مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08741932014621سرمقاله110faآیتالله سیدمحمدخامنهایبنیاد حکمت اسلامی صدرا2017410عقل و تجربه نشان داده است كه رشد و مجد و توفيق يك ملت و حكومت دلسوز آن جز با پي افكندن و به انجام رساندن امور اساسي و حكيمانه و ضرورتهاي زندگي افراد جامعه و نظام حاكم بر آن به جايي نميرسد و حتي باقي نميماند، و آرزوي يك ملت براي رسيدن به اهداف و آرمانهاي خود در راه رشد در همة امور، چه اقتصادي و چه علمي، با در پيش گرفتن هوسهاي جوانانه و سرگرميهاي روزمرة كودكانه سرابي بيش نيست و تحقق نخواهد يافت.
سرگرميها و هوسهاي جامعة زمان عُبيدزاكاني كه ميگفت «رو مسخرگي پيشه كن و مطربي آموز تا ...»، فقط همان مطربي و مسخرگي بود، اما امروز، پس از چند قرن كه بايد جامعه ما پيشرفتهتر شده باشد، نه فقط مطربي و مسخرگي ترويج ميشود كه حتي ورزش نيز كه از ضرورتهاي زندگي امروزي است، بصورت مسخره و بيفايده بلكه مضر و بشكل فوتبال حرفهيي درآمده است و ميرود كه جاي دانش و خردمندي و حتي اخلاق را بگيرد.
نگاه امروز اين قلم به خسارتهايي است كه از راه بذل و بخششهاي كلان ميليارد توماني به چند بازيگر فوتبال و خسارتهاي معنوي آن كه از اين رهگذر به روح حكمت و دانش و روحية دانشمندان و جوانان دانشطلب اين مرز و بوم وارد ميسازد. امروز جامعة علمي ما از اينكه ميبيند بودجهها و پولهاي كلاني از ملت، كه بايد صرف كمالات معنوي و علمي كشور شود و بر عمق فرهنگ ما بيفزايد و آنرا به دنيا معرفي كند، صرف چند تن بازيكن فوتبال حرفهيي يا مربيان يا سفرهاي پرهزينة آنها ميشود. اين رفتار ناساز و باورنكردني، آنچنان جا افتاده كه حتي مسئولان دلسوز فرهنگي هم به آن عادت كردهاند و از قبح و شگفتي و زيانهاي آينده آن غافلند. براي دلسوزان ملت بسيار دردناك است كه در زماني كه مراكز علمي و فرهنگي ما از فقر بودجه مينالند و حتي گاه از ثمردهي افتادهاند، بشنوند كه بازيكن يا مربي فوتبال باشگاهي، از مبالغي كلان از بودجه و امكانات و تشويقهاي عملي برخوردار است و گاه بصورت قهرمانان ملي از او ياد ميشود، در حالي كه يك استاد حوزه يا دانشگاه با داشتن سابقه چند ده ساله و كار مفيد و سازندهيي كه ميكند، براي گذراندن زندگي خود مبلغي ناچيز حقوق ميگيرد و گاه توهين ميبيند و مشكلات فراواني از جهت مسكن و نيازهاي ديگر خانوادگي دارد.
با ديدن چنين جلوههايي از بيحسابي كار كشور، ممكن است هر جوان به خود حق دهد كه به توصيه» عُبيد عمل كند و به كار بيسود و گاه زندگيسوز فوتبال حرفهيي و امثال آن روي بياورد و به كارهاي مولّد و سودمند ولي دشوار علمي و فكري و سازنده پشتكند و آب به آسياب دشمن بريزد. غوغاي مسابقات فوتبال حرفهيي يكي از توطئههاي دشمنان بود، كه جوانان را به آنسوي بيحاصلي بسيج كنند و گويي در اين هدف موفق شدهاند.
جا دارد كه مسئولين فرهنگي فعال كشور به اين ضايعه بينديشند و بار سنگين غم اين تبعيض ناروا را، كه قانون اساس جمهوري اساس ايران آنرا منع كرده، از دوش دل انديشمندان و استادان حكمت و دانش بردارند و بجاي تشويق نامعقول افراطگرايانه معدودي بازيكن فوتبال، قدري هم به مشكلات مادي و معنوي اصحاب معرفت و دانش بپردازند و خزف را بجاي لعل بر گردن نياويزند.
http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23717مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08741932014621A Critical Study of Fayyadi’s Formulation of ‘Allamah Tabataba’i’s Argument of the Righteous بررسي و نقد تنسيق استاد فياضي از برهان صديقين علامه طباطبايي110faعلي شيروانيپژوهشگاه حوزه و دانشگاه2017410The argument of the righteous (burhan-i siddiqin) is the name of a kind of argument in which the middle term is the absolute being or reality itself. ‘Allamah Tabataba’i has a specific interpretation of this argument that has been formulated in different ways. In this paper, the writer explains Fayyadi’s formulation of ‘Allamah Tabataba’i’s argument of the righteous and then criticizes it. Here, the writer also demonstrates that this formulation is in contrast to the surface meaning of ‘Allamah’s words. Moreover, he argues that it has remained essentially unfinished and cannot be considered a successful interpretation of the argument of the righteous.
برهان صديقين نام گونهيي از برهان است كه در آن حدّ وسط، موجود مطلق يا اصل واقعيت است. علامه طباطبايي تقريري خاص از اين برهان دارند كه بگونههاي متفاوتي تنسيق شده است. در اين مقاله تنسيق استاد فياضي از برهان صديقينِ علامه طباطبايي تبيين و سپس نقد و بررسي و نشان داده ميشود كه اين تنسيق اولاً برخلاف ظاهر عبارات علامه است و ثانياً فينفسه ناتمام است و نميتوان آن را تقريري موفق از برهان صديقين بشمار آورد.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23718مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08741932014621An Introspective Analysis of Faith in Mulla Sadra’s Interpretation of the Qur’anتحليل درونشناختي ايمان در تفسير ملاصدرا از قرآن110faسيدمحمد كاظم علويدانشگاه حكيم سبزواري2017410Although faith constitutes the core of religious discussions, it holds its specific place in interpretive and kalami-philosophical discussions, and different scholars have dealt with it from different perspectives. Mulla Sadra also tackled the central problem of faith in his interpretation. He founded his philosophical system, the Transcendent Philosophy, based on a thorough examination of various Islamic philosophical trends. However, in his interpretation, he was in a better position to provide a comprehensive view of this topic. The analysis of faith in Mulla Sadra’s interpretation manifests his transcendent approach. Here, the writer explores Mulla Sadra’s methodology in this regard.
Given the kalami origin of the problem of faith, Mulla Sadra initially examines various kalami and religious views of this issue based on three kalami features: assent by heart, verbal affirmation, and practical action. From among them, he only sees assent by heart as a factor involved in the nature of faith. At the final stage, he presents a fundamental and transcendent analysis of faith in which he considers it an introspective truth and treats it like other inner affairs. This analysis consists of four parts: In the first one, faith is examined with respect to three areas of knowledge, state, and practice. In the second and third parts, by separating the two “initiation” and “return” processes, he explores the quality of the successive order of these two processes with regard to each other and acknowledges the superiority of the process of return and, as a result, knowledge. At the final stage, he distinguishes “transactive knowledge” from “unveiled knowledge” and considers the acquisition of unveiled knowledge as the main purpose of knowledge seekers.
ايمان، گرچه محور مباحث ديني است اما در مباحث تفسيري و كلامي ـ فلسفي جايگاه خاص خود را دارد و علما با ديدگاههاي مختلف به آن پرداختهاند. ملاصدرا نيز در تفسير خود به مسئلة محوري ايمان پرداخته است. او كه نظام فكري حكمت متعاليه را با ملاحظة جريانهاي مختلف فكري اسلام بنا نهاده، در تفسير خود مجال بهتري مييابد تا ديدگاهي جامع ارائه دهد. تحليل ايمان در تفسير ملاصدرا بيانگر اين ديدگاه متعالي است. در اين تحليل، روششناسي ملاصدرا مورد ملاحظه قرار گرفته است.
ملاصدرا ابتدا با در نظر گرفتن خاستگاه كلامي مسئلة ايمان، به بررسي ديدگاههاي مختلف كلامي و عقيدتي بر اساس مؤلفههاي سهگانة كلامي: تصديق قلبي، اقرار زباني و عمل جوارحي ميپردازد و از اين ميان تنها تصديق قلبي را دخيل در ماهيت ايمان ميداند. او در مرحلة نهايي به تحليل اساسي و متعالي خود از ايمان ميپردازد كه در آن ايمان بمثابة يك حقيقت «درونشناختي» در نظر گرفته شده است و همچون ديگر امور دروني به تحليل درونشناختي آن ميپردازد. اين تحليل شامل چهار بخش ميشود، در بخش نخست ايمان به سه امر و ساحت علم، حال و عمل تحليل ميگردد. بخشهاي دوم و سوم، با تفكيك دو سير «ابتدايي» و «رجوعي» نحوة ترتب اين امور بر يكديگر و بيان افضليت سير رجوعي و بتبع آن علم ميپردازد. در بخش نهايي به تفكيك ميان دو نوع «علم معامله» و «علم مكاشفه» پرداخته شده و علم مكاشفه بعنوان هدف و مقصود اصلي معين ميگردد.
http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23719مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08741932014621A Comparison of the Views of ‘Allamah Tabataba’i and Mulla Sadra about Corporeal Resurrection مقايسة ديدگاه علامه طباطبايي و ملاصدرا دربارة معاد جسماني110faمحسن ايزدياستادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران2017410In the Islamic philosophical-kalami tradition, corporeal resurrection has always been one of the most complicated problems. In fact, the philosophers and mutikallimun before Mulla Sadra either failed to explain it or provided an irrational explanation for it. Following Mulla Sadra’s presentation of a rational account of corporeal resurrection, which was in conformity with Shar‘ (religious law), most of the philosophers after him agreed with his theory. Nevertheless, some scholars who did not find his interpretation in conformity with Shar‘ expressed their disagreement with his view. Here, ‘Allamah Tabataba’i, as an advocate of the Transcendent Philosophy, has said nothing about the quality of corporeal resurrection explicitly. Accordingly, some consider him an opponent of Sadrian corporeal resurrection, while some others consider him a follower of Mulla Sadra in this regard.
A study of ‘Allamah Tabataba’i’s epistemological geometry manifests the truth that he believed in the notion of corporeal resurrection as intended by Mulla Sadra. This is because, firstly, the philosophical, interpretive, and gnostic principles of ‘Allamah Tabataba’i and Mulla Sadra are in agreement with each other. Secondly, ‘Allamah has expressed neither any disagreement with Mulla Sadra’s theory of corporeal resurrection nor any agreement with that of others.
در سنت حكمي ـكلامي اسلامي، معاد جسماني يكي از غامضترين مسائل بوده است، بطوريكه فيلسوفان و متكلمان قبل از ملاصدرا يا از تبيين آن اظهار عجز ميكردند يا تبييني غيرمعقول يا غيرمشروع ارائه ميدادند. بعد از آنكه ملاصدرا دربارة معاد جسماني تبييني معقول و منطبق با شرع ارائه كرد بيشتر فيلسوفانِ متأخر، نظرية وي را پذيرفتند. گرچه برخي از صاحبنظران، كه تفسير او را منطبق با شرع نيافتند، با ديدگاه او مخالفت كردهاند. در اين ميان، علامه طباطبايي ـكه از پيروان حكمت متعاليه استـ دربارة كيفيت معاد جسماني با صراحت اظهار نظر نكرده است. بر همين اساس، عدهيي او را مخالف معاد جسماني صدرايي و عدهيي او را موافق آن ميدانند.
بررسي هندسه معرفتي علامه طباطبائي گوياي اين حقيقت است كه وي معتقد به معاد جسماني مورد نظر ملاصدرا بوده است چراكه، اولاً مباني فلسفي، تفسيري و عرفاني علامه طباطبايي و ملاصدرا با هم منطبقند، ثانياً علامه مخالفتي با معاد جسماني مورد نظر ملاصدرا و موافقتي با معاد جسماني مورد نظر ديگران ابراز نكرده است.
http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23720مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08741932014621Explanation of Gnostic Theophanic Locutions in the Epistemology of the Transcendent Philosophyتبيين شطحيات عرفاني در حوزة معرفتشناسي حكمت متعاليه110faمحمد نجاتيپزشکی2017410Ambiguity and contradiction of expression are among the most important features of gnostic theophanic locutions in the field of epistemology. In Mulla Sadra’s view, the clarity or ambiguity of gnostic intuition is directly related to the extent of the gnostic’s soulish gradedness and sincerity of innermost in the process of the union of the intellect and intelligible and Shar‘i ascetic practice. Accordingly, he sees the rise of ambiguity in intuition as a product of the lack of gradedness of the gnostic’s soul and also the lack of Shar‘i ascetic practices, which leads to possible manipulations of affirmation and errors and diversions in this process. Regarding the problem of contradiction, based on his ontological principles, Mulla Sadra considers theophanic locutions a contradictory category due to their inclusion of their claims of immanence and unity with God’s essence, which necessitate duality in the essence of external objects. Based on the features mentioned above, he explicitly introduces theophanic locutions as the plight of religion and religious beliefs. However, based on his own epistemological principles, he tries to exonerate the gonstics believing in the Unity of Being, such as Bayazid and Hallaj, from this charge. On the basis of the tasha’un (modes) relationship between the Truth and creation, Mulla Sadra believes that these gnostics’ experience of annihilation means forgetting themselves and their I-ness or egoism and paying their complete attention to God’s Essence. The probable shortcoming of theophanic locutions lies in the fact that these gnostics have experienced the highest level of the union of the intellect and intelligible, which necessitates the same union by essence and by accident. However, such an experience cannot be qualified with unity and immanence, which are the basic features of sufis’ theophanic locutions.ابهام و تناقض در بيان، از جمله مهمترين شاخصههاي شطحيات عرفاني در حوزة معرفتشناسي است. از نظر ملاصدرا وضوح يا ابهام شهود عرفاني، ارتباط مستقيمي با ميزان اشتداد نفس و صفاي باطن عارف در فرايند وحدت عاقل و معقول و رياضتهاي شرعي دارد. بر اين اساس، وي بروز ابهام در شهود را محصول عدم اشتداد نفس عارف و همچنين فقدان رياضتهاي شرعي ميداند كه منجر به دستكاري احتمالي و بروز خطا و انحراف در تصديق ميگردد. در مسئلة تناقض، صدرا بر اساس مباني هستيشناختي خويش، شطح را بدليل اشتمال بر دعوي حلول و اتحاد با ذات خداوند، مقولهيي متناقض ميداند كه مستلزم دوگانگي در اصل وجود خارجي است. او بدليل شاخصههاي مذكور صراحتاً شطح را آفت دين و عقايد ديني عوام ميداند. با اين وجود، بر اساس مباني معرفتشناختي خويش، سعي ميكند عرفاي وحدت وجودي چون بايزيد و حلاج را از اين اتهام مبرا سازد. صدرالمتألهين بر اساس رابطة تشأن بين حق و خلق معتقد است تجربة اين عرفا از فنا بمعناي ترك التفات از خود و انانيت خويشتن و التفات كلي به ذات خداوند است و ايراد شطح احتمالي بدين علت است كه ايشان أعلي مراتب وحدت عاقل و معقول را تجربه كردهاند كه مستلزم وحدت عاقل و معقول بالذات و بالعرض بوده و نميتوان چنين تجربهيي را به اتحاد و حلولي متصف نمود كه ويژگي اساسي شطحيات صوفيان است.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23721مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08741932014621A Study of the Relationship between the World of Pre-Existence and Platonic Ideas in Mulla Sadraبررسي رابطة عالم ذربا مُثل افلاطوني از منظر صدرالمتألهين110faعليمحمد ساجديدانشگاه شيراز2017410According to al-I‘raf Chapter: 172 of the Qur’an, known as verse of Mithaq (pledge), before his presence in this world, man had witnessed in an immaterial, simple, and all-intuitive realm some pure truths, following which he acknowledged the divinity of his God. However, after his fall in the human world and attachment to the body and cover of nature, he buried those pure jewels in worldly oblivion. This point is manifested in the works of Plato, the Greek divine philosopher, in his theory of the “Ideas” and the “theory of reminiscence”. The question rising here is: Can we find a relationship between the world of pledge (world of pre-existence) and Platonic Ideas, which have played an important role in explaining the differentiated knowledge of Almighty Truth of other than Him?
The present research investigates the view of Mulla Sadra, the founder of the Transcendent Philosophy, in this regard following a descriptive-analytic method and intends to provide his response to the above question. In his view, the quality of man’s presence in that world was like the presence of his soul (spirit) in the world of intellects or the world of divine knowledge before its attachment to the body. At this level of being, he enjoys intellectual unity and all particular plural souls in an epitomized and simple form.
Therefore, in Mulla Sadra’s view, the world of pre-existence is the divine area (world of divine knowledge). Based on this idea, he justifies the theory of reminiscence and equates the world of pledge with Platonic Ideas. It is necessary to note that Mulla Sadra initially explains the theory of Platonic Ideas based on his own philosophical principles (particularly the principles of the principiality, unity, and gradedness of being) and then, as discussed in this paper, confirms it as an indication of the world of pre-existence.
بنابر آية 172 سورة اعراف ـمعروف به آية ميثاقـ بشر قبل از حضور در عالم دنيا در موطني مجرد و بسيط و سراسر شهودي، شاهد حقايق نابي بوده است كه درپي اين شهود، اقرار به ربوبيت پروردگارخويش نموده است. ليكن پس از هبوط درعالم ناسوت و تعلق گرفتن به بدن وحجاب طبيعت، اين گوهر ناب را به فراموشخانة عالم دنيا سپرده است. نمود اين مطلب را ميتوان در آثار افلاطون ـحكيم الهي يونانـ در بحث از «مُثل» و «نظرية تذكر» يافت. سئوالي كه در اينجا مطرح است اينست كه آيا ميتوان ميان موطن ميثاق (عالم ذر) و مُثل افلاطوني ـكه نقش مهمي در تبيين علم تفصيلي حق تعالي به ماسوي ايفا نموده استـ وجه ارتباطي يافت يا نه؟
تحقيق حاضر كه بشيوة توصيفي ـ تحليلي، ديدگاه ملاصدرا ـ بنيانگذار حكمت متعاليه ـ را مورد مداقه و واكاوي قرار داده، در پي يافتن پاسخ ايشان به سؤال فوق است. طبق نظر او، نحوة حضور انسان در آن موطن، حضور نفس (روح) قبل از تعلقش به بدن در عالم عقول يا عالم علم الهي بوده، كه از وحدت عقلي برخوردار و داراي همة كثرات نفوس جزئي بنحو اجمال و بسيط در اين مرتبه از هستي خود ميباشد.
لذا بعقيدة ملاصدرا، عالم ذر، صقع ربوبي (عالم علم الهي) است و بر همين اساس نظرية تذكر را توجيه نموده و موطن ميثاق را همان مُثل افلاطوني ميداند. لازم به ذكر است كه ملاصدرا نظرية مُثل افلاطوني را ابتدا مبتني بر مباني فلسفي خود (بويژه سه اصل: اصالت، وحدت وتشكيك وجود) تبيين و استوار نموده، سپس آن را بعنوان مصداق عالم ذر با شرح و توضيحي كه در مقاله خواهد آمد، پذيرفته است.
http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23722مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08741932014621Corporeality of other than God in Islamic Kalamجسم انگاري متكلمان اسلامي در ماسوي اللّه110faمهدي قجاونددانشگاه آزاد اسلامي2017410Islamic kalam is the fruit of the efforts of early mutikallimun in the history of Islam. From among the main teachings of Islamic kalam, the immateriality of God, on the one hand, and corporeality of what is other than Him, on the other, enjoy particular importance. They are in fact two of the few issues that are almost shared by all kalami schools, especially those in early Hijri centuries. The Mu‘tazilite, Shi‘ite, Ash‘arite, and other kalami schools of thought all agree with the immateriality of God and corporeality of other than Him. This unanimity is rooted in their religiosity since they believe that attributing “immateriality” to other than God may undermine the foundations of God’s Oneness and weaken the pillars of theology. Accordingly, mutikallimun introduce what is other than God as corporeal things (whether subtle or dense) and consider the “immaterial” to be a perfect truth and an absolute needless being.
This theory is the basis of some major kalami teachings. The negation of anthropomorphism and immaterial worlds (such as the world of intellects) is among the negative aspects of this view, while the corporeality of angels, createdness of the world, annihilation of the world, and corporeal resurrection are among its affirmative aspects.
كـلام اسـلامي، ثمـرة تـلاش متكلمـان چنـد سـدة نخست تاريخ اسلام است. در ميان آموزههاي اصلي كلام اسلامي، تجرد خداوند از يك طرف و جسمانگاري ماسواي او از سوي ديگر، از اهميت ويژهيي برخوردار است. اين رويكرد از معدود مباحثي است كه تقريباً بين همة فرق كلامي، بويژه در قرون اولية هجري مشترك است؛ معتزله، اماميه، اشاعره و ديگر فرَق كلامي همه در اين عقيده اتفاق نظر دارند. اين اجماع، ريشه در جايگاه دينورزي آنها دارد، چراكه معتقدند ورود بحث «تجرد» به ماسوي الله موجب سستي پايههاي توحيد ميشود و اركان خداشناسي را تحت تأثير قرار ميدهد. از اينرو، متكلمان ماسوي الله را اموري جسماني (خواه جسم لطيف يا جسم كثيف) ميدانند و «مجرد» را حقيقتي كامل و بينياز مطلق معرفي ميكنند.
اين نظريه، مبناي برخي از اصليترين آموزههاي كلامي بوده است. نفي تشبيه و نفي عوالم غير مادي (مثل عالم عقول) از وجوه سلبي اين ديدگاه بشمار ميآيد و جسميّت ملائكه، حدوث عالم، فناي عالم و معاد جسماني، از وجوه ايجابي آن است.
http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23723مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08741932014621Ontological Principles of Mulla Sadra’s Anthropologyمباني وجودشناختي انسانشناسي صدرالمتألهين110faعلي ارشدرياحيدانشگاه اصفهان0000-0002-6478-8875هادي جعفريدانشگاه اصفهان 2017410This paper is intended to investigate the effects of Mulla Sadra’s most important philosophical principles on his anthropological discussions. In line with this purpose, the writers have presented six philosophical principles which Mulla Sadra has employed in explaining ontological issues, and almost 20 of such issues have been discussed based on these six principles.
The writers have initially explained each of these principles in short and referred to the important points in relation to each of them. Then they have examined their places and applications in anthropological discussions from Mulla Sadra’s point of view. As a result, they have argued that he has philosophically analyzed and explained many anthropological problems based on his own ontological principles and succeeded in establishing a profound relationship between his own particular principles in philosophical ontology and anthropological discussions (so far as they can claim that the basic principles of Mulla Sadra’s anthropology are based on the principiality of existence). Moreover, the writers hold that, based on this particular relationship, he has managed to remove many of the intricacies and difficulties of anthropological problems which some philosophers have failed to solve or presented certain contradictory ideas about. They emphasize that he has even revealed some novel and innovative dimensions of anthropological discussions. Besides, by clarifying the relationship between Mulla Sadra’s anthropological discussions and ontology, the writers have also explained his claim as to man’s being the essence of existence (based on ontological principles) in this paper.
در اين مقاله تأثير مهمترين مباني فلسفي صدرالمتألهين در مباحث انسانشناسي او مورد بررسي قرار گرفته است. به اين منظور شش مبناي فلسفي كه ملاصدرا از آنها در مباحث انسانشناسي بهره برده است، مطرح شده و تقريباً بيست مسئله از مباحث انسانشناسي با استفاده از اين شش مبنا بيان شده است.
ابتدا هر يك از آن مباني به اختصار توضيح داده شده و نكات مهم دربارة هر يك از آنها بيان شده است. پس از آن، جايگاه و كاربرد آنها در مباحث انسانشناسي از ديدگاه صدرالمتألهين مورد بررسي قرار گرفته و اين نتيجه بدست آمده است كه صدرالمتألهين بسياري از مباحث انسانشناسي را براساس مباني وجودشناسي خود تحليل و تبيين فلسفي كرده و توانسته است ارتباط عميقي بين مباني خاص خود در وجودشناسي فلسفي و مباحث انسانشناسي برقرار كند (تا آنجا كه ميتوان ادعا كرد اساس مباني انسانشناسي ملاصدرا بر اصالت وجود استوار است) و بسياري از معضلات مباحث انسانشناسي را كه برخي از فلاسفه نتوانستهاند حل كنند يا بين آنها اختلاف وجود دارد، براساس اين ارتباط خاص برطرف نمايد و حتي ابعاد تازه و بديعي از مباحث انسانشناسي را نمايان سازد. از طرفي در اين مقاله با روشن شدن ارتباط مباحث انسانشناسي با وجودشناسي ملاصدرا، مدعاي وي (براساس مباني وجودشناسي) مبني بر اينكه انسان عصاره» وجود است نيز تبيين ميشود.
http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23724