مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742922024129Editor's Noteسرمقاله34fa آیت‌الله سیدمحمدخامنه‌ایاستاد فلسفه و رئیس بنیاد حکمت اسلامی صدرا، تهران، ایران2024129حکومت مردمی، در اصطلاح، حکومتی است که براساس اراده و انتخاب افراد جامعه باشد و مدیران کشور، نمایندگی و نیابت مردم را داشته باشند. این شکل حکومت ـ که در اصل و تاریخ خود، آوردۀ اسلام و ادیان واقعی گذشته است و ریشه در کرامت ذاتی انسان دارد، که قرآن به آن اشاره کرده ـ بر اساس کرامت انسان و آزادی و آزادگی ذاتی است که به انسان داده شده است، از اینروست که کسی حق ندارد اراده و قدرت خود را بر افراد دیگر تحمیل نماید. اما تحقیق نشان میدهد که این اصل، مطلق نیست و شرایطی دارد، یعنی همانگونه که معمولاً عقل و بلوغ را شرط میدانند و محجورین و افراد نابالغ یا سفیه، حق انتخاب ندارند، شروط ضروری دیگری هم هست که رعایت نکردن آنها سبب تسلط افراد قدرت‌طلب، بر حکومت، از راه فریبکاری و جلب آراء و ارادۀ مردم میگردد. چون دادن وکالت و نمایندگی در واقع بمعنای «واگذاری تمام سرنوشت و مصالح خود بمدت چهار سال به شخص وکیل یا وزیر است»، بنابرین لزوماً مشروط به آگاهی و بصیرت و شناخت رأی‌دهندگان میباشد و باید مردم از صلاحیت و صلاح نمایندۀ خود مطمئن و به صحت تشخیص و ممیزی دستگاههای نظارتی اعتماد داشته باشند و خادم و خائن را از هم تمییز دهند، وگرنه آینده و روزگار خود را تباه خواهند کرد. از سوی دیگر، آگاهی اکثریت افراد جامعه شاذ و نادر است؛ بایستی در کنار مردم، مشاوران و مرشدان آگاه یا نهادهایی هوشیار و دشمن‌شناس باشند که افرادی صالح را که نامزد انتخاب میشوند، بشناسند و از آنها حمایت، یا آنها را معرفی کنند. علاوه بر این، مرشدان صادق و آگاه، ضروری است که شورای نگهبان و دستگاههای نظارت کننده نیز، بسبب خطراتی که در اندک تسامح یا کلی‌نگری وجود دارد، علاوه بر ظواهر اشخاص، به قرائنی که حاکی از نادرستی و انحرافات جزئی سیاسی آنها باشد نیز توجه کنند، زیرا برخلاف آنچه در امور عادی و معاشرت با مردم اصالة‌الصحة جاری است، در عرصۀ سیاست و گزینش افرادی برای ادارۀ کشور، اصل عقلایی و درست، اصالة‌الفساد است و این اصل ضامن سلامت و اعتبار حکومت و راحت مردم جامعه خواهد شد. امید است مسئولین و معتمدین مردم در شناخت بهتر مردم از نامزدهای انتخابات، کوتاهی ننمایند. حکومت مردمی، در اصطلاح، حکومتی است که براساس اراده و انتخاب افراد جامعه باشد و مدیران کشور، نمایندگی و نیابت مردم را داشته باشند. این شکل حکومت ـ که در اصل و تاریخ خود، آوردۀ اسلام و ادیان واقعی گذشته است و ریشه در کرامت ذاتی انسان دارد، که قرآن به آن اشاره کرده ـ بر اساس کرامت انسان و آزادی و آزادگی ذاتی است که به انسان داده شده است، از اینروست که کسی حق ندارد اراده و قدرت خود را بر افراد دیگر تحمیل نماید. اما تحقیق نشان میدهد که این اصل، مطلق نیست و شرایطی دارد، یعنی همانگونه که معمولاً عقل و بلوغ را شرط میدانند و محجورین و افراد نابالغ یا سفیه، حق انتخاب ندارند، شروط ضروری دیگری هم هست که رعایت نکردن آنها سبب تسلط افراد قدرت‌طلب، بر حکومت، از راه فریبکاری و جلب آراء و ارادۀ مردم میگردد. چون دادن وکالت و نمایندگی در واقع بمعنای «واگذاری تمام سرنوشت و مصالح خود بمدت چهار سال به شخص وکیل یا وزیر است»، بنابرین لزوماً مشروط به آگاهی و بصیرت و شناخت رأی‌دهندگان میباشد و باید مردم از صلاحیت و صلاح نمایندۀ خود مطمئن و به صحت تشخیص و ممیزی دستگاههای نظارتی اعتماد داشته باشند و خادم و خائن را از هم تمییز دهند، وگرنه آینده و روزگار خود را تباه خواهند کرد. از سوی دیگر، آگاهی اکثریت افراد جامعه شاذ و نادر است؛ بایستی در کنار مردم، مشاوران و مرشدان آگاه یا نهادهایی هوشیار و دشمن‌شناس باشند که افرادی صالح را که نامزد انتخاب میشوند، بشناسند و از آنها حمایت، یا آنها را معرفی کنند. علاوه بر این، مرشدان صادق و آگاه، ضروری است که شورای نگهبان و دستگاههای نظارت کننده نیز، بسبب خطراتی که در اندک تسامح یا کلی‌نگری وجود دارد، علاوه بر ظواهر اشخاص، به قرائنی که حاکی از نادرستی و انحرافات جزئی سیاسی آنها باشد نیز توجه کنند، زیرا برخلاف آنچه در امور عادی و معاشرت با مردم اصالة‌الصحة جاری است، در عرصۀ سیاست و گزینش افرادی برای ادارۀ کشور، اصل عقلایی و درست، اصالة‌الفساد است و این اصل ضامن سلامت و اعتبار حکومت و راحت مردم جامعه خواهد شد. امید است مسئولین و معتمدین مردم در شناخت بهتر مردم از نامزدهای انتخابات، کوتاهی ننمایند. http://kherad.mullasadra.org/en/Article/Download/45629

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742922024129Mullā Ṣadrā and the Role of Perfection-Seeking in the Rise of an Optimal Civilizational Systemملاصدرا و نقش کمال‌خواهی در پیدایش نظام تمدنی مطلوب520faعلی مستاجران گورتانیدانشجوی دکتری حکمت متعالیه، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایرانمهدیگنجوردانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران 0000000324291730مهدیامامی جمعهاستاد گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران2023130Perfection-seeking is one of the important features and principles in the development of an optimal civilizational system. Relying on the human truth, which consists of appearance and innermost, Mullā Ṣadrā aims to portray a social system based on Man’s ontological potentials. The reason is that human beings, due to their primordial nature, are in pursuit of civil life, and their worldly and otherworldly goals can only be achieved in the context of a civilizational system. The purpose of the present study is to present a plan in relation to the development and reinforcement of a civilizational system relying on three principles that originate in Sadrian philosophy. The first deals with the origin of perfection-seeking and its effect on social life. The second is related to the issue of property and law, which pave the context for the rise of a civilizational system. The third principle pertains to the identification and suggestion of philosophical strategies for resolving civilizational crises. The purpose of examining these principles is to pay attention to human capabilities and potentials and discover how a perfection-seeking human develops the ability to attain supreme goals. The findings of this study indicate that the Transcendent philosophy, on the one hand, seeks to introduce a plan and program for optimizing the civilizational system through paying attention to Man’s ontological levels and potentials of a civilizational system. On the other hand, it can provide a desirable model for the flourishing of civilizational life through organizing Man’s achievements in nature in the light of science, power, and creativity. کمال‌خواهی یکی از شاخصه¬ها و اصول مهم در پیدایش نظام تمدنی مطلوب بشمار میرود. ملاصدرا با تکیه بر حقیقت انسانی ـ که متشکل از ظاهر و باطن است ـ بدنبال ترسیم نظامی اجتماعی بر اساس قابلیتهای وجودی انسان است، زیرا انسان بلحاظ فطرت خود، به مدنیت گرایش دارد و مقاصد دنیایی و آخرتی او، تنها در بستر یک نظام تمدنی برآورده میشود. مسئلۀ پژوهش حاضر، ارائۀ طرحی در راستای پیدایش و تقویت نظام تمدنی، با تکیه بر سه اصل برگرفته از دیدگاه ملاصدراست. اصل اول، بررسی خاستگاه کمال‌خواهی و تأثیر آن در زیست اجتماعی؛ اصل دوم، مسئلۀ قنیه و قانون که دو عنصر زمینه‌ساز پیدایش نظام تمدنی هستند؛ اصل سوم، شناسایی و پیشنهاد راهکارهای حِکمی برای برون‌رفت از بحرانهای تمدنی. هدف از بررسی این اصول، توجه به قابلیتها و ظرفیتهای ساحت انسانی است و اینکه، چگونه انسانِ کمال‌خواه، توانایی وصول به اهداف عالی را پیدا میکند. یافته¬های این پژوهش نشان میدهد که حکمت ¬متعالیه از یکسو، با توجه به ساحتهای وجودی انسان و ظرفیتهای نظام تمدنی، بدنبال طرح و برنامه‌ریزی برای بهبود نظام تمدنی است و از سوی دیگر، با تکیه بر سامان‌بخشی تسخیرهای انسان در طبیعت بپشتوانۀ علم و قدرت و خلاقیت، میتواند الگویی مناسب برای آبادانی زیست تمدنی ترسیم نماید.http://kherad.mullasadra.org/en/Article/Download/40999

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742922024129Corporeal Origination of the Soul: A Comparative Study of the Views of Mullā Ṣadrā’s Commentatorsحدوث جسمانی نفس؛ بررسی و مقایسۀ دیدگاه شارحان ملاصدرا2134fa ابراهیم مسلم پور انگرابیدانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران سهرابحقیقتدانشیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایرانمنصور ايمانپوردانشیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایرانman3ima20221130Mullā Ṣadrā considered the soul corporeal at the stage of origination and spiritual at the stage of survival. In his view, corporal matter gradually moves through the levels of perfection in the light of its trans-substantial motion until it reaches the level of immateriality. This was considered a revolutionary theory in the history of Islamic philosophy. Given the significance of this problem, Mullā Ṣadrā’s commentators have paid particular attention to explaining the soul’s corporeal origination in Mullā Ṣadrā’s view; however, they have not always been unanimous in their ideas in this regard. Generally speaking, when explaining the meaning and nature of the corporeal origination of the soul, the commentators of Mullā Ṣadrā’s works can be divided into three groups: some of them believe that the word corporeal in this theory refers to the natural body; some others have interpreted it as something that bears a strong relation to the body, and the third group provides a general meaning for this word including both the natural body and immaterial existent. The main purpose of this study is to analyze and explain the views of these three groups and, thus, clarify the real meaning of the corporeal origination of the soul based on an analytic-descriptive method. ملاصدرا نفس را در مرحلۀ پیدایش، جسمانی و در مرحلۀ بقا، روحانی دانسته است. بعقیدۀ وی، مادۀ جسمانی با حرکت جوهری، بتدریج مراتب کمال را طی میکند تا به حد تجرد میرسد. این نظریه انقلابی در تاریخ فلسفۀ اسلامی محسوب میشد. با توجه به اهمیت موضوع، شارحان ملاصدرا نیز نسبت به شرح و تبیین جسمانیةالحدوث بودن نفس از منظر ملاصدرا، اهتمام ویژه نموده‌اند و هر¬یک با ¬توجه به نگرش و دریافت خودشان از موضوع، به شرح و تبیین این نظریه پرداخته‌اند و همواره اختلاف‌نظرهایی با یکدیگر داشته‌اند. بطور کلی، در تشریح معنا و ماهیت حدوث جسمانی نفس، شارحان آثار ملاصدرا را میتوان به سه دسته تقسیم کرد: بعضی منظور از جسمانی در این نظریه را جسم طبیعی دانسته‌اند، برخی جسمانی را چیزی که تعلق شدید به جسم دارد، تفسیر کرده‌اند، و گروهی، معنای عامی از جسمانیت را بکار برده‌اند که شامل جسم طبیعی و موجود مجرد، هر دو میشود. تشریح دیدگاههای این سه گروه و بتبع آن، روشن ساختن معنای حقیقی حدوث جسمانی نفس، با روش تحلیلی‌ـ‌توصیفی، محور اصلی پژوهش حاضر است. http://kherad.mullasadra.org/en/Article/Download/40269

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742922024129Corporeal Resurrection Based on Ibn ‘Arabī’s Gnostic Principlesمعاد جسمانی؛ با تکیه بر مبانی و اصول عرفانی ابن‌عربی3550faهادیجعفریدانش‌آموخته دکتری حکمت متعالیه، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران علی ارشدریاحیاستاد گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران0000-0002-6478-88752023129Ibn Arabi is one of the gnostics who has paid particular attention to Man’s corporeal resurrection and its quality in his works. When demonstrating corporeal resurrection, he mainly relies on unveiling and intuition rather than rational demonstration. However, the authors of this paper believe that Man’s posthumous corporeal dimension in purgatory and the hereafter can also be proved based on Ibn ‘Arabī’s gnostic principles. Apart from the quality of corporeal resurrection, the question is whether corporeal resurrection itself can be demonstrated relying on such principles or not. This study, which was carried out following the method of content analysis, aimed to provide a convenient response to this question and, thus, concluded that corporeal resurrection is demonstrable based on some of Ibn ‘Arabī’s principles such as Man’s distinction and determination in the process of ascent, the relationship between the macro-anthropo and micro-anthoropo, the theory of contrasting names, nobility of sensory faculties, creation of Man in God’s face, gnostic knowledge of the soul, Man’s level of comprehensiveness and moderation, and repetition in epiphany and renewal of likes. The authors also conclude that the idea that Man is originally an incorporeal existent and finally returns to his incorporeal birthplace is absurd. They argue that the human face must possess a body; hence, even if Shari’a has not spoken of corporeal resurrection, it can be proved based on gnostic principles.ابن‌عربـی ازجملـه عرفایی است که در آثار خود به معاد جسمانی انسان و کیفیت آن، توجهی ویژه داشته است. او در اثبات معاد جسمانی بیشتر بر کشف و شهود تکیه دارد تا عقل استدلالی. اما نگارندگان این مقاله معتقدند با استفاده از مبانی و اصول عرفانی ابن‌عربی نیز میتوان بُعد جسمانی انسان را پس از مرگ، در عالم برزخ و آخرت اثبات نمود. گذشته از کیفیت معاد جسمانی، این پرسش مطرح است که آیا بر اساس مبانی و اصول عرفانی ابن‌عربی، معاد جسمانی قابل اثبات است یا خیر؟ این مقاله که بر اساس روش تحلیل محتوا نوشته شده، درصدد پاسخ به پرسش مذکور است و به این نتیجه رسیده که بر اساس اصول و مبانی ابن‌عربی ـ‌همچون تمیز و تعین انسان در سیر صعود، نسبت میان عالم صغیر و عالم کبیر، نظریۀ اسماء متقابله، شرافت قوای حسی، خلقت انسان بر صورت خداوند، معرفت‌النفس عرفانی، مقام جامعیت و اعتدال انسان، و تکرار در تجلی و تجدد امثال‌ـ معاد جسمانی قابل اثبات است. افزون بر آن، مقالۀ پیش‌رو نشان میدهد این قول که اصل انسان موجودی غیرجسمانی است و در نهایت به موطن غیرجسمانی خود بازمیگردد، سخنی باطل است و صورت انسانی باید دارای بدن باشد، بهمین‌دلیل، با فرض اینکه شریعت نسبت به معاد جسمانی اظهارنظری نکرده باشد، باز هم معاد جسمانی از چشم‌انداز مبانی و اصول عرفانی قابل اثبات است. http://kherad.mullasadra.org/en/Article/Download/40950

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742922024129Place of Intuitive Method in Islamic Philosophy جایگاه روش شهودی در فلسفۀ اسلامی5166fa رسول نادریدانش آموخته سطح 4 حوزه علمیه قم، قم، ایران0000-0001-5579-49422023324Islamic philosophy is mainly identified by its use of demonstration and method. However, a study of philosophical texts in Islamic tradition indicates that the intuitive method holds an important place in this field. This method employs gnostic intuition and unveiling in order to attain certain knowledge. The intuitive method was used in all the three major schools of Islamic philosophy; nevertheless, it was employed systematically and in an organized fashion for the first time in the Transcendent Philosophy. While emphasizing the use of rational method, Mullā Ṣadrā has also benefitted from the intuitive method to a large extent. The functions of this method are employed in two contexts: discovery and justification. In the context of discovery, Muslim philosophers have utilized the intuitive method to explain new philosophical problems and present a correct picture of some philosophical issues. In the context of justification, they have used it to discover middle terms, unveil fallacies, reconstruct demonstration, amend conclusions, and demonstrate rational arguments. فلسفۀ اسلامی دانشی است که هویت اصلیش، استفاده از برهان و روش است، اما مراجعه به متون فلسفی در سنت اسلامی از کاربرد و اصالت‌دهی به روش شهودی نیز حکایت دارد. مراد از روش شهودی، انتفاع از شهود و مکاشفه و کشف عرفانی برای رسیدن به شناخت یقینی است. روش شهودی در هر سه مکتب اصلی فلسفۀ اسلامی مورد توجه بوده، اما بهره¬‌وری از این روش، در حکمت متعالیه سامان یافته است. ملاصدرا در عین پایبندی بر روش عقلی، از روش شهودی نیز بهره¬های بسیار برده است. این کاربردها را میتوان در دو مقام: گردآوری و داوری، دسته‌بندی نمود. فلاسفۀ مسلمان در مقام گردآوری، از روش شهودی برای تبیین مسائل فلسفی جدید و نیز ارائۀ تصویری صحیح از برخی مسائل فلسفی استفاده کرده، و در مقام داوری، برای کشف حد وسط، کشف مغالطه و بازسازی برهان و اصلاح نتیجه و بعنوان مؤیدی بر استدلالهای عقلی، از شهود بهره گرفته¬اند.http://kherad.mullasadra.org/en/Article/Download/41693

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742922024129Effects of Ideal Immateriality in Islamic Philosophyآثار تجرد مثالی در فلسفه اسلامی6780faشهاب الدینوحیدی مهرجردیدانشیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشگاه میبد، میبد، ایران احسان کردی اردکانیاستادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه اردکان، ‌اردکان، ایرانوحید گرامیدانش‌آموختۀ دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران2022128A significant problem in Islamic philosophy is investigating the various dimensions and aspects of immateriality in the view of philosophers. One of the most important problems in the discussion of immateriality is the acceptance or rejection of Ideal immateriality, which has been one of the major concerns of Islamic philosophers in the course of history. Among them, Peripatetic philosophers accepted the world of intellects and rational immateriality by denying the Ideal world and Ideal immateriality and considered the faculty of imagination to be material. However, Suhrawardī and Mullā Ṣadrā tried to demonstrate the Ideal world based on their own philosophical principles. Suhrawardī believed in the disjunctive Ideal world, while Mullā Ṣadrā believed in the connected Ideal world and the immateriality of the faculty of imagination in addition to the disconnected Ideal world. The present study aims to examine the effects of Ideal immateriality in Islamic philosophy and its role in resolving philosophical intricate problems. Here, the authors have investigated eleven effects of Ideal immateriality in different philosophical fields including the resurrection of incomplete and average souls; lack of the need to study the spheres and accepting reincarnation in the discussion of resurrection; demonstration of corporeal resurrection; a correct and rational interpretation of vanity of sin, immateriality of animals’ souls and their resurrection; subsistence of particular perceptions after death; the link between the world of intellects and the material world; an accurate interpretation of the Holy Prophet’s dreams, unveilings, and ascent; a correct interpretation of the state of death, purgatory, and the hereafter; the interpretation of jinn in Illuminationist philosophy, and the subsistence of issuing forms for the soul. یکی از مسائل مهم فلسفۀ اسلامی، بررسی ابعاد و جوانب گوناگون تجرد از دیدگاه فلاسفه است؛ و ازجمله مهمترین مسائل در بحث تجرد، پذیرش یا عدم پذیرش تجرد مثالی است که یکی از دغدغه‌های اصلی فلاسفۀ اسلامی در طول تاریخ بوده است. در میان فلاسفۀ اسلامی، حکمای مشاء، ضمن پذیرش عالم عقول و تجرد عقلی، منکر عالم مثال و تجرد مثالی بودند و قوۀ خیال را نیز مادی میدانستند، اما سهروردی و ملاصدرا، با توجه به مبانی فلسفی خود، به اثبات عالم مثال پرداختند؛ سهروردی قائل به عالم مثال منفصل بود، اما ملاصدرا علاوه بر عالم مثال منفصل، به عالم مثال متصل و تجرد قوۀ خیال نیز معتقد بود. مسئلۀ اصلی پژوهش حاضر، بررسی آثار تجرد مثالی در فلسفۀ اسلامی و نقش آن در حل معضلات فلسفی است. در این مقاله، یازده اثری که قول به تجرد مثالی در زمینه¬های گوناگونی فلسفی، در پی دارد، مورد بررسی قرار گرفته‌ که عبارتند از: حشر نفوس ناقص و متوسط، عدم نیاز به بحث افلاک و پذیرش تناسخ در بحث معاد، اثبات معاد جسمانی، تفسیر صحیح و معقول از عجب‌الذنب، تجرد نفوس حیوانات و حشر آنها، بقای ادراکات جزئی پس از مرگ، حلقۀ اتصال عالم عقول و عالم ماده، تفسیر دقیق از خواب و رؤیا و مکاشفات و معراج پیامبر(ص)، تفسیر صحیح از احوال قبر و برزخ و قیامت، تفسیر حقیقت جن در حکمت اشراق، قیام صدوری صورتها برای نفس. http://kherad.mullasadra.org/en/Article/Download/40376

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742922024129A Critical Study of the Definition of Practice in Mullā Ṣadrāبررسی و نقد تعریف «عمل» از دیدگاه صدرالمتألهین8196faفاطمه سادات کتابچیدانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران کرامت ورزداردانش‌آموختۀ دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران20221211Mullā Ṣadrā maintains that the distinction of practice from other acts pertains to its “intentional” nature. In his view, “intention” includes the free will accompanied with the second level of consciousness acting based on the purpose of practice. Therefore, not each voluntary act is called “practice”; rather, practice is a voluntary act that emerges along with the second level consciousness based on the purpose of act. The results of this study, which was conducted following a descriptive-analytic method and through the analysis of conceptual concomitants of practice, indicate that Mullā Ṣadrā’s definition is not mutually exclusive. This is because, based on the example of “self-conscious” robot, one can assume an agent that enjoys free will and consciousness but its act is not intentional. Therefore, to complete the definition of practice, in addition to free will and consciousness, one needs a third element or the same “choice”. Mullā Ṣadrā does not officially recognize “choice” as the third element of practice and reduces it to the same consciousness and the free will. Nevertheless, the present study demonstrates that he is wrong, and “choice” in the sense of “the freedom to use the free will” must be added to the definition of practice. This study mainly aims to examine the quiddative structure of “practice” in the Transcendent Philosophy and distinguish “practice” from other similar affairs.صدرالمتألهین تمایز عمل از سایر افعال را در «قصدی» بودن آن میداند. از نظر وی «قصد»، شامل اراده همراه با آگاهی مرتبۀ‌ دوم عامل به غرض فعل است؛ بنابرین، چنین نیست که هرفعل ارادی‌یی «عمل» نامیده شود، بلکه «عمل»، فعلی ارادی است که همراه با آگاهی مرتبۀ دوم عامل به غرض فعل پدید آید. نتایج پژوهش پیش‌رو که با استفاده از روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی و از طریق تحلیل لوازم مفهومی عمل، بدست آمده، نشان میدهد که تعریف ملاصدرا، مانع اغیار نیست؛ زیرا بر اساس مثال «رُبات خودآگاه»، میتوان عاملی را فرض کرد که از اراده و آگاهی برخوردار است، اما فعل وی متصف به «قصدی بودن» نیست. بنابرین، برای تکمیل تعریف عمل، علاوه بر اراده و آگاهی، یک عنصر سوم نیازمند هستیم که همان «اختیار» است. ملاصدرا «اختیار» را بعنوان عنصر سوم سازندۀ عمل، برسمیت نمیشناسد و آن را به همان آگاهی و اراده تحویل میبرد؛ درحالیکه پژوهش حاضر اثبات میکند که نظر وی اشتباه است و «اختیار»، بمعنای «آزادی اراده»، ‌باید به تعریف عمل افزوده شود. مسئلۀ اساسی این پژوهش، بررسی ساختار ماهوی «عمل» در حکمت متعالیه، و هدف آن، تمایز «عمل» از امور متشابه است. http://kherad.mullasadra.org/en/Article/Download/40402

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742922024129Whatness, Origin, and Purpose of Essentialist Educationچیستی، خاستگاه و هدف تربیت سرشت‌گرا97118fa احمدرضاآذربایجانیدانشجوی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت، گروه علوم تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اراک، اراک، ایرانمحمدرضاسرمدیاستاد گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایرانفایزهناطقیدانشیار گروه علوم تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اراک، اراک، ایرانعلیرضافقیهیدانشیار گروه علوم تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اراک، اراک، ایران2023118Mullā Ṣadrā places the “truth” in idealism alongside “truths” in realism in his Transcendent Philosophy. For him, truths are the same truth that reveals itself at different levels. In the view of gnostics, the four-fold spiritual journeys are a way for gnostic transcendence that the wayfarer traverses at different stages. This journey begins from fiṭrah (primordial nature), which has different levels with nature as its lowest level. Therefore, this journey or, in a sense, this process of learning begins with nature and becomes complete through a hierarchy of stages. The level of learning includes the level of theory and practice at the same time. Mullā Ṣadrā’s philosophical methodology is based on revelation, rational demonstration, and intuition in the sense that all elements must perceive and confirm the reality and truth of a finding. Relying on the Transcendent Philosophy, the present study follows a demonstrative method in order to define essentialist education and explain its origin and purposes. In doing so, it benefits from a meta-analytic method to introduce the levels of essentialist learning, which is based on human fiṭrah. The purpose of this study is to present a conceptual model for education and learning whose philosophical foundations are not necessarily limited to one specific philosophical school. ملاصدرا در حکمت متعالیه، «حقیقت» در آرمان‌گرایی را با «حقایق» در واقع‌گرایی، در کنار هم میداند؛ به این معنی که حقایق، همان حقیقتند که در پردۀ مراتب، خود را نمایان ساخته است. سفرهای چهارگانه نزد عرفا، راهی برای تعالی عرفانی است که سالک طی مراتب میکند. این سفر از فطرت آغاز میشود؛ فطرت نیز مراتبی دارد که نازلترین مرتبۀ آن، طبیعت است. پس این سفر، یا بعبارتی این یادگیری، از طبیعت آغاز میشود و با طی سلسله مراتب، کامل میگردد. مراتب یادگیری، مرتبۀ نظر و عمل را توأمان دربرمیگیرد. روش‌شناسی ملاصدرا در فلسفه‌اش، مبتنی بر سخن وحی، برهان عقل و مشاهدۀ قلب است، به این معنی که هر سه منظر، باید راستی، واقعیت و حقیقت یک یافته را ادراک و تأیید کنند. پژوهش پیش‌رو با تکیه بر حکمت متعالیه در ابعاد فلسفی و با روش برهانی، به تعریف، خاستگاه و اهداف پرورش سرشت‌گرایانه پرداخته و در موضوع، هدف و شیوه، از روش فراترکیب بهره میبرد تا مراتب یادگیری سرشت‌گرایی را که مبتنی بر فطرت انسان است، عرضه و معرفی نماید. هدف این پژوهش، معرفی الگوی مفهومی تربیتی و یادگیری است و ابتناء فلسفی آن، لزوماً محدود به یکی از مکاتب و آراء فلسفی نیست. http://kherad.mullasadra.org/en/Article/Download/40835