مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری خردنامه صدرا 1560-0874 31 4 2026 8 24 An Analysis of the Objection of “Two Differentiated Necessary Beings” in Light of Tawḥīdi Proofs and Mullā Ṣadrā’s Response تحلیل اشکال «دو واجب‌الوجود متفاضل» در پرتو براهین توحید و پاسخ ملاصدرا 75 92 fa سیدمحمدکاظم میرحسنی دانشگاه قم علی اله‌بداشتی دانشگاه قم 2026 2 14 The oneness of the Necessary Being constitutes one of the central issues of philosophical theology in the Islamic tradition, and numerous arguments have been advanced to negate multiplicity in the First Origin. Nevertheless, the well-known formulations, such as the argument of mutual prevention and the Avicennian argument of simplicity, despite their effectiveness in negating two equal or conflicting necessary beings, do not adequately address the objection of “two differentiated Necessary Beings.” Focusing on Mullā Ṣadrā's response in al-Asfār, this paper argues that, he invalidates the assumption of a “deficient necessary being” from within by shifting the discussion to the level of pure ontology and relying on the principles of the principiality of being, the gradation of being, and the necessary entailment of causality by deficiency. From his perspective, every deficiency and limitation possesses a non-existential aspect and necessitates dependence on a delimiting cause; such dependence is incompatible with essential necessity. Consequently, the assumption of the being of two necessary beings, even when considering their gradational difference in terms of weakness and strength, leads to contradiction and ultimately renders the hypothesis of multiplicity at the level of Necessary Being internally inconsistent. مسئلة یگانگی واجب&zwnj;الوجود از مباحث محوری الهیات فلسفی در سنت اسلامی است و براهین متعدد برای نفی کثرت در مبدأ نخستین اقامه شده است. با این حال، تقریرهای رایج ـ&zwnj;مانند برهان تمانع و برهان بساطت سینوی&zwnj;ـ برغم کارآمدی در نفی دو واجب متساوی یا متعارض، در دفع اشکال «دو واجب&zwnj;الوجود متفاضل» کارآمد نیستند. این مقاله با تمرکز بر پاسخ ملاصدرا در اسفار، نشان میدهد که صدرالمتألهین با انتقال بحث به سطح هستی&zwnj;شناسی محض و با اتکا به اصالت وجود، تشکیک وجود و قاعدة «القصور یستلزم المعلولیة»، فرض «واجب ناقص» را از درون ابطال میکند. از منظر او، هر قصور و تحدید حیثی عدمی دارد و مستلزم وابستگی به علت محدّده است و این وابستگی با وجوب بالذات ناسازگار است. نتیجه آنکه، فرض وجود دو واجب، حتی با در نظر گرفتن تفاوت تشکیکی در مراتب شدت و ضعف، به تناقض می&zwnj;انجامد و در نهایت، فرض کثرت در مقام واجب&zwnj;الوجود را دچار ناسازگاری درونی میسازد.

http://kherad.mullasadra.org/en/Article/Download/53103