مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری خردنامه صدرا 1560-0874 31 4 2026 8 24 The Relationship between the Concept of Being and the Reality of Being in Transcendent Philosophy ارتباط مفهوم وجود با حقیقت وجود در حکمت متعالیه 51 74 fa محمود محقق پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی مهدی محقق دانشگاه تهران 2026 2 8 <p style="direction: ltr;">In the tradition of the Transcendent Philosophy, the study of being (<em>wujūd</em>) and its principles and properties has consistently occupied a central place as one of the most fundamental and extensively debated ontological issues. Given the principle of the principiality of the reality of being in this philosophical system, Mullā Ṣadrā addressed the distinction between the <strong>reality of being</strong> and <strong>concept of being</strong>, assigning to each its own distinctive principles. However, he and his followers did not reach a consensus concerning the quality of the relationship between them, the abstraction of the concept of being from the reality of being, and the precise nature of the object corresponding to, and instantiated by, the concept of being. The major challenge here concerns a principle that most of these philosophers acknowledge: the impossibility of the mental attainment of the external reality of being and the impossibility of comprehending its true essence. This problem becomes even more acute when they argue that, although the concept of being is self-evident, its external reality remains hidden in the utmost degree. By exploring the works of Mullā Ṣadrā and later philosophers of the Transcendent Philosophy, the present study identifies four major theories concerning the relationship between the concept and the reality of being: (1) the non-representation of the reality of being by the concept of being; (2) the partial representation of the reality of being by the concept of being through acquired knowledge; (3) the partial representation of the reality of being by the concept of being through presential&nbsp; knowledge, and (4) the consideration of external being as the correspondent and instance of the concept of being by the soul. Employing a descriptive-analytical method, this paper critically examines the strengths and challenges associated with each of these four theories.</p> <p>در سنّت حکمت متعالیه بحث از وجود و احکام و خواص آن، همواره یکی از بنیادیترین و پربحثترین مسائل هستی&zwnj;شناختی حکیمان بوده است. با توجّه به اصل اصالت حقیقت وجود در این نظام فلسفی، ملاصدرا به تمایز حقیقت وجود و مفهوم وجود پرداخته و احکام هر یک را مشخص نموده است. اما او و پیروانش، دربارۀ کیفیت ارتباط و انتزاع مفهوم وجود از حقیقت وجود و تبیین مطابَق و مصداق مفهوم وجود، همنظر نیستند. چالش عمده در این زمینه مربوط به اصلی است که بیشتر این حکیمان به آن اذعان دارند: اصل عدم حصول حقیقت خارجی وجود در ذهن و امتناع اکتناه آن. این مشکل آنجا دوچندان میشود که این فیلسوفان معتقدند از سویی، مفهوم وجود بدیهی است و از سوی دیگر، حقیقت خارجی آن در غایت خفاء است. مقالۀ حاضر با کاوش در آثار ملاصدرا و دیگر حکیمان سنت متعالیه، به چهار نظریه در این زمینه دست یافت: الف) عدم حکایتگری مفهوم وجود از حقیقت وجود؛ ب) حکایتگری ناقص مفهوم وجود از حقیقت وجود از طریق علم حصولی؛ ج) حکایتگری ناقص مفهوم وجود از حقیقت وجود از طریق علم حضوری؛ د) اعتبار وجود خارجی بعنوان مطابَق و مصداق مفهوم وجود توسط نفس. در پژوهش حاضر، زوایا و چالشهای این چهار نظریه، با روش توصیفی و تحلیلی، مورد بررسی قرار گرفته است.</p> http://kherad.mullasadra.org/ar/Article/Download/52970