مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری خردنامه صدرا 1560-0874 31 4 2026 8 24 Investigating Essential and Accidental Applications in Two-Dimensional Logic in Urmawī and Mullā Ṣadrā بررسی کاربردهای ذاتی و عرضی در منطق دو وجهی از دیدگاه ارموی و ملاصدرا 115 126 fa فاطمه عاشوری ىانشگاه آزاد اسلامی محمدکاظم رضازاده جودی دانشگاه آزاد اسلامی 2026 2 18 Sirāj al-Dīn Maḥmūd al-Urmawī, a distinguished logician of the seventh century (AH), exercised a profound influence on both his contemporaries and subsequent generations of logicians. By following Ibn Sīnā’s two-dimensional system of logic and expanding some of his own innovations, he played a significant role in the expansion of Avicennian logic among later scholars. One of the themes in Urmawī's works concerns the explanation of the notions of the essential and the accidental and their relation to the subject. On the one hand, similar to other logicians, he argues that every science has a subject whose essential accidents are investigated within that discipline. While explaining the necessity of the subject's being and the problems arising from homonymy in the meanings of essential accidents, he addresses the related disputes. On the other hand, in the discussions of universals and particulars, he investigates the applications of “essential and accidental” in the context of Isagoge. Here, using a library-based, descriptive-analytical method, the authors try to critically analyze the cases of essential and accidental applications from the perspective of Urmawī, Mullā Ṣadrā, and some later scholars. سراج&zwnj;الدین محمود ارموی منطقدان برجستة قرن هفتم هجری است که آراء منطقی وی بر منطقدانان عصر خودش و پس از خود تأثیرگذار بوده است. او بتبعیت از نظام منطق&zwnj;نگاری دو بخشی ابن&zwnj;سینا، و با گسترش برخی از نوآوریهای خود، نقشی مهم در بسط منطق سینوی ایفا کرده است. یکی از مباحث منطقی ارموی، تبیین معانی ذاتی و عرضی و ارتباط آنها با موضوع است. از یکسو، او در برهان همانند منطقدانان بر این باور است که هر علمی دارای موضوعی است که در آن علم از عوارض ذاتی آن موضوع بحث میشود؛ و ضمن تبیین ضرورت وجود موضوع و اشکالات ناشی از اشتراک اسمی در معانی عوارض ذاتی، به رفع مناقشات در اینباره میپردازد. از سوی دیگر، در مباحث کلی و جزئی، کاربردهای «ذاتی و عرضی» در باب ایساغوجی را مورد مداقه قرار میدهد. در مقالۀ پیش رو با شیوة کتابخانه&zwnj;یی و روش توصیفی&zwnj;ـ&zwnj;تحلیلی، میکوشد موارد کاربردهای ذاتی و عرضی از دیدگاه ارموی و ملاصدرا و برخی متأخرین را مورد تحلیل انتقادی قرار دهد.

http://kherad.mullasadra.org/en/Article/Download/53140