مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-0874293202471سرمقالهسرمقاله34fa آیتالله سیدمحمدخامنهایبنیاد حکمت اسلامی صدرا202471بهار امسال، برخلاف طبع دلنواز و غمزدای خود، سراسر دلگداز و غمساز بود و جنایتکاران صهیونیسم جهانی، بمرکزیت امریکا و جنایات ضدبشری آنان، فرصت شادی ندادند و این نظام شیطانی هر روز دهها و صدها بیگناه و زن و کودک فلسطینی غزّه را ناجوانمردانه به قتل رساند و دهها خانه و بیمارستان و مسجد را ویران کرد، تا بجایی که فریاد اعتراض ملّتها را بلند کرده و سراسر جهان ـ حتی امریکا و اروپا ـ دست به راهپیمائیهای باشکوه زده و پیام خود را اعلان کردهاند.
ملت شریف ایران، پس از انقلاب از این دست جنایات امریکائی بسیار دیده و این ملت حقطلب، بارها طعم تلخ آنرا چشیده است؛ شهادت رئیسجمهور، سیدابراهیم رئیسی و همراهان او از راه سقوط بالگرد حامل آنان، نیز یکی از جنایات دشمنان غربی بوده است.
وقوع این حادثة اخیر سبب شد تا بحکم قانون، رئیسجمهور جایگزین انتخاب شود و نامزدها در معرض آراء مردم قرار گیرند که سرانجام آن، انتخاب یکی از نامزدهاست و در دست گرفتن زمام دولت برای ادارة کشور، تا باری از دوش ملت بردارد، یا مثل بیشتر دولتهای منتخب مردم، باری بر آن بیفزاید؛ پدیدة شگفتی که در هر دولت مدعی پیشرفت، دیده شده ولی آرزوی بهبود وضع مردم هنوز بر دلها مانده است.
ببهانة این واقعیت مشهود، جا دارد به علتالعلل این روند فرساینده نظری بیفکنیم. نتیجه آن میشود که این نابسامانی ماندگار در کشور، نه فقط گناه و تقصیر و قصور رؤسای دولتها، بلکه کار همان اکثریت مردم است که به اشخاص ناصالح یا ناتوان رأی دادهاند و با خوشبینی و با رأی خود، آنها را در آن منصب نشاندهاند.
آری، ملت با قصد خیر و مصلحت خود و جامعه، به یکی از نامزدها رأی میدهند و او را رئیسجمهور میکنند، ولی بسبب ناآگاهیهای سیاسی مردم و نشناختن داوطلبان ریاستجمهوری و البته نبودن مراکزی هوشمند و آگاه سیاسی که مردم را ارشاد کنند و مردم بیاری آنان و اطمینان به آنها، خوب را از بد تشخیص دهند، افرادی بر سر کار حکومت میآیند که یا ناتوان هستند یا حتی برخی، با اهداف دشمنان همراهی میکنند.
برای اصلاح این روند ناقص، ضرورت نخستین آن است که انتخابات رؤسای دولتها و حتی نمایندگان مجلس، بشرط رعایت قانون اساسی، بدست اکثریت ناآگاه نیفتد و افراد ملت هوشیارانه با شناخت بیشتر و از طریق دستگاههای نظارتی یا رسانهیی و توسعة اختیارات شورای نگهبان، فقط افراد شایسته و توانا انتخاب شوند و افراد ناصالح زمامدار کشور نشوند.
بهار امسال، برخلاف طبع دلنواز و غمزدای خود، سراسر دلگداز و غمساز بود و جنایتکاران صهیونیسم جهانی، بمرکزیت امریکا و جنایات ضدبشری آنان، فرصت شادی ندادند و این نظام شیطانی هر روز دهها و صدها بیگناه و زن و کودک فلسطینی غزّه را ناجوانمردانه به قتل رساند و دهها خانه و بیمارستان و مسجد را ویران کرد، تا بجایی که فریاد اعتراض ملّتها را بلند کرده و سراسر جهان ـ حتی امریکا و اروپا ـ دست به راهپیمائیهای باشکوه زده و پیام خود را اعلان کردهاند.
ملت شریف ایران، پس از انقلاب از این دست جنایات امریکائی بسیار دیده و این ملت حقطلب، بارها طعم تلخ آنرا چشیده است؛ شهادت رئیسجمهور، سیدابراهیم رئیسی و همراهان او از راه سقوط بالگرد حامل آنان، نیز یکی از جنایات دشمنان غربی بوده است.
وقوع این حادثة اخیر سبب شد تا بحکم قانون، رئیسجمهور جایگزین انتخاب شود و نامزدها در معرض آراء مردم قرار گیرند که سرانجام آن، انتخاب یکی از نامزدهاست و در دست گرفتن زمام دولت برای ادارة کشور، تا باری از دوش ملت بردارد، یا مثل بیشتر دولتهای منتخب مردم، باری بر آن بیفزاید؛ پدیدة شگفتی که در هر دولت مدعی پیشرفت، دیده شده ولی آرزوی بهبود وضع مردم هنوز بر دلها مانده است.
ببهانة این واقعیت مشهود، جا دارد به علتالعلل این روند فرساینده نظری بیفکنیم. نتیجه آن میشود که این نابسامانی ماندگار در کشور، نه فقط گناه و تقصیر و قصور رؤسای دولتها، بلکه کار همان اکثریت مردم است که به اشخاص ناصالح یا ناتوان رأی دادهاند و با خوشبینی و با رأی خود، آنها را در آن منصب نشاندهاند.
آری، ملت با قصد خیر و مصلحت خود و جامعه، به یکی از نامزدها رأی میدهند و او را رئیسجمهور میکنند، ولی بسبب ناآگاهیهای سیاسی مردم و نشناختن داوطلبان ریاستجمهوری و البته نبودن مراکزی هوشمند و آگاه سیاسی که مردم را ارشاد کنند و مردم بیاری آنان و اطمینان به آنها، خوب را از بد تشخیص دهند، افرادی بر سر کار حکومت میآیند که یا ناتوان هستند یا حتی برخی، با اهداف دشمنان همراهی میکنند.
برای اصلاح این روند ناقص، ضرورت نخستین آن است که انتخابات رؤسای دولتها و حتی نمایندگان مجلس، بشرط رعایت قانون اساسی، بدست اکثریت ناآگاه نیفتد و افراد ملت هوشیارانه با شناخت بیشتر و از طریق دستگاههای نظارتی یا رسانهیی و توسعة اختیارات شورای نگهبان، فقط افراد شایسته و توانا انتخاب شوند و افراد ناصالح زمامدار کشور نشوند.
http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/47235مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-0874293202471Three Modalities of Being Based on Mullā Ṣadrā’s Three Philosophical Approaches«مواد ثلاث» بر مبنای سه رویکرد فلسفی صدرالمتألهین528faعلیباباییدانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران202321Mullā Ṣadrā’s philosophy has witnessed the rise of three approaches in its process of development: principiality of quiddity, principiality of existence based on graded unity, and principiality of existence based on individual unity. In the light of these three Sadrian philosophical approaches, the discussion of the ‘three modalities of being’ has undergone some fundamental changes. In conformity to the first approach, the source of division is quiddity, which is divided into ‘necessity, possibility, and impossibility’. At this level, possibility refers to quiddative possibility. In the second approach, the common three modalities are promoted to necessity and possibility. At this level, possibility refers to indigent and ontological possibility. In the third approach, the division evolves into a two-fold division of ‘truth and false’. The concept of truth in this approach shares the same meaning and references with the three other meanings of ‘truth’ in the third approach – priority of the truth, existence of truth, and true union - and bears a ‘paradigm and analogue’ relationship to the truth discussed in the mother of all propositions. In other words, the mother of all propositions is similar to Almighty Truth among all propositions. Almighty Truth is interpreted as the Highest Truth among all existents, and the principle of non-contradiction is interpreted as the truest of all sayings and the truest of all origins. All mentioned ‘truths’ can be propounded based on the principles of Mullā Ṣadrā’s third philosophical approach. اندیشۀ صدرالمتألهین در سیر تکامل خود، سه رویکرد را شاهد بوده است؛ نگرش اصالت ماهوی، نگرش اصالت وجودی با نگاه وحدت تشکیکی و نگرش اصالت وجودی با نگاه وحدت شخصی. مبحث «مواد ثلاث» بتبع این سه رویکرد فلسفی صدرایی، دچار تحول اساسی شده¬ است. در مرتبه¬یی متناسب با رویکرد اول، مقسَم، ماهیت است و به «وجوب، امکان و امتناع» تقسیم میشود. مراد از امکان در این مرتبه، امکان ماهوی است. در رویکرد دوم، مواد سه¬گانۀ مرسوم، به وجوب و امکان ارتقا می¬یابند. مراد از امکان در این مرتبه، امکان فقری و وجودی است. در رویکرد سوم، این سه ماده، به دوگانۀ «حق و باطل» تحول پیدا میکنند. تعبیر «حق» در این مبحث، با سه معنای دیگر از «حق» که در رویکرد سوم مطرح شده است ـیعنی تقدم بالحق، وجود حق و وحدت حقهـ اشتراک معنوی و اتحاد مصداقـی، و با حـق مطـرح در امالقضایا، رابطـۀ «مَثَل و ممثـل¬له» دارد؛ یعنـی امالقضایا مَثل حـقتعالی در میـان قضایاست. از حقتعالی به احقالوجودات و از اصل عدم تناقض، به احق¬الاقاویل و احقالاوایل تعبیر میشود. همۀ «حق»های یاد شده، بر اساس مبانی رویکرد فلسفی سوم صدرالمتألهین، قابل طرحند.
http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/41033مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-0874293202471Analyzing the problem of negligence in the rational psychology of the transcendent wisdom of Mulla Sadraتحلیل مسئله غفلت در نفسشناسی صدرالمتألهین2946faمهدیزمانیدانشیار گروه الهیات، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران202351<p>Neglecting important issues in epistemology, psychology, psychology and ethics. In this article, we will investigate the problem of neglect in the sublime wisdom of Mulla Sadra with a descriptive-analytical method, and the dimensions of this problem according to Mulla Sadra's psychology and his view on 1- the powers of the soul, 2- the degrees of the soul, and 3- its excellence. We dig based on the point of view of the powers of the soul, neglect is mainly presented in two meanings: 1) inattention and 2) forgetting. The discussion about these two meanings requires the analysis of Mulla Sadra's point of view regarding the role of attention in perception as well as the mechanism of memory and recall. From the point of view of levels and affairs of the self, neglect mainly has two meanings: 1) lack of existence or absence and 2) lack of coverage or ignorance. The perspective of the stages of the self is more compatible with the special foundations of Sadra's wisdom, such as the formation of existence, essential movement, etc. The third perspective to analyze the problem of neglect is the spiritual path of the soul, where neglect is mainly considered as an obstacle to the path to God and the veil of knowledge and divine encounter. This meaning of negligence includes a range of obstacles to self-improvement, such as negligence, impatience, carelessness, lack of action, indifference to stubbornness, objection and denial.</p><p>«غفلت» از مسائل مهم در معرفت‌شناسی، علم¬النفس، روانشناسی و اخلاق است. در معرفت‌شناسی، بیشتر دربارۀ محدودیتی که از ناحیۀ غفلت بر شناخت آدمی تحمیل میشود، بحث میگردد و تأثیر عوامل غیرمعرفتی در شناخت، مورد توجه قرار میگیرد. در علم¬النفس، به حالت نفسانی غفلت، بعنوان نوعی ضعف و نقص در قوای شناختی نفس نظر میشود. نوشتار حاضر با روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی، به بررسی مسئلۀ غفلت در اندیشۀ ملاصدرا پرداخته و ابعاد این مسئله با توجه به نفس‌شناسی وی و دیدگاهش دربارۀ قوای نفس، مراتب نفس و سلوک و تعالی آن، مورد توجه قرار گرفته است. بر اساس نظریۀ «قوای نفس»، عمدتاً غفلت به دو معنا مطرح شده است: بیتوجهی و فراموشی. بحث دربارۀ این‌دو معنا، مستلزم تحلیل دیدگاه ملاصدرا دربارۀ نقش توجه در ادراک و نیز سازوکار حافظه و یادآوری (تذکر) است. مطابق نظریۀ «مراتب و شئون نفس»، غفلت عمدتاً به دو معنای: نقص گسترۀ وجودی یا غیبت، و عدم احاطه یا جهل (بیخبری) است. نظریۀ دوم، یعنی نظریۀ «مراتب نفس»، با مبانی ویژه حکمت صدرایی ـ‌مانند تشکیک وجود، حرکت جوهری و...‌ـ سازگاری بیشتری دارد. منظر سوم برای تحلیل مسئلۀ غفلت، سیر و سلوک معنوی نفس است که در آن، غفلت بطور عمده بمثابه مانع سلوک الی الله و حجاب معرفت و لقای الهی تلقی میشود. این معنای غفلت، طیفی از موانع تعالی نفس ـ‌مانند سهل¬انگاری، تهاون، بی‌احتیاطی، کوتاهی در عمل، بیهمتی، لجاجت، اعراض و انکار‌ـ را دربرمیگیرد.</p>http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/42050مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-0874293202471An Analysis of Man’s Social Development Based on Prophetic Transcendental Philosophy in Mullā Ṣadrā’s Viewpointتحلیل تکامل اجتماعی انسان بر اساس «حکمت متعالیۀ نبوی و ولایی» از دیدگاه صدرالمتألهین4762faصالححسن زادهاستاد گروه معارف اسلامی (فلسفه و کلام)، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایرانحسینکلباسی اشتریاستاد گروه فلسفه، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران جمال بابالیاندانشجوی دکتری مدرسی معارف اسلامی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران 2023617<p>The present study examines the social development of Man based on the Prophetic Transcendent Philosophy from Mullā Ṣadrā’s perspective following an analytic-descriptive method. The necessity and importance of this discussion lies in the idea that the knowledge of several social categories, such as the criteria for cruelty and true happiness, the quality of the interactions between culture and social traditions with social behaviors, individual and social liberties, citizenship rights, etc., depend on explaining the causes, features, and effects of Man’s social development. In relation to the mentioned factors, while investigating the functional concepts of perfection and development, the truth and mentally-positedness of society, and the place of the prophets and their heirs, the reasons behind the development of human species are mentioned based on Mullā Ṣadrā’s theories of the becoming of the rational soul, the graded motion of existence, Man’s connection to the Active Intellect and, following it, intellectual flourishing. In Mullā Ṣadrā’s view, the most important features for the realization of Man’s intellectual perfection include advocating the prophets, becoming similar to God, and imitating Godly behavior. The findings of this study demonstrate that in his sociological discussions, through promoting his Transcendent Philosophy to the Prophetic Transcendent Philosophy, Mullā Ṣadrā introduces the effects of Man’s social development in four categories of creating utopia or the one people, the prophets’ unveiling and displaying intellectual treasures, longing for the Hereafter and avoiding the love of worldly affairs, and establishing the transcendent civilization.</p><p>پژوهش حاضر به بررسی تکامل اجتماعی انسان بر اساس «حکمت متعالیه نبوی و ولایی» از دیدگاه صدرالمتألهین شیرازی، بروش تحلیلی‌ـ‌توصیفی پرداخته است. اهمیت و ضرورت بحث از آن جهت است که شناخت بسیاری از مقوله‌های اجتماعی، ازجمله «معیار شقاوت و سعادت حقیقی»، «نحوۀ تعامل فرهنگ و سنن جامعه با رفتارهای اجتماعی»، «آزادیهای فردی و اجتماعی»، «حقوق شهروندی» و...، متوقف بر تبیین علت و شاخصه‌ها و آثار تکامل اجتماعی انسان است. در مباحث مطروحه، ضمن آنکه به بررسی مفاهیم کاربردی از کمال و تکامل، حقیقی و اعتباری بودن جامعه و جایگاه انبیا و وارثان آنان توجه شده است، بتبع نظریات ملاصدرا درباب صیرورت نفس ناطقه و حرکت اشتدادی وجود، اتصال انسان به «عقل فعال» و بتبعیت از آن، شکوفایی عقلی، دلیل تکامل برای نوع انسان شمرده شده است. از نظر ملاصدرا، مهمترین شاخصه‌های تحقق کمالات عقلی برای نوع بشر، عبارتند از: متابعت از نبی و ولیّ، تشبه به معبود و تخلّق به اخلاق الله. یافتۀ این تحقیق بر این نکته تمرکز دارد که صدرالمتألهین در مباحث جامعه‌شناسی، با ارتقای حکمت متعالیۀ خود به «حکمت متعالیۀ نبوی و ولایی»، آثار تکامل اجتماعی انسان را در چهار مقولۀ «ایجاد مدینۀ فاضله یا امت واحده»، «کشف و نمایش گنجینه‌های عقلی توسط نبی و ولیّ»، «طلب آخرت و اعراض از حب دنیا» و «تشکیل تمدن متعالی» دنبال مینماید.</p>http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/42827مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-0874293202471Use of Logic in Discovering the Argument of the Righteous in Mullā Ṣadrā’s Reading of al-Fuṣṣilat Chapter: 53کاربرد منطق در کشف برهان صدیقین (با تقریر صدرالمتألهین) از آیۀ 53 سورۀ فصلت6372fa احمد ملکیمدرس سطح عالی حوزه علمیه قم و دانشجوی دکتری مدرسی مبانی نظری اسلام، دانشگاه معارف اسلامی، قم، ایران00090003843557802023316<p>The argument of the righteous is intended to demonstrate the existence of Almighty Truth without the mediation of creatures. Fārābī propounded this approach, and Ibn Sīnā actualized it through interpreting the argument of ‘possibility and necessity’. Mullā Ṣadrā objected to its being righteous in Ibn Sīnā’s reading and presented an argument based on the same method. Now, the question is whether this argument, which is the result of the efforts of some distinguished Islamic philosophers, from Fārābī to Mullā Ṣadrā, can be logically inferred from the Holy Qur’ān and, thus, claim that this holy Book expressed this truth many centuries before all of them. Following a descriptive-analytic method and through employing logical principles, this study has discovered and inferred this argument from verse 53 of al-Fuṣṣilat Chapter. Moreover, through explaining the major and minor propositions of the argument, it has revealed how each of them can be inferred from this verse. The findings of this study indicate the rationality of Qur’anic concepts, manifest the inseparability of the Qur’ān and this argument objectively and based on proof, and introduces one aspect of the scientific miracle of this Heavenly Book.</p><p>برهان صدیقین درصدد است بدون وساطت مخلوقات، وجود حق ـ‌تبارک و تعالی‌ـ را اثبات نماید. این منهج را فارابی طرح کرده و ابن‌سینا با تقریر برهان «امکان و وجوب»، بر آن جامه تحقق پوشاند. صدرالمتألهین به «صدیقین بودن» به تقریر ابن‌سینا معترض شده و خود او برهانی مبتنی بر روش مذکور ارائه کرده است. حال پرسش اینست آیا با توجه به ضوابط منطقی، میتوان این برهان ـ‌که نتیجۀ تلاشهای بزرگان فلاسفۀ اسلامی، از فارابی تا ملاصدراست‌ـ را از قرآن‌کریم استنباط نمود و ادعا کرد قرآن این حقیقت را چندین قرن قبل از فارابی، بوعلی و صدرالمتألهین، بیان نموده است؟ این پژوهش با روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی و با کاربرد قواعد علم منطق، برهان مزبور را از آیۀ 53 سورۀ فصلت کشف و استنباط کرده و با تبیین هر کدام از صغرا و کبرای برهان، نشان داده است که چگونه میتوان هر یک را از آیۀ مذکور استنباط نمود. بثمر نشاندن این تحقیق، اولاً، نمونه‌یی از عقلانی بودن مفاهیم قرآن، ثانیاً، جلوه‌یی از تفکیک‌ناپذیری قرآن و برهان بصورت عینی و مصداقی، و ثالثاً، جنبه‌یی از اعجاز علمی این کتاب آسمانی است.</p>http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/41626مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-0874293202471A Critique of Ibn ‘Arabī’s Ideas on the Concept of Manifestation Based on the Qur’ān and Shi’ite Traditionsنقد آراء ابنعربی دربارۀ مفهوم تجلی بر مبنای قرآن و روایات شیعه7392faفرشته سمیعیدانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران امیر توحیدی استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران محمد کاظم رضازاده جودیاستادیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران202349<p>Manifestation (tajallī) is a frequently used concept in Islamic tradition, the interpretation of which has a great influence on ethical, epistemological, and religious beliefs. The background of this term goes back to the Holy Qur’ān and some ḥadīths with Muslim thinkers having provided several interpretations for it. Prior to Ibn ‘Arabī, manifestation was, more than anything else, a mystic concept that referred to the quality of the ontological-epistemological closeness of the wayfarer to Almighty Truth through removing veils and revealing the acts, attributes, and essence of God. However, Ibn ‘Arabī’s particular views and interpretation of this term were different from those of others. The present study employs a descriptive-analytic method in order to comparatively investigate the uses of the concept of manifestation in Ibn ‘Arabī’s view and in Islamic verses and traditions to reveal their similarities and differences. The findings of this study demonstrate that Ibn ‘Arabī’s ideas regarding some important discussions such as the definitions of manifestation, similarity, and essence or absolute non-existence; absolute judgment about God’s essence; limited terms; Man’s concepts of God; God’s manifestation in the Hereafter, and manifestation of denial are greatly different from the views in Islamic verses and traditions in relation to the concept of manifestation.</p><p>«تجلی» اصطلاح و مفهومی پر کاربرد در سنت اسلامی است که تفسیر آن تأثیری بسزا در مبانی اخلاقی، معرفتی و باورهای دینی دارد. سابقۀ کاربرد اصطلاح به قرآن کریم و برخی احادیث بازمیگردد و سپس، اندیشمندان مسلمان، تفسیرهایی متعدد از آن ارائه کرده‌اند. این اصطلاح پیش از ابن‌عربی، بیش از هر چیز، مفهومی سلوکی بود که چگونگی تقرب وجودی‌ـ‌معرفتی سالک به حضرت حق، از طریق کنار رفتن حجابها و آشکار شدن افعال و صفات و ذات حق‌تعالی، را توضیح میداد، اما دیدگاههای ابن‌عربی درباب تجلی، با دیگران متفاوت بوده و تعابیر او در اینباره خاص خود اوست. پژوهش حاضر، با استفاده از روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی، به بررسی مفهوم تجلی در آراء ابن‌عربی و مقایسۀ آن با آیات و روایات اسلامی میپردازد تا اشتراکات و افتراقات این‌دو دیدگاه روشن گردد. یافته‌های پژوهش نشان میدهد که آراء ابن‌عربی در مباحثی مهم ‌همچون تعریف تجلی، مثلیت، ذات یا عدم محض، قضاوت مطلق دربارۀ ذات خداوند، حدود محدود، تصورات انسان از خداوند، تجلی خداوند در روز قیامت و تجلی انکار، تفاوتها و تعارضهایی برجسته با آیات و روایات اسلامی در مورد مفهوم «تجلی»، دارد.</p>http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/41815مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-0874293202471Predication of Truth and the Defective in the Views of Mullā Ṣadrā and some Contemporary Philosophersحمل حقیقت و رقیقت از دیدگاه ملاصدرا و برخی از معاصران93106faهادیایزانلودانشجوی دکتری حکمت متعالیه، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران رامینگلمکانیاستادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایرانرسولپاداشپوردانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران202389The problem of predication is one of the important discussions in philosophy and logic. Predication means the union of the subject and the predicate. In Mullā Ṣadrā’s view, the criterion for union is limited to existence; therefore, his ideas of the two primary essential and common technical predications are different from those of others. These two predications were not efficient enough in explaining certain ontological discussions in Mullā Ṣadrā’s philosophical system. In fact, in clarifying the relationship between the real simple and possible things, he had to resort to a kind of predication that was in total conformity to the principles of the Transcendent Philosophy. Hence, he introduced a third kind of predication called the predication of ‘truth and defective, where ‘truth’ is the origin of the appearance of all things and manifestations, and things are the ‘defective manifestations’ of that ‘truth’. In this paper, the authors have examined the features of the predication of truth and defective that distinguish it from other types of predication. Meanwhile, they have tried to respond to some questions as follows: Can the truth and defective predication, which some thinkers view as a subcategory of the common technical predication, be considered a third type of predication? While some philosophers believe that this predication is invalid in relation to the active attributes of God and resort to a fourth kind of predication called the predication of apparent to manifestation, does this predication apply to such divine attributes based on the individual unity of existence? Finally, following a descriptive-analytic method and through explaining the characteristics of the predication of truth and defective, the writers demonstrate that this predication is a third type of predication that also applies to the active attributes of Almighty Truth in the light of the individual unity of existence. بحث حمل از مسائل مهم در فلسفه و منطق است. حمل بمعنای اتحاد میان موضوع و محمول است. از نظر ملاصدرا، ملاک اتحاد منحصر در وجود است؛ از همینرو، تلقی وی از دو حمل اولی ذاتی و شایع صناعی، با دیگران متفاوت است. ایندو حمل در نظام حکمی ملاصدرا، برای بیان برخی مباحث وجودشناسی کارساز نبود و در تبیین رابطۀ بسیط حقیقی با ممکنات، باید از حملی استفاده نمود که سازگاری تامّ با مبانی حکمت متعالیه داشته باشد. بنابرین، صدرالمتألهین نوع سومی از حمل، موسوم به حمل «حقیقت و رقیقت» را مطرح نمود. در این نوع حمل، «حقیقت»، اصل و منشأ پیدایش و ظهور همۀ اشیاء و مظاهر است و اشیاء، «رقیقه»های آن «حقیقت» بشمار میروند. در این مقاله به ویژگیهای حمل حقیقت و رقیقت که آن را از دیگر اقسام حمل متمایز میسازد، خواهیم پرداخت. در ضمن، درصدد پاسخگویی به برخی پرسشها هستیم: آیا میتوان حمل حقیقت و رقیقت را قسم سومی از حمل دانست یا خیر؟ چنانکه برخی آن را زیر مجموعۀ حمل شایع صناعی دانستهاند. آیا بنا بر وحدت شخصی وجود، این حمل در صفات فعلی خداوند جریان دارد یا خیر؟ چنانکه عدهیی این حمل را در صفات فعلی حق نامعتبر دانستهاند و به قسمی چهارم از حمل، با عنوان حمل ظاهر بر مظهر، قائل شدهاند. سرانجام، در این نوشتار با روش توصیفیـتحلیلی، با تبیین ویژگیهای حمل حقیقت و رقیقت، مشخص خواهیم کرد که این حمل، قسمی سوم از حمل است و در صفات فعلی حقتعالی نیز بنا بر وحدت شخصی وجود، جریان دارد.
http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/43552مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-0874293202471 Comparative Study of the Quality of the Soul-Body Relation in Mullā Ṣadrā and E. J. Loweمقایسۀ دیدگاه صدرالمتألهین و ادوارد جاناتان لو درباب کیفیت ارتباط نفس با بدن107128fa پرویننیک سرشتمربی دانشگاه شهید باهنر کرمان؛ دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایرانقاسمکاکاییاستاد گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایرانمحمدباقرعباسیاستادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران2023426<p>One of the fundamental questions in philosophical anthropology pertains to the quality of the relationship between the soul and the body as two separate substances. This question has also been targeted in both Islamic philosophy and the philosophy of the mind. In Islamic philosophy, through propounding the principle of the corporeal origination and spiritual subsistence of the soul, Mullā Ṣadrā has tried to provide a decisive answer to this question. On the other hand, Edward Jonathan Lowe, one of the distinguished authorities in the field of the philosophy of the mind, has tried to resolve this challenge through negating the absolute immateriality of the soul. Following a descriptive-analytic method and through library research, the present study was carried out to investigate and evaluate the views of these two philosophers in order to find out whether they have been successful in solving this problem. The findings of the study indicate that, although it initially appears that both of them have been able to overcome this dilemma through providing similar responses, some deliberation over their approaches reveals that their answers suffer from certain problems that must be resolved.</p><p>یکی از این پرسشهای اساسی در انسان‌شناسی فلسفی، چگونگی ارتباط نفس با بدن، بعنوان دو جوهر مجزای از یکدیگر است. این پرسش هم در فلسفۀ اسلامی و هم در فلسفۀ ذهن مورد بررسی قرار گرفته است. در سنت فلسفۀ اسلامی، صدرالمتألهین با طرح اصل جسمانیة‌الحدوث و روحانیة‌البقاء بودن نفس، درصدد برآمد تا پاسخی قاطع برای این معضل فراهم آورد. از سوی دیگر، ادوارد جاناتان لو، یکی از صاحبنظران برجسته در حوزۀ فلسفۀ ذهن، نیز با نفی تجرد محض نفس، کوشیده این چالش را حل کند. این پژوهش بدنبال اینست که آراء این‌دو فیلسوف را بررسی و ارزیابی نماید تا روشن شود که آیا توانسته‌اند این معضل را برای همیشه حل کنند یا خیر. مقالۀ حاضر، با مطالعه و تأمل در منابع مربوطه، بروش توصیفی‌ـ‌تحلیلی انجام شده است. اگرچه ابتدا بنظر میرسد هر یک از این‌دو فیلسوف، با پاسخهایی شبیه به هم، تا حدی توانسته‌اند بر این مشکل فائق آیند، اما دقت نظر در دیدگاه آنها نشان میدهد که پاسخهای هر یک، با اشکالاتی همراه است که باید به آنها پاسخ داده شود.</p>http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/41989