مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742942024102Editor's Noteسرمقاله34fa آیت‌الله سیدمحمدخامنه‌ایاستاد فلسفه و رئیس بنیاد حکمت اسلامی صدرا، تهران، ایران2024102از روزی که انقلاب اسلامی ایران طلسم چندین هزارسالة سلطنت و شاهنشاهی در ایران را شکست و بدینوسیله دست آمریکا و شرکای او را از غارت اموال عمومی و تحمیل سیاستهای استثماری بر کشور کوتاه کرد واکنشهای موذیانه و خرابکارانۀ این دشمنان و نظام صهیونیسم آغاز گردید. گرچه طرحهای براندازانۀ آنها شکست خورد و سیاستهای نرم آنان نیز به جایی نرسید، اما تنها دستاوردی که دشمنان ما در آن شکست نخوردند و تا حدودی توانستند از آن به برخی از اهداف خود ـ ازجمله ایجاد نارضایتی در مردم از طریق تورم و گرانی و... ـ دست &zwnj;یابند، پدیده&zwnj;های ضدمردمی پنهان یا آشکاری بود که سبب آن سوء مدیریت دولتها و بی&zwnj;اعتنایی به اصول و قواعد کشورداری بود، که سبب گردید دست افراد نفوذی مزدور را بازبگذارند تا با استفاده از امکانات و بودجۀ دولتی، به مصالح ملی صدمه بزنند و آستانۀ تحمل و بردباری مردم را پایین بیاورند، تا بسا ـ بنظر آنان ـ جامعه بر ضد نظام اسلامی برخیزد و هدف اصلی دشمن ـ یعنی ولایت فقیه ـ را، که رمز استقلال کشور است، تضعیف کنند. اما بیاری خداوند قهار، تیر آنها به سنگ خورده است. حوادثی که در این ایام در ایران اتفاق افتاده، یعنی شهادت آقای رئیسی (رئیس&zwnj;جمهور سابق) و هیئت همراه و نیز شهادت ابراهیم هنیه فلسطینی در تهران، نمونه&zwnj;یی از تلاشهای دشمنان برای وارد کردن آسیبهای مادی و معنوی به این ملت میباشند، تا با بهره&zwnj;گیری از ضعفهای کشور، شرایطی را که برای آن بیش از چهار دهه تلاش کرده و انتظار کشیده&zwnj;اند، فراهم آورد و از طریق دولتهایی که به روی کار می&zwnj;آورند، به اهداف خود برسند. ضعفهایی که به آن اشاره کردیم سه&zwnj;گونه&zwnj;اند: اول، ناآگاهی عامه مردمی که پای صندوق رأی میروند و غث و سمین را نمیشناسند. دوم، ضعف یا کوتاهی دستگاههای هشداردهندۀ جامعه و حکومت، از اینکه کارشناسانه نقاط ضعف کشور را تشخیص دهند و به مسئولین عالی برسانند. سوم، مدیریت سیاسی کشور که باید همواره بر ضعفها و قوتها ناظر باشند و با شیوۀ رایج حکومت کردن در جهان، و بدون تسامح یا بیمبالاتی، به فکر چاره باشد، و فساد و بر هم زدن نظم عمومی و قانونشکنی را تحمل ننماید. نمونه&zwnj;یی از بیمبالاتی و تسامح بیمنطق و دور از حکمت در امروز جامعۀ ملی، رواج آرام بیحجابی زنان فاسد و غربزده در کشور است که بصراحت نقض قانون و مصداق ایجاد بینظمی، و نیز مقابله با آیین رسمی کشور میباشد. این پدیده، یعنی وقوع جرم با وجود قانون و حضور دستگاههای اجرایی، نمونة بسیار نادری در حکومتهای جهان است و ظهور آن از کوتاهی یا نقصان مدیریت کشور حکایت دارد. این پدیده و امثال آن را دشمنان بمعنی آمادگی کشور به تغییر سیاسی و اعتقادی میفهمند و در کار مبارزه با انقلاب اسلامی ایران تشویق میشوند. عقل و حکمت و منطق و تجربه حکم میکند که دستگاه حکومتی کشور قدری به خود بیاید و هرچه زودتر و جدّیتر، نظم عمومی را در سایۀ قانون برپا نماید و بیاری خداوند متعال و دلسوزان انقلاب، قانونشکنان را به مجازات برساند و کشور را از این نابسامانی و ذلت برهاند. والله هوالناصر.از روزی که انقلاب اسلامی ایران طلسم چندین هزارسالة سلطنت و شاهنشاهی در ایران را شکست و بدینوسیله دست آمریکا و شرکای او را از غارت اموال عمومی و تحمیل سیاستهای استثماری بر کشور کوتاه کرد واکنشهای موذیانه و خرابکارانۀ این دشمنان و نظام صهیونیسم آغاز گردید. گرچه طرحهای براندازانۀ آنها شکست خورد و سیاستهای نرم آنان نیز به جایی نرسید، اما تنها دستاوردی که دشمنان ما در آن شکست نخوردند و تا حدودی توانستند از آن به برخی از اهداف خود ـ ازجمله ایجاد نارضایتی در مردم از طریق تورم و گرانی و... ـ دست &zwnj;یابند، پدیده&zwnj;های ضدمردمی پنهان یا آشکاری بود که سبب آن سوء مدیریت دولتها و بی&zwnj;اعتنایی به اصول و قواعد کشورداری بود، که سبب گردید دست افراد نفوذی مزدور را بازبگذارند تا با استفاده از امکانات و بودجۀ دولتی، به مصالح ملی صدمه بزنند و آستانۀ تحمل و بردباری مردم را پایین بیاورند، تا بسا ـ بنظر آنان ـ جامعه بر ضد نظام اسلامی برخیزد و هدف اصلی دشمن ـ یعنی ولایت فقیه ـ را، که رمز استقلال کشور است، تضعیف کنند. اما بیاری خداوند قهار، تیر آنها به سنگ خورده است. حوادثی که در این ایام در ایران اتفاق افتاده، یعنی شهادت آقای رئیسی (رئیس&zwnj;جمهور سابق) و هیئت همراه و نیز شهادت ابراهیم هنیه فلسطینی در تهران، نمونه&zwnj;یی از تلاشهای دشمنان برای وارد کردن آسیبهای مادی و معنوی به این ملت میباشند، تا با بهره&zwnj;گیری از ضعفهای کشور، شرایطی را که برای آن بیش از چهار دهه تلاش کرده و انتظار کشیده&zwnj;اند، فراهم آورد و از طریق دولتهایی که به روی کار می&zwnj;آورند، به اهداف خود برسند. ضعفهایی که به آن اشاره کردیم سه&zwnj;گونه&zwnj;اند: اول، ناآگاهی عامه مردمی که پای صندوق رأی میروند و غث و سمین را نمیشناسند. دوم، ضعف یا کوتاهی دستگاههای هشداردهندۀ جامعه و حکومت، از اینکه کارشناسانه نقاط ضعف کشور را تشخیص دهند و به مسئولین عالی برسانند. سوم، مدیریت سیاسی کشور که باید همواره بر ضعفها و قوتها ناظر باشند و با شیوۀ رایج حکومت کردن در جهان، و بدون تسامح یا بیمبالاتی، به فکر چاره باشد، و فساد و بر هم زدن نظم عمومی و قانونشکنی را تحمل ننماید. نمونه&zwnj;یی از بیمبالاتی و تسامح بیمنطق و دور از حکمت در امروز جامعۀ ملی، رواج آرام بیحجابی زنان فاسد و غربزده در کشور است که بصراحت نقض قانون و مصداق ایجاد بینظمی، و نیز مقابله با آیین رسمی کشور میباشد. این پدیده، یعنی وقوع جرم با وجود قانون و حضور دستگاههای اجرایی، نمونة بسیار نادری در حکومتهای جهان است و ظهور آن از کوتاهی یا نقصان مدیریت کشور حکایت دارد. این پدیده و امثال آن را دشمنان بمعنی آمادگی کشور به تغییر سیاسی و اعتقادی میفهمند و در کار مبارزه با انقلاب اسلامی ایران تشویق میشوند. عقل و حکمت و منطق و تجربه حکم میکند که دستگاه حکومتی کشور قدری به خود بیاید و هرچه زودتر و جدّیتر، نظم عمومی را در سایۀ قانون برپا نماید و بیاری خداوند متعال و دلسوزان انقلاب، قانونشکنان را به مجازات برساند و کشور را از این نابسامانی و ذلت برهاند. والله هوالناصر.

http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/48157

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742942024102A Study of the Effects of Mir Sayyid Sharīf Gorgānī’s Views of Existential Oneness on Later Gnostics and Philosophersبررسی تأثیر اندیشه‌های میرسیدشریف گرگانی دربارۀ توحید وجودی بر عرفا و حکمای متأخر520faمحمدهادیتوکلیاستادیار گروه فلسفه و کلام، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران2024102Mir Sayyid Sharīf Gorgānī paid particular attention to the problem of gnostic oneness because of his mystic beliefs. He explained the doctrine of the “oneness of being and plurality of existent” based on the principiality of existence regarding Almighty Truth. However, he viewed the doctrine of the “oneness of existence and existent” in opposition to rational evidence, on the one hand, and believed that its perception depends on the realization of a state beyond the state of the intellect, on the other hand. In his view, if the realization of “a state beyond the state of the intellect” is denied, and what the intellect testifies against is considered to be absurd, there is no option but to interpret gnostics’ unveilings and intuitions, assuming they are correct, as what the intellect finds acceptable. He proposed the oneness of intuitions as a solution. A study of the kalāmī, philosophical, and gnostic legacy of the 9th-11th centuries demonstrates the great influence of Mir Sayyid Sharīf Gorgānī’s ideas about existential oneness on the thinkers of this period. The purpose of this paper is to clarify the effects of his views in this regard.میرسیدشریف گرگانی بسبب تمایلات صوفیانه&zwnj;اش، به مسئلۀ توحید عرفانی توجه ویژه داشته است. او نظریۀ «وحدت وجود و کثرت موجود» را بر اساس اصالت وجود، در مورد حق&zwnj;تعالی تبیین میکند، اما نظریۀ «وحدت وجود و موجود» را از یکسو در تعارض با بداهت عقلی میبیند و از سوی دیگر، درک آن را متوقف بر تحقق طوری ورای طور عقل میداند. از نظر او، اگر تحقق «طوری ورای طور عقل» انکار گردد، و آنچه عقل علیه آن شهادت میدهد، امری مردود دانسته شود، چاره&zwnj;یی نیست جز آنکه مکاشفات و مشاهدات عارفان ـ&zwnj;&zwnj;با فرض صحتشان&zwnj;ـ به آنچه مورد پذیرش عقل است، تأویل شوند. او خود، وحدت شهود را بعنوان راه&zwnj;حل پیشنهاد کرده است. تأمل در میراث کلامی، فلسفی و عرفانی قرن نهم تا یازدهم، گویای تأثیر بسیار اندیشه&zwnj;های میرسیدشریف گرگانی دربارۀ توحید وجودی، بر اندیشمندان این برهه است. مقالۀ حاضر در تلاش است این تأثیر و تأثر را تبیین نماید.

http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/48158

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742942024102Explaining “Concept” as the Source of Division, Division, and Divided from Mullā Ṣadrā’s Viewpointتبیین «تصور» در جایگاه مقسم، قسم و قسیم از منظر ملاصدرا2134faمحمدحسین زادهاستادیار مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، تهران، ایران00000001757744552023826<span style="font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">When dividing the acquired knowledge into concept and judgment, not only concept is one of the divisions, but the source of division is also a “concept”. The principles of division necessitate the source of division and the division not to be conceptually identical. Accordingly, in order to remove the problem of the “oneness of the source of division and division” or “the division of the thing into the self and other-than-the self”, the “concept” in the source of division must be different from the “concept” in the division. This paper examines Muslim logicians’ most important explanations in this regard and analyzes Mullā Ṣadrā’s standpoint in comparison to theirs. Moreover, based on his statements and the principles of the Transcendent Philosophy, concept has been explained as the source of division, division, and divided in two modes: the first is quiddative reading, which requires the division of concept (absolute acquired knowledge) into two simple types of “concept” and “judgment” and signifies their whatness. The second mode deals with realization and existence, which demonstrates the reliance of judgment on divided concept and is derived from Ibn Sīnā’s statements in this regard.   در تقسیم علم حصولی به تصور و تصدیق، علاوه بر اینکه یکی از اقسام، «تصور» است، مقسم نیز «تصور» است. قواعد تقسیم اقتضا میکند مقسم و قسم از لحاظ مفهومی، عین یکدیگر نباشند، از اینرو، برای دفع اشکال «اتحاد قسم و مقسم» یا «انقسام شیء به خود و غیر خود»، باید «تصور»ی که در مقسم است با «تصور»ی که در قسم است، تفاوت داشته باشد. این مقاله مهمترین تبیینهای منطقدانان مسلمان از این مطلب را بررسی کرده و مواجهۀ ملاصدرا با دیدگاه آنها را تحلیل نموده است. همچنین بر اساس عبارات&zwnj; ملاصدرا و نیز مبانی حکمت متعالیه، تصور در سه جایگاه قسم، قسیم و مقسم در دو مقام تبیین شده است: یکی مقام تقرر ماهوی ـ&zwnj;که مقتضای تقسیم تصور (مطلق علم حصولی) به دو قسم بسیط «تصور» و «تصدیق» است و چیستی آن&zwnj;دو را مشخص میکند&zwnj;ـ و دیگری مقام تحقق و وجود، که ابتنای تصدیق بر تصورِ قسمی را نشان میدهد و مستفاد از عبارات ابن&zwnj;سیناست.

http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/43751

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742942024102Typology of Certainty and its Relationship with the Definition and Conditions of Certainty in Fārābī’s Philosophyگونه¬شناسی یقین و نسبت آن با تعریف و شرایط یقین در فلسفۀ فارابی3550faزهراآقاجان مولاییدانش‌آموخته کارشناسی ارشد فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0009-0004-9474-412Xنادیامفتونیاستاد گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران00000002725120272023729<span style="font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; letter-spacing: -.1pt;">Philosophy is based on certain knowledge, and Fārābī, as the founder of Islamic philosophy, paid particular attention to “certainty”. On the one hand, the definitions and conditions that he provided for certainty are so fastidious and restrictive that many items of human knowledge and even sense perceptions are placed out of the domain of certainty. On the other hand, he has referred to some different types of certainty in some of his works that seem to be incompatible with his definition of certainty and its conditions of realization, as explained by him. Following a descriptive and critical-analytic method, this paper is intended to inquire into the relationship between the typology of certainty, its definition, and its conditions in Fārābī’s philosophy in order to remove the contradictions regarding the problem of certainty in his school of thought. In line with this purpose, the authors have initially examined the definitions and conditions of certainty in Fārābī’s perspective and then analyzed the types of certainty, as specified by him, and its relationship with the definitions and conditions that he provided. The findings of this study demonstrate that his realistic view of certainty led him to accept a kind of general gradation in different types of certainty, alongside his rigid definition of absolute certainty, in order to introduce a way for saving a great part of human knowledge from the trap of skepticism. فلسفه بر دانشی یقینی استوار است و فارابی، در مقام مؤسس فلسفۀ اسلامی، توجه بسیاری به «یقین» داشته است. از یکسو، تعاریف و شرایطی که او برای یقین معرفی کرده، به&zwnj;اندازه&zwnj;یی سختگیرانه و حداقلی است که بسیاری از دانستههای بشری و حتی ادراکات حسی را از دایرۀ یقین بیرون میگذارد؛ از سوی دیگر، در مواضعی از آثارش، گونههایی مختلف از یقین را برشمرده که گویی با تعریف وی از یقین، و شرایط حصول یقین در نظر وی، پیوند چندانی ندارد. این نوشتار با روش تحلیل توصیفی و تحلیل انتقادی، درصدد پاسخ به این پرسش است که گونهشناسی یقین در فلسفۀ فارابی، چه نسبتی با تعریف و شرایط یقین از دیدگاه وی دارد، تا بدین ترتیب، تعارض درباب مسئلۀ یقین در اندیشۀ فارابی مرتفع گردد. در این راستا، نخست تعاریف و شرایط یقین از دیدگاه فارابی بررسی شده و در ادامه گونههای یقین نزد فارابی و ارتباط آن با تعاریف و شرایط یقین از دیدگاه وی، تحلیل میگردد. این پژوهش نشان میدهد که دیدگاه واقع&zwnj;گرایانۀ فارابی درباب یقین، موجب شده تا در کنار تعریف سختگیرانه از یقین تام، نوعی تشکیک عامی در گونههای یقین را نیز برسمیت بشناسد و بدین&zwnj;ترتیب، راهی برای فرو نرفتن بخش بزرگی از دانستههای بشری در شک و تردید، فراهم آورد.

http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/43380

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742942024102Sadrian Ethics-Based Models for Man’s Interactions with Environmentالگوهای اخلاق‌بنیاد صدرایی درباب تعامل انسان با محیط‌زیست5170faهمایوسفی کوپاییدانش‌آموخته کارشناسی ارشد فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایرانجنانایزدیاستادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران 0009000018219586202357<span style="font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">The present study was carried out to deduce the moral principles of Man’s encounter with environment from Mullā Ṣadrā’s philosophy and analyze them. To this end, the authors have initially provided some introductory points regarding Man, ethics, and place of environmental ethics in Mullā Ṣadrā’s philosophy. Next, given Man’s vicegerency, the different types and levels of this vicegerency and the arguments related to the ethical principles of Man’s encounter with environment in Mullā Ṣadrā’s view are explained. Man is God’s vicegerent on the Earth and the only world-making being after God, who uses the two tools of knowledge and power to construct the world. Mullā Ṣadrā believes that Man’s vicegerency is of certain types and levels. Knowledge and power are divided into external and internal types in line with the two types of exoteric and esoteric vicegerency. Man’s vicegerency and their quality of existence necessitate the construction of both the world and the hereafter. The development of the Earth with the least amount of crisis can only be realized in observing the related philosophical principles. In order to establish, maintain, and strengthen the station of divine vicegerency and the human identity, Man must benefit from the environment with utmost caution, observe justice, and appreciate nature. Moreover, based on Mullā Ṣadrā’s ontological approach, the principle of oneness and unity with nature attains a particular place in the field of environmental studies.تحقیق حاضر درصدد استخراج و تحلیل اصول اخلاقی مواجهه با محیط&zwnj;زیست بر مبنای اندیشۀ ملاصدراست. برای تحقق این هدف، مقدماتی درباب انسان، اخلاق و جایگاه اخلاق زیست&zwnj;محیطی در فلسفۀ ملاصدرا بیان شده است. پس از آن، با استناد به آموزه&zwnj;هایی مثل خلافت انسان، و انواع و مراتب این خلافت، حکمت متعالیه، اصول اخلاقی مواجهه با محیط&zwnj;&zwnj;ز&zwnj;یست از نگاه ملاصدرا تبیین&zwnj; گردیده &zwnj;&zwnj;است. انسان، خلیفۀ خدا بر روی زمین و تنها موجود عالم&zwnj;ساز پس از خداوند است و برای عالم&zwnj;سازی از دو ابزار علم و قدرت بهره میبرد. از نظر صدرالمتألهین، خلافت انسان، انواع و مراتبی دارد. علم و قدرت نیز بتناسب دو نوع خلافت ظاهری و باطنی، به دو نوع ظاهری و باطنی تقسیم &zwnj;میشوند. ازجمله &zwnj;اقتضائات &zwnj;خلافت انسان و نیز نحوۀ وجود وی، عمران دو نشئۀ دنیا و آخرت است. همراهی عمران زمین با بحران حداقلی، تنها در پرتو اصول حکمی میسر میگردد. انسان برای تحقق، حفظ و تشدید مقام خلافت اللهی و هویت انسانی خویش، باید بهره&zwnj;برداری از محیط&zwnj;زیست را در پرتوی از پروا و مراقبه انجام&zwnj; دهد و به رعایت عدالت و تکریم طبیعت پایبند باشد. همچنین، بر اساس رویکرد وجودی صدرالمتألهین، اصل یگانگی و اتحاد با طبیعت، در این حوزه جایگاهی خاص پیدا میکند.

http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/42155

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742942024102The Role of the Mirror Allegory in Explaining Ontological Problems in the Transcendent Philosophyنقش تمثیل آینه در تبیین مسائل وجودشناسی حکمت متعالیه 7190faهادیجعفریدانش‌آموخته دکتری حکمت متعالیه، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران2023711<span style="font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Mirror, as an amazing artifact and phenomenon, has always attracted the attention of Muslim thinkers in order to explain gnostic problems. Mullā Ṣadrā’s art in the Transcendent Philosophy was to use the allegory of mirror to explain his own ontological findings. This paper, which is written based on content analysis and library sources, aims to clarify the quality of Mullā Ṣadrā’s use of this allegory in explaining philosophical problems and findings and demonstrates that, in doing so, he mainly resorted to 11 features of mirror in order to explicate several complex philosophical problems including the following: Lack of identity of the existence of forms in the mirror with the existence of the mirror itself despite the existence of forms in the mirror; mirror’s reflectivity; lack of reflectivity because of rustiness; existence of an obstacle between the mirror and the entity, effects of the mirror’s direction and position on observing the external object; the dependent and accidental existence of visible forms in mirror; conformity of forms in the mirror with external objects; inversion of images in the mirror; various potentials of the mirror for receiving light and forms; mirror’s illumination potential; mirror’s not being essentially visible, and strength and weakness in mirror’s reflectivity. These features have resulted in the efficiency of the allegory of mirror in explaining such problems as God’s knowledge of existents, God’s relation to existents, unity of existence despite the plurality of existences, annihilation in God and true worship, God’s proximity to existents, God’s knowledge, the relation between existence and quiddity, the relation between the world and the hereafter, viewing mortal things as beautiful entities, immateriality of perceptive forms, observing the truths, conditions and obstacles of the soul in the perception of the truths, immortality of the people of Hell, problem of  intercession, the relationship between the worldly and other-worldly bodies, and the soul-body relationship.    آینه بعنوان یک مصنوع و پدیده&zwnj;یی شگفت&zwnj;انگیز، همواره برای تبیین مسائل عرفانی، مورد توجه اندیشمندان مسلمان بوده است. هنر ملاصدرا در حکمت متعالیه، استفاده از تمثیل آینه در تبیین یافته&zwnj;های وجودشناسانه خود است. این نوشتار که با روش تحلیل محتوا و کتابخانه&zwnj;یی نگاشته شده، درصدد تبیین چگونگی استفاده ملاصدرا از تمثیل آینه در تبیین مسائل و یافته&zwnj;های فلسفی است و نشان میدهد که صدرالمتألهین بطور عمده به یازده ویژگی آینه برای تبیین بسیاری از مسائل غامض فلسفی تمسک جسته است که عبارتند از: 1) وجود صور در آینه عین وجود خود آینه نیست، اگرچه صور در آینه موجودند؛ 2) نمایشگری آینه؛ 3) سلب نمایشگری بر اثر زنگارپذیری و وجود مانع و حائل؛ 4) تأثیر جهت و وضعیت آینه در مشاهدۀ شیء خارجی؛ 5) وجود تبعی و بالعرض داشتن صور مرئی در آینه؛ 6) تطابق صور در آینه با شیء خارجی؛ 7) وارونه&zwnj;نمایی آینه؛ 8) ظرفیت متنوع آینه در دریافت نور و صور؛ 9) قابلیت نوردهی آینه؛ 10) مرئی بالذات نبودن آینه؛ 11) شدت و ضعف در نمایشگری آینه. این ویژگیها باعث شده است تا تمثیل آینه در تبیین مسائلی همچون علم خداوند به مخلوقات، نسبت خداوند به موجودات، وحدت وجود در عین تعدد وجودات، فناء فی الله و عبادت حقیقی، معیت خداوند با موجودات، معرفت خداوند، نسبت وجود و ماهیت، نسبت دنیا و آخرت، زیبا دیدن امور فناپذیر، تجرد صور ادراکی، مشاهدۀ حقایق، شرایط و موانع نفس در ادراک حقایق، خلود اهل نار، مسئلۀ شفاعت، نسبت بدن اخروی و بدن دنیوی، نسبت نفس و بدن و... کارآمد باشد.

http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/43190

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742942024102Imagination and its Functions in Fārābī خیال و کارکردهای آن نزد فارابی 91104faمحمدرضابیاتدانشجوی دکتری فلسفه، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران 0009000906616299قاسم پورحسندانشیار گروه فلسفه، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران0000-0003-3665-63032023716<span style="font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Many believe that the problem of imagination was propounded after Suhrawardī and later by Mullā Ṣadrā in a more systematic form. However, the truth is that many of the important ideas concerning imagination were presented by Fārābī, who deliberated over them among his ontological and epistemological discussions. Unlike the Greek tradition, in which imagination lacked an epistemological aspect, and unlike Plato and Aristotle, Fārābī was the first to pay particular attention to its epistemological aspect and explained and analyzed several domains in unity with imagination. Therefore, imagination has various functions in Fārābī’s epistemological system, including protecting sensory forms; the analysis and synthesis of forms; comparison; contrast; imitation; metaphorical thought; education and punishment; provoking act; leading people towards happiness; perception of meaning particularly in relation to the problem of dreams, and revelation and unveiling. Some of these functions are presently receiving great attention in various sciences. Although Fārābī had a negative approach to imagination when it prevents intellection or replaces the intellect, he viewed its other functions positively in his works. بسیاری گمان کرده&zwnj;&zwnj;اند بحث از خیال، بعد از شیخ&zwnj;اشراق و بعدتر، نزد ملاصدرا بطور جدی مطرح شده است، اما حقیقت اینست که بسیاری از ایده&zwnj;&zwnj;های مهم در زمینۀ خیال را فارابی پیش کشیده و در میان مباحث وجودشناختی و معرفت&zwnj;&zwnj;شناختی، به مبحث خیال نیز پرداخته است. برخلاف سنت یونانی که خیال در آن وجه معرفت&zwnj;&zwnj;شناسانه نداشت، فارابی برای نخستین&zwnj;بار، و برخلاف افلاطون و ارسطو، به وجه معرفتی آن نیز التفات اساسی پیدا کرده و بسیاری از ساحتها را در پیوند با خیال تبیین و تحلیل کرده است. بنابرین، خیال در منظومۀ معرفتی فارابی کارکردهای متنوع دارد؛ ازجمله: حفظ صور محسوس، تجزیه و ترکیب صور، محاکات، مقایسه، تنظیر، تقلید، تفکر استعاری، تعلیم و تربیت و تأدیب، تحریک بر عمل، رساندن مردم به سعادت، ادراک معانی، بویژه در مسئلۀ رؤیا، وحی و مکاشفات. برخی از این موارد، امروزه در علوم متعدد مورد توجهند. البته اگر خیال ما را از تعقل بازدارد یا جایگزین عقل گردد، نگاه فارابی به آن منفی است، اما سایر کارکردهای خیال در آثار فارابی مثبتند.

http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/43277

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742942024102A Critical Study of the Doctrine of Unveiling and the Doctrine of Cleaving on Knowledge Acquisition Based on Sadrian Works and Principlesبررسی انتقادی نظریه «انکشاف» و ارائه نظریه «انفطار» درباب حصول علم بر اساس آثار و مبانی صدرایی105122fa سید بهروز طیباندانشجوی دکتری حکمت متعالیه، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران سيدمرتضي حسيني شاهرودياستاد گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشگاه فردوسي مشهد، مشهد، ایران2023517<span style="font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; letter-spacing: .2pt;">The quality of the realization of knowledge in Man’s rational soul is one of the central discussions in the field of epistemology. This discussion has been explained following a novel approach based on Sadrian principles, particularly the principle of the unitary system of essence-manifestations or the same individual unity of being. The doctrine of unveiling is the newest doctrine in this respect; however, some objections have been raised against it, including the confusion of universal soul with particular souls, contradiction of simplicity with innermost and manifestation, the soul’s incompletion, inexplicability of undifferentiated and differentiated knowledge, and the contradiction of simplicity with existence of veils. In this paper, through an accurate reading of Sadrian works and particular attention to his innovations regarding the problem of the soul, the authors present a new doctrine called “cleaving”, while trying to respond to the criticism advanced against the doctrine of unveiling. The doctrine of cleaving generally indicates that, based on the ontological immateriality, simplicity, and gradation resulting from the trans-substantial motion, existence is a continuous glowing entity that is involved in becoming at each “moment” exactly in the same way that existence itself is a kind of becoming and manifestation of the universal divine soul. Each level of this becoming, is a kind of knowledge acquisition that, given the kind of facilities, is called acquired or presential. Unveiling depends on “being”, but cleaving represents “becoming and flourishing”.<p class="MsoNormal" dir="RTL" style="margin-bottom: 0cm; text-align: justify; line-height: normal; mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none; text-autospace: none; direction: rtl; unicode-bidi: embed;">چگونگی تحقق علم در نفس ناطقۀ انسان از محوریترین مباحث معرفت&zwnj;شناسی است. این مهم، بر اساس مبانی صدرایی، بویژه اصل &zwnj;نظام توحیدی ذات&zwnj;ـ&zwnj;مظاهر یا همان وحدت شخصی وجود&zwnj;، تبیینی نو بخود گرفته که نظریۀ «انکشاف» جدیدترین نظریه در اینباره است. اما بر نظریۀ «انکشاف» نقدهایی وارد شده که عبارتند از: خلط میان نفس کلیه و نفوس جزئیه؛ عدم بساطت تام نفوس جزئی، نقض بساطت با بطون و ظهور، عدم استکمال نفس، تبیین&zwnj;ناپذیری علم اجمالی و تفصیلی، منافات بساطت با وجود حجابها. مقالۀ حاضر، با بازخوانی دقیق آثار صدرایی و توجه خاص به نوآوریهای وی در موضوع نفس، ضمن رفع نقد وارده بر نظریۀ «انکشاف»، به نظریه&zwnj;یی جدید رسیده که آن را «انفطار» نام نهادیم. تقریر کلی نظریۀ «انفطار» چنین است: نفس انسان بر اساس تجرد، بساطت و اشتداد وجودی حاصل از حرکت جوهری، وجود واحد سیال اتصالی است که هر «آن»، در صیرورت است؛ بهمان نحو که خود نیز صیرورت و نمودی از نفس کلیۀ الهی است. هر مرحله از این صیرورت، نحوه&zwnj;یی از حصول علم است که با نظر به نوع معدات، حصولی یا حضوری خوانده میشود. «انکشاف»، ناظر بر «بودن» است اما «انفطار» مبین «شدن و شکوفایی» خواهد بود.

http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/42298