مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742342018113Forewodrسرمقاله34faآیت‌الله سیدمحمدخامنه‌ایبنیاد حکمت اسلامی صدرا2018113Aashoura Imam Hosein Philosophy of Historyدر آستانه فصل خزان امسال، اين شماره از خردنامه صدرا بدست حكمتجويان ميرسد كه فصل خزان و برگريزان ثمرات درخت نبوت و عزا و ماتم بر سالار و سيد شهيدان است. در اين تقارن نكته‌هاست كه خردمندان مي‌يابند و ميربايند. نخست آنكه آنچه را حكيمان در حكمت‌آموزي نظري آموختند و هر آن شيوه بهزيستن و خوشبختي گزيدن را كه در طول زمان به نمايش گذاشتند، اين امام حكيمان و يارانش در نيمروزي از عاشورا در سرزميني بنام نينوا يا كربلا به صحنة عمل درآوردند و ابواب و فصول حكمت نظري و حكمت عملي و اخلاق و فتوت و بالاتر از همه، عشق الهي را در كوتاهترين زمان به تاريخ نشان دادند. دوّم آنكه بسياري انديشمند و حكيم و دانا و راه‌آموز بشر، در تعريف و معناي زندگي و راه خوشبختي و عاقبت نيك سخنها گفتند و شيوه‌ها نشان دادند، اما در اين روز بزرگ تاريخ، امام شهدا و يارانش، يك به يك، در كوتاهترين رفتار خود در كلام و خطاب و در نبرد و هماوردي شيرمردانه و بركف داشتن جان گرانمايه، معناي حقيقي زندگي و خوشبختي و پايان نيك عمر كوتاه بشري را به جهان و آيندگان هويدا ساختند. شاگردان اين مكتب، معني حيات انساني را آميخته‌يي از عقيده و اخلاص و توحيد از يكطرف و آزادگي و شجاعت و تيغ كشيدن بر روي خصم خدا و خلق، از سوي ديگر معرفي كردند، و حتي نوآموزاني چون حرّ رياحي، در يك لحظة عمر خود، خود را از بند دنياپرستي رهانيدند و به جمع نيكفرجامان اولوالالباب پيوستند، چه رسد به مردان سالخورده‌يي كه همة قلل رفيع فرهنگ والاي اسلام و قرآني بودند و شيرمرداني از اهل‌بيت پيامبر(ص) كه جهان را در برابر عظمت خود بسيار حقير و كوچك ميديدند و مرگ با عزت را شيرينتر از عسل ميدانستند. امام شهيدان، كه خود مظهر تمام اسماء‌الهي شده بود، اسمائي كه يكايك آنها را ‌‌باري تعالي روز نخست بشريت به آدم آموخته بود، بمنصة ظهور ‌آورد. ارواح اين حلقة زرين خلقت، اسطوره‌گان تاريخ بشريت، ‌گويي همان مدبّران قدسي ملكوتي بودند كه براي تربيت انسان و آموختن و دادن الگوي يك زندگي جاويد پرسعادت به او، از آسمان بر زمين آمده بودند تا اخلاص و اخلاق و فداكاري و فتوت و بالاتر از همه، عاشقي را به نسل همة بشر بياموزند و درخت حكمت را كه خصم شيطان و شيطانيان است، آبياري نمايند و آنها را به خرد و خردورزي رهنما گردند. http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23861

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742342018113Limitation of the Modes of Propositions to Necessity and Possibility انحصار جهت قضايا در ضرورت و امكان512faاحمداحمدیدانشگاه تهران2018113One of the accurate and profound discussions in logic pertains to the problem of modality in propositions. In the common books of logic, the definition of modality begins with the concepts of necessity, possibility, and impossibility and is later extended to perpetuity, eternity, activity, and temporality. Some logicians have referred to a maximum of 28 modes. Nevertheless, Kant maintains that the modes of propositions are only limited to possibility and impossibility, existence (actuality or in actuality) and non-existence, and necessity and contingency. In this paper, given the author’s epistemological stance, he argues that the modes of propositions are merely limited to necessity and possibility. This is because a proposition is either affirmative, with a necessity mode, or negative, again with a necessity mode. The former is called a “necessary proposition” and the latter an “impossible proposition”. In fact, it is the structures of affirmation and negation which are different from each other; otherwise, both share the same necessity mode. The mode of possibility is also related to the mind’s hesitation regarding the quality of the relationship between the predicate and the subject. If enough care is not exercised in extracting the predicate from the subject, or if the product of this process is manipulated, possibility will arise.يكي از بحثهاي ژرف و دقيق منطق، بحث «جهت» در قضاياست. در كتب متداول منطق، جهت را از ضرورت و امتناع و امكان آغاز ميكنند و به دائمه، ازليه، فعليه، وقتيه و... بسط ميدهند. برخي منطقدانان تا بيست و هشت جهت ذكر كرده‌اند. اما كانت امكان (عام) و امتناع، وجود (فعليت يا بالفعل) و عدم، ضرورت و امكان (خاص) را جهات قضايا دانسته و به غير آنها نپرداخته است. ما در اين مقاله ميخواهيم بگوييم بر اساس مبنايي كه در معرفت‌شناسي برگزيده‌ايم، جهت قضايا منحصر است در ضرورت و امكان، زيرا قضيه يا موجبه است با جهت ضرورت يا سالبه است باز هم با جهت ضرورت؛ از اولي با عنوان «ضرورت» و از دومي با عنوان «امتناع» تعبير ميكنند. در واقع ساختار ايجاب و سلب متفاوت است وگرنه ضرورت در هر دو يكي است. جهت امكان هم مربوط ميشود به ترديد ذهن در چگونگي ارتباط محمول با موضوع كه اگر در تحليل و بدست آوردن محمول از موضوع دقيق نشده يا در آنچه بدست آورده دستكاري كرده باشد، دچار احتمال ميشود.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23862

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742342018113Mulla Solayman Gilani’s Explanation of Ibn Sina’s Kinematics: An Analytic Introduction to the Treatise of Motion, Rest, and Time (al-Harakat wal-Sukun wal-Zaman)تبيين حكيم ملّا سليمان گيلاني از حركت‌شناسي ابن سينا؛ مقدمة تحليلي و تصحيح رسالةالحركة والسكون والزمان1336faمحمد جواداسماعیلیمؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران2018113Ibn Sina’s kinematics, particularly based on his book of al-Shifa, has greatly influenced the thinkers of the Islamic period. Al-Shifa (The Book of Healing) is a philosophical encyclopedia, which, in Ibn Sina’s words, consists of four sections on logic, physics, mathematics, and metaphysics. The comprehensive and detailed nature of this work persuaded later scholars to write glosses, rather than comments and interpretations, on it. However, there are some short treatises whose writers have tried to explain some of the complexities regarding Ibn Sina’s kinematics in al-Shifa without making a direct reference to the title of this book in their own works. Hakim Mulla Solayman Gilani, a philosopher of the 11th century (AH), has explored some of the difficulties regarding the definitions of motion, types of motion, continuous motion, and cutting motion in a short treatise entitled Motion, Rest, and Time. In this treatise, in addition to paying particular attention to the views of Ibn Sina and Mulla Sadra, Hakim Gilani has also considered the views of some other thinkers such as Fakhr al-Din Razi, Athir al-Din Abhari, Khwajah Nasir al-Din Tusi, and Mir Seyyed Jurjani concerning the problem of motion. Hakim Gilani’s treatise consists of three parts: 1) An introduction to the definitions of motion, rest, and time; 2) Types of motion; 3) Responses to raised criticisms and objections. This treatise is published for the first time as an appendix to this paper. حركت‌شناسي ابن سينا بويژه آنچه در كتاب الشفاء‌ ‌مطرح شده، بر انديشمندان دورة اسلامي تأثير بسياري گذاشته است. الشفاء‌ ‌دانشنامه‌يي فلسفي است كه بتعبير ابن سينا داراي چهار «جملة» منطق، طبيعيّات، رياضيات و الهيات است. تفصيل و جامعيت اين اثر سبب شده است تا انديشمندان بعدي، بيش از آنكه به شرح و تفسيرنگاري بر آن بپردازند به شيوة حاشيه‌نگاري بر آن روي آورند. با اين وصف، برخي رساله‌هاي موجز را ميتوان يافت كه مصنّفان آن آثار كوشيده‌اند تا به ايضاح برخي از دشواريهاي مربوط به حركت‌شناسي ابن سينا در كتاب الشفاء‌ ‌بپردازند بي‌آنكه وابستگي به الشفاء‌ ‌در عنوان اثر هويدا باشد. حكيم ملّا سليمان گيلاني، انديشمند قرن يازدهم هجري، در اثري موجز با عنوان رسالة‌الحركة والسكون والزمان‌ ‌به بررسي چند دشواري مربوط به تعريف حركت، انواع حركت، حركت توسطيه و حركت قطعيّه پرداخته است. حكيم گيلاني در اين رساله، افزون بر توجه ويژه به آراء ابن سينا و صدرالدين شيرازي، به آراء انديشمنداني نظير فخرالدين رازي، اثيرالدين ابهري، نصيرالدين طوسي، و ميرسيّد شريف جرجاني نيز در باب حركت توجه كرده است. ساختار رسالة حكيم گيلاني داراي سه بخش است: 1) المقدّمة في تعريف الحركة والسكون والزمان، 2) في بيان أنواع الحركة، 3) في بيان ما يزيد تحقيقها و سبيل دفع ما يورد عليه. تصحيح و تحليل اين رساله براي نخستينبار انتشار مي‌يابد.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23863

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742342018113A Critical Analysis of Abdulrazzaq Lahiji’s View of the World of Suspended Ideas تبيين ديدگاه عبدالرزاق لاهيجي دربارة عالم مُثل معلّقه و نقد آن3750faزکریا بهارنژاددانشگاه شهید بهشتی 2018113Believing or not believing in the world of suspended Ideas is one of the philosophical problems which affects philosophers’ approaches and methods in conducting their studies. Hence, it is necessary to examine this problem more profoundly following a new approach and benefitting from original and authentic sources. In the same vein, the present paper is intended to, firstly, present a clear picture of the “world of suspended Ideas” and its difference from “Platonic Ideas” in Suhrawardi’s view. Next, the author explains Hakim Abdulrazzaq Lahiji’s view of Suhrawardi’s world of suspended Ideas and presents his critique in this regard. Finally, he tries to respond to Lahiji’s criticisms. The author does not believe that he has covered all the details with respect to the theme of this paper; however, he can claim that no reliable research or critical study has ever been conducted on Hakim Lahiji’s view of the theory of suspended Ideas. Mulla Hadi Sabziwari, the theologian philosopher, provided some responses to Lahiji’s criticisms in his book of Asrar al-hikam; nevertheless, his responses are not conclusive, and they are very difficult to understand. It is hoped that this study opens the way for a new series of research activities in this regard. The author also hopes that future studies on the world of suspended Ideas will not suffer from the potential deficits of this study.اعتقاد يا عدم اعتقاد به عالم مُثل معلّقه از جمله مسائل فلسفي است كه بر نوع نگرش فيلسوف و روش وي در پژوهش فلسفي تأثيرگذار است، بنابرين لازم است با رويكردي جديد و با بهره‌گيري از منابع اصلي، بيشتر دربارة آن تحقيق و بررسي شود. در همين راستا، مقالة حاضر تلاش ميكند نخست، تصويري واضح و روشن از «عالم مُثل معلقة و تفاوت آن با «مُثل افلاطوني» نزد سهروردي ارائه دهد، سپس به تبيين ديدگاه حكيم عبدالرزاق لاهيجي و نقدهاي وي بر عالم مُثل معلّقه شيخ اشراق ميپردازيم و در مرحلة سوم به نقدهاي لاهيجي پاسخ ميدهيم. نويسنده مدعي نيست كه در اين موضوع سخن آخر را گفته ولي ميتواند ادعا كند كه در مورد ديدگاه حكيم لاهيجي دربارة نظرية مُثل معلّقه و نقد آن، پژوهش شايسته‌يي صورت نگرفته است. هرچند حكيم متأله ملاهادي سبزواري، پيش از اين در كتاب اسرار الحكم‌ ‌به نقدهاي لاهيجي پاسخ داده، ليكن پاسخهاي وي جامع و فراگير نيست؛ افزون بر اينكه مغلق و فهم آن دشوار است. اميد است با اين تلاش، راه پژوهش در اين حوزه گشوده شود و كاستيهاي احتمالي تحقيق حاضر در پژوهشهاي آينده مرتفع گردد.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23864

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742342018113Synonymy of Attributes and Attributeless Nature of Essenceهم‌معنايي صفات و بيصفتي ذات5170faحسين عشاقي پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي2018113There are three views regarding the relationship between “essential attributes” and the “Essence of the Truth”. The Ash‘arites believed in the addition of the existence of attributes to the existence of the Essence of the Truth and the differences of their meanings from each other and from the Essence of the Truth. However, most philosophers acknowledge the identity of the real co-existence of attributes with the existence of the Essence of the Truth and, at the same time, believe in the differences mentioned above. Moreover, gnostics believe that the Essence of the Truth is free from attributes and maintain that attributes are of the same meaning with the Essence of the Truth. They also emphasize that contrasting attributes exist by accident in relation to the very existence of the Truth and are posterior to it. It seems that, unlike the Ash‘arites and other philosophers, who both suffer from some rational and traditional problems, the truth of gnostics’ view can be demonstrated based on several rational and traditional proofs.دربارة رابطة «صفات ذاتي» با «ذات حق» سه ديدگاه مهم وجود دارد. اشاعره به زيادت وجود صفات بر وجود ذات حق و تخالف معاني آنها با هم و با ذات حق معتقدند، عموم فلاسفه به عينيت موجوديت حقيقي صفات با وجود ذات حق و در عين حال، به تخالف معاني آنها با هم و با ذات حق قائلند و عرفا به بيصفتي ذات حق، هم‌معنايي صفات و ذات، موجوديت بالعرض صفات متخالف المعني به عين وجود حق و تأخر آنها از ذات حق باور دارند. بنظر ميرسد بر خلاف ديدگاه اشاعره و فلاسفه، كه هر دو گرفتار اشكالات عقلي و نقليند، حقانيت ديدگاه عرفا با شواهد عقلي و نقلي فراوان قابل اثبات است.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23865

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742342018113‌ A Comparative Study of the Views of Farabi, Ibn Sina, and Aristotle of the Substantiality of the Soul and its Immateriality and Immortalityمقايسه آراء فارابي و ابن سينا با ارسطو دربارة جوهريت نفس بمنظور فهم نظر آنها در مورد تجرد و جاودانگي نفس7188faقاسم پورحسن دانشگاه علامه طباطبائي0000-0003-3665-6303حسين قلي زاده قپچاقدانشگاه علامه طباطبايي 2018113Aristotle believes that the soul is necessarily a substance and views substance as the main ontological concept of his philosophy. Accordingly, it is important to learn about his idea of substance in order to perceive his view of the materiality or immateriality of the soul. Aristotle received great attention in the tradition of Islamic philosophy, particularly, the Peripatetic philosophy, and the stance of Islamic thinkers with regard to the soul bears some direct or close relationship with his theories. Farabi and Ibn Sina agree with Aristotle’s different definitions of substance and its general division into sensible and insensible types. However, the fundamental differences between their ideas and those of this Greek philosopher have yielded certain consequences which are quite noteworthy. The main purpose of this study is to explore such differences and discover their ultimate views on the immateriality and immortality of the soul. Accordingly, the writers initially examine the words that Aristotle used in order to define the meaning of substance and, secondly, refer to the various works in which he discussed the concept of substance. Finally, they compare his ideas in this regard with those of Farabi and Ibn Sina.ارسطو نفس را بالضروره جوهر ميداند و جوهر اصليترين مفهوم هستي‌شناسي در انديشة اوست. از اينرو شناخت آراء وي دربارة جوهر، براي رسيدن به رأي او در مورد تجرد يا عدم تجرد نفس نقش مهمي دارد. ارسطو در سنت فلسفة اسلامي، بويژه حكمت مشاء، بسيار مورد توجه بوده و متفكران اسلامي بنحوي از انحا با نظريات وي نسبت مستقيم يا نزديك دارند. فارابي و ابن سينا معاني مختلف جوهر و كليت تقسيم آن به محسوس و نامحسوس كه از جانب ارسطو صورت گرفته را ميپذيرند اما اختلاف مبنايي آنها با ارسطو به نتايجي منجر شده كه در نوع خود قابل توجه و ارزشمند است. بررسي اين تفاوت، با رويكرد دريافت نظر قطعي آنها در مورد تجرد نفس و جاودانگي آن، هدف اصلي اين پژوهش است. بدين منظور، دو راه در پيش گرفته‌ايم؛ نخست به بررسي واژه يا واژه‌هايي پرداخته‌ايم كه ارسطو براي بيان معناي جوهر بكار گرفته است. راه دوم، رجوع به آثار مختلفي است كه ارسطو مفهوم جوهر را در آنها مورد بحث قرار داده است. سپس اين ديدگاهها با آراء فارابي و ابن سينا مقايسه شده‌اند.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23866

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742342018113Theorem of “Happiness and Salvation” in Ibn Sina’s Viewآموزة «سعادت و رستگاري» از منظر ابن سينا89102faشمس‌اله سراجدانشگاه ايلام هدیحبیبی منشدانشگاه ايلام 2018113The problem of happiness and salvation is one of most important concerns of the human mind. Different religious and philosophical systems have tried to offer an appropriate solution to this problem on the basis of their particular worldviews. Ibn Sina is one of the thinkers that holds an innovative view in this regard. In the present paper, the authors have tried to explain Ibn Sina’s view of salvation and its compatibility with the theories of salvation in theology. He believed that Man’s salvation relies on attaining virtues and avoiding vices, developing rational knowledge and perfection of rational faculty, uniting with immaterial things, and obeying the prophets and religious laws. He advocated maximum salvation and maintained that the majority of human beings are qualified to enter the heaven and be rescued from torture. Given Ibn Sina’s view, Islam is the supreme religion; however, the followers of other religions can also reach some levels of salvation based on their rational knowledge and purity of the soul. In this view, his view of salvation comes close to the theory of inclusivism. Nevertheless, unlike inclusivists, who limit the domain of Man’s salvation to religion, Ibn Sina has an extra-religious view and portrays three sides for salvation: intellect, ethics, and religion.مسئلة سعادت و رستگاري انسان از مهمترين دغدغه‌هاي ذهني بشر است. نظامهاي ديني و فكري مختلف با توجه به جهانبيني خاص خود، سعي كرده‌اند پاسخي شايسته به اين مسئلة مهم بدهند. ابن سينا از جمله متفكراني است كه ديدگاهي بديع در اينباره دارد. در نوشتار حاضر كوشش بر تبيين اين مسئله است كه ديدگاه ابن سينا دربار‌ة رستگاري چيست و با كداميك از نظريه‌هاي نجات مطرح در الهيات امروزي قابل تطبيق است؟ پور سينا نجات انسان را در دستيابي به فضايل و احتراز از رذايل، كسب معرفت عقلي و رسيدن به كمال قوة عاقله، اتحاد با مجردات و فرمانبرداري از پيامبران و شرع مقدس ميداند. او قائل به نجات حداكثري است و اكثريت انسانها را شايستة ورود به بهشت و نجات از عذاب ميداند. با توجه به آراء ابن سينا، دين اسلام برگزيده‌ترين دين است اما پيروان ساير اديان نيز ميتوانند بر اساس معرفت عقلاني و تزكيه نفس به مراتبي از رستگاري نائل شوند؛ بدينسان ديدگاه وي دربارة رستگاري به نظريه شمولگرايي نزديك ميشود اما برخلاف شمولگرايان كه دايرة نجات انسان را به دين محدود ميكنند، ابن سينا نگاهي فرا ديني دارد و براي رستگاري سه ضلع ترسيم ميكند: عقل، اخلاق و دين.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23867

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742342018113An Analytic Study of Ibn Sina’s Argument of the Righteous Based on its Logical Structure and Limitsتحليل و بررسي برهان صديقين ابن سينا با تأملي در ساختار و حدود منطقي آن103118faسید محمدانتظامدانشکده فلسفه2018113Ibn Sina’s argument of the righteous is one of the most important arguments on demonstrating the existence of God in Islamic tradition. After Ibn Sina, a number of prominent Muslim philosophers and mutakallimun welcomed this argument and carried out some profound studies in this regard in order to reveal its strengths and weaknesses following a critical approach. In spite of such efforts, there are still some ambiguities about this argument which demand more scientific research. In the present paper, the author has analyzed the form, content, and limits of the argument of the righteous based on logical principles and has demonstrated that it is an existent-oriented (not the concept of existent) and apriory argument on the basis of the impossibility of infinite regression and distinct from the argument of possibility. He also acknowledges that the argument of the righteous is no different from creature-oriented arguments in terms of epistemological value.برهان صديقين ابن سينا يكي از مهمترين برهانها بر اثبات وجود خداوند در سنت اسلامي است. پس از ابن سينا فيلسوفان و متكلمان بزرگ مسلمان با استقبال از اين برهان، ژرف كاويهاي سودمندي در مورد آن انجام داده و تلاش كرده‌اند با نگاه نقادانه ضعفها و قوتهاي آن را نشان دهند. عليرغم اين تلاشها، ابهاماتي دربارة اين برهان وجود دارد كه تحقيقات علمي بيشتري را ميطلبد. در مقالة حاضر با تكيه بر ضوابط منطقي، به تحليل صورت، محتوا و حدود اين برهان پرداخته‌ايم و با اين روش نشان داده‌ايم كه اين برهان، برهاني موجودمحور (موجودمّا، نه مفهوم موجود)، لمّي، مبتني بر امتناع تسلسل و متمايز از برهان امكان است و بلحاظ ارزش معرفتي با برهانهاي مخلوق‌محور تفاوتي ندارد.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23868

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-0874234201811322th congress on Mulla Sadraخلاصه سخنرانیهای برگزیده همایش «فلسفه، پرستش و نیایش»199130faآیت‌الله سیدمحمدخامنه‌ایبنیاد حکمت اسلامی صدرا2018113Mulla Sadra 22th Congressبیست و دومین همایش بزرگداشت ملاصدرا با موضوع «فلسفه، پرستش و نیاش» در آستانه روز ملی بزرگداشت این حکیم شهیر ایرانی (یکم خردادماه) در تاریخ 26 اردیبهشت 1397 برگزار شد. همایش بدلیل تقارن یکم خرداد با ماه مبارک رمضان، چند روز زودتر برگزار گردید. فرایند برگزاری همایش «فلسفه، پرستش و نیاش» با انتشار فراخوان مقاله در تاریخ 25/10/96 آغاز شد و در زمان تعیین شده برای دریافت چکیده مقالات، تعداد 186 چکیده مقاله به دبیرخانه همایش رسید که پس از ارزیابی و بررسیهای شورای علمی، نهایتاً 107چکیده‌ مقاله پذیرفته و در کتابچه چکیده مقالات چاپ و منتشر گردید. متن کامل مقالات نیز بزودی در قالب کتابی بعنوان مجموعه مقالات همایش، منتشر خواهد شد. در روز برگزاری همایش، از میان مقالات پذیرفته شده 27 سخنرانی در دو سالن همزمان ایراد شد و با پرسش و پاسخ علاقمندان در هر نشست تکمیل گردید. بیست و دومین همایش بزرگداشت حکیم ملاصدرا در ساعت 8:30 با سخنرانی آیت‌الله سیدمحمد خامنه‌ای، رئیس بنیاد حکمت اسلامی صدرا با موضوع: «پیوند وجودشناختی نیایش و فلسفه» آغاز شد. سپس دیگر اساتید بشرح ذیل به ایراد سخن پرداختند: دکتر رضا داوری اردکانی: «فلسفه، پرستش و نیایش»، دکتر غلامرضا اعوانی: «اشاره‌ای به مبادی مابعدالطبیعی و الهی پرستش و استجابت دعا»، دکتر کریم مجتهدی: «مناجات و فلسفه»، دکتر احمد احمدی: «نیایش و پرستش در فلسفه»، دکتر حسین کلباسی اشتری: «عقل پرستنده در حکمت الهی»، دکتر حسن بلخاری: «عالم معبد است؛ تأملی در رویکرد فلسفی به معماریِ پرستشگاه با تأکید بر آرای فلسفه یونانی و حکمت صدرایی»، دکتر قاسم پورحسن: «فارابی و شریعت و فلسفه»، دکتر حسن سعیدی: «تعالی اندیشه‌های فلسفی به ساحت معارف وحیانی»، دکتر سیدموسی دیباج: «طوفٌ فی الطواف»، دکتر عبدالرزاق حسامی‌فر: «فلسفه پرستش؛ تأملی در غایت اخلاقی مناسک دینی»، دکتر عین‌الله خادمی: «نگرش وجودی به مسئله نیایش و پرستش در اندیشۀ ملاصدرا»، دکتر رضا ماحوزی: «ابن میثم بحرانی و تبیین عقلی نیایش و پرستش»، دکتر فاطمه فرضعلی: «بررسی «پرستش و نیایش رتبی» در حکمت متعالیه»، دکتر عباس ایزدپناه: «تأملی در روش‌شناسی فهم متون نیایشی تشیع»، دکتر مسعود احمدی افزادی: «نیایش در باورهای کهن مصر و بین‌النهرین»، دکتر طوبی کرمانی: «ظهور فلسفه عمل اسلامی در مسئله دعا و نیایش»، دکتر محمدکاظم فرقانی: «تبیین اصعاد عبادت خالص بر اساس اشتداد وجود و اتحاد عمل و عامل و معمول»، دکتر نادیا مفتونی: «هنر فاضله فارابی و معماری اسلامی؛کدام معماری اسلامی نیست؟»، دکتر رضا سلیمان‌حشمت: «انسان؛ فطرت الله و خودبنیادی»، دکتر سعید انواری: «بررسی صفات انوار قاهره در رسالۀ الواردات و التقدیسات سهروردی»، دکتر زهرا کاشانیها: «دعا و نیایش از نگاه ابن عربی با رویکرد به فص شیثی». همایش با سخنرانی دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی دربارۀ «فلسفه و حکمت پرستش» در ساعت 18 به کار خود پایان داد. همزمان با همایش، نشستی تخصصی در حوزه فلسفه و کودک برگزار نیز برگزار گردید که در آن دکتر مریم داورنیا دربارۀ «اصول و مبانی معنویت برای کودکان»، دکتر نواب مقربی با موضوع «روش‌شناسی فلسفی ملاصدرا بمثابه پرستش و نیایش و کاربردهای آن در برنامه فلسفه و کودک» و دکتر عاطفه سوهانی دربارۀ «تبیین تربیت دینی (پرورش ایمان فطری) کودک در پرتو نیایش» سخنرانی کردند. همچنین در حاشیه همایش از کتاب «تاریخ جامع حکمت و فلسفه، مقدمه و کلیات» رونمایی شد. همایش «فلسفه، پرستش و نیایش» با استقبال گرم علاقمندان برگزار شد و بازتاب گسترده‌یی نیز در رسانه‌های عمومی داشت. در ادامه به خلاصه‌یی از سخنان اساتید پیکسوت و چهره‌های ماندگار فلسفه که در این همایش ایراد گردید، اشاره میشود. http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23869