كامل دارند و انسان كامل با وحدت شخصي وجود سازگار است.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23812

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-087423220181220An Analysis of the Relationship between Chimeric Time and Temporal Origination in the View of Mutikallimunتحليل نسبت نظريه زمان موهوم و حدوث زماني در آراي متكلمين6578faعليرضا كهنسالدانشگاه فردوسي مشهد0000-0002-1797-4317معصومه سادات ساري عارفيدانشگاه فردوسي مشهد201848The problem of the origination and eternity of the world has always been one of the most challenging topics of debate among Muslim philosophers and mutikallimun. This issue is closely related to different problems such as explaining the divine essence, attributes of knowledge, power and will, the relationship between attributes and essence, cause-effect necessity, the relationship between the perfect cause and effect, the criteria for the need of effect for a cause, determinant of the origination of the world, and the nature of time, place, etc. Early Muslim philosophers believed in the eternity of the world, which, in the view of Muslim mutikallimun, was inconsistent with religious verses and teachings. Given the literal meaning of Qur’anic verses and their own specific interpretation of the essence and attributes of knowledge and the divine power and free will, they brought faith in the temporal origination of the world. In order to justify this view, mutikallimun imagined a time at which the world did not exist but came into existence later. This time was named the “chimeric time”. The present study explores the relationship between the theory of chimeric time and temporal origination in the view of Muslim mutikallimun. Ultimately, it becomes clear that chimeric time is, firstly, based on the same general principles of the design of temporal origination. Secondly, it has been introduced in order to improve the idea of temporal origination in terms of structure and respond to philosophers’ related criticisms. At the same time, this theory is consistent with other aspects of kalami thoughts, such as the common view of the world, its relationship with God, and the lack of its demonstrative analysis. Generally speaking, in spite of the different and, at times, contradictory interpretations of this theory, it is yet a step forward in propounding the temporal origination of the world, which entails the idea of a time in conformity with various ontological worlds.مسئله حدوث و قدم عالم، همواره از مباحث چالش‌بر‌انگيز در منازعات فلاسفه و متكلمان مسلمان بوده است. اين مبحث با مسائل مختلفي همچون تبيين ذات الهي، صفات علم، قدرت و اراده، نسبت صفات با ذات، ضرورت علي و معلولي، نسبت علت تام و معلول، ملاك نياز معلول به علت، مرجِح حدوث عالم، تبيين ماهيت زمان و مكان و... مرتبط است. نخستين فيلسوفان مسلمان به قدم عالم معتقد بودند كه به نظر متكلمين مسلمان با آيات و آموزه‌هاي ديني ناسازگار بود. آنها با توجه به ظاهر آيات و تبيين خاص خود از ذات و صفات علم، قدرت، اراده و اختيار الهي، به حدوث زماني عالم معتقد شدند. متكلمان براي توجيه اين عقيده خود، زماني را تصور كرده‌اند كه عالم در آن موجود نبود و بعداً پديد آمد. اين زمان، «زمان موهوم» ناميده شد. پژوهش حاضر به بررسي نسبت نظريه زمان موهوم و حدوث زماني در آراي متكلمين مسلمان ميپردازد. نهايتاً، آشكار ميشود كه زمان موهوم اولاً، مبتني بر همان مباني كلي طرح حدوث زماني است. ثانياً، بمنظور ترميم ساختاري حدوث زماني و رفع انتقادات فلاسفه بر اين طرح، ارائه شده است. در عين حال، اين نظريه با ساير جوانب انديشه كلامي، همانند نگاه عرفي به جهان و نسبت آن با خداوند و عدم تحليل برهاني سازگار است. در مجموع، اين نظريه با وجود تقريرهاي متفاوت و گاه متضادي كه از آن ارائه شده، گامي به جلو در طرح حدوث زماني عالم است كه ايده زمان متناسب با عوالم وجودي گوناگون را مطرح ميسازد.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23813