مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742222017621سرمقاله110faآیتالله سیدمحمدخامنهایبنیاد حکمت اسلامی صدرا2017423يكي از وقايع گزارش شدة سياسي ـ و بظاهر فرهنگي ـ كشور ما و تردستيهاي مسئولين امضاي سندي بنام سند 2030 ميباشد؛ بمنظور تعريف وضع آموزشي آيندة كشور، اين سند در كمسيوني در يونسكو بامضاي نمايندگان ايران رسيده و بموجب آن، همرنگ شدن ايران با جهان در زمينة آموزش و پرورش جوانان، زمينة اصلي بوده است. حسب شنيدهها، هيچيك از مراكز بالادستي و رسمي و قانوني مرتبط با امور فرهنگي، مجلس شوراي اسلامي يا مرجع قانونگذاري ديگري از اين قرارداد حساس و پر زيان، يا اطلاعي نداشته يا رسماً مورد مشورت قرار نگرفته و دعوت به مشاركت در تصميمگيري نشدهاند.
اين بيگانهانگاري و دور از ماجرا نگه داشتن مراكز قانوني و مسئولين امور فرهنگي از سوي برخي كارگزاران دولتي، پديدة باورنكردني و عجيبي است كه متأسفانه در پيش و پس قراردادهايي همانند آن، اندك اندك در اين كشور به عادت تبديل ميشود و صورت نهادينگي بخود ميگيرد و نوعي ياغيگري در روابط خارجي، در جاي اطاعت از قانون و پيروي از سياستها و سياستگذاران مسئول مينشيند و سر به ناكجا آباد خواهد زد.
عجيب بودن اين قرارداد سستبنياد از نظر حقوقي و اسلامي، هنگامي بيشتر ميشود كه به محتواي آن توجه شود؛ محتوايي كه مضمون پروتكولهاي صهيونيسم و فتاوي و اهداف تلمود يهود است كه اصرار به فساد كشيدن جامعة بشري و ويرانسازي بنيان خانواده و نشر فساد و فسق و اصول غيراخلاقي و مانند اينها دارد و دولتهاي تابعة خود را در غرب، در ظاهر و قالب مسلك ليبرالي به ويرانسازي اصول اخلاق و تمدن و تهذيب وادار ميكند و سازماني بينالمللي و بظاهر خوشنام نيز گهگاه عامل و ابزار دست آنها ميشود.
ما از دولتها و ملتهايي در جهان كه از آئين و فرهنگ اصيل ديني پيروي نميكنند ـ يا اصولاً چنين آئين و فرهنگي ندارندـ انتظاري نداريم اما از دولتي كه نمايندة ملت مسلمان ميباشد و از اصل ولايت وابسته به امامان بحق شيعه پيروي ميكند و مشروعيت خود را از آن گرفته و رهبراني چون امام خميني(ره) داشتهاند و دارند، در حيرتيم كه چگونه اين تناقض عجيب بين قانون كشور و كردار سياسي خود را در نمييابند!
ملت و جامعة ايراني كه در طول قرنهاي گذشته ـ بويژه پس از اسلام و بطور اخص پس از انقلاب اسلامي ايرانـ همواره علمدار فرهنگ و اخلاق و تمدن و تربيت نسلهاي بشر بوده و امروز نيز ميتوان ادعا كرد كه تنها پايگاه اين اصول و خصايص انساني و مسئول گسترش و تبليغ آن در جهان ميباشد، چرا بايد از فرهنگ صهيونيستي و تلمودي و سياستهاي شيطاني برخي از دول غربي و سازمانهاي وابسته به آنها پيروي كند و كدام عقل سليم اجازه ميدهد كه حكمت راستين سعادتساز اسلامي و قرآني را به كناري بگذارند و بيخردي و بدبختي و سقوط و انحطاط اخلاقي غربي را ترويج كنند و كدام انسان عاقل و رشيد (غيرسفيه) بجاي ترجيح راجح ـ كه اصل فطري بشر استـ «مرجوح» و ضدفطرت را ترجيح و اولويت ميدهد و اصولي قرآني همچون «نفي سبيل» و ردّ سلطة دشمن كافر كيش را پشت گوش مياندازد؟
بديهي است كه سياست و نظام حكيمانه، الهي و اسلامي ايراني و اصول و قواعد آن هرگز اجازة چنين پيوندي را با دشمن صهيونيستي نميدهد و امروزه كه ملتهاي آزاده و نوانديش به حكمت و آئين فطري نظام جمهوري اسلامي ما روي آوردهاند و فوج فوج به حمايت ما و مخالفت با نظامهاي دولتي و اجتماعي خود برخاستهاند، بسيار دور از خردمندي است كه به سياست اقليتي مستكبر و مرتجع صهيونيستي تسليم شود. ملت رشيد ايران، هرگز تسليم اين فضيحت و ننگ نخواهد شد چرا كه «هيهات منا الذّله» شعار هميشة اين نظام بوده و هست.
http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23725مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742222017621Philosophical Principles of Human Training in the Transcendent Philosophyمباني فلسفي تربيت انسان در حكمت متعاليه110faسيدمهدي ميرهاديدانشگاه اصفهانحسنعلي بختيار نصرآبادي،دانشگاه اصفهانمحمد نجفيدانشگاه اصفهان2017423Following an analytic-deductive method, this paper is intended to provide a plan of the consequences of Mulla Sadra’s philosophical approach in the field of education. This plan can portray a framework and perspective of divine and religious training in the poisoned and crisis-stricken atmosphere of secular educational system before our eyes. Feeding on the source of Qur’anic revelation and traditions and synthesizing reasoning and intuition have granted a particular status to Sadrian philosophy. Mulla Sadra’s innovation with regard to posing the attached identity of the soul, while solving the secret of the relationship between the body and the soul, demonstrates the possibility of the essential change of the soul (as opposed to the changes in the accidents of the soul) and clarifies the rational necessity of training. In his plan of philosophical anthropology, the soul needs the body not only for its origination but also for the realization of its identity. The body is the realm of the appearance of the soul, the loci of its acts, and Man’s only asset for creating their own identity. It also plays a complex and unique role in the process of human training. Developing a clear picture of the quality of the change of a material existent (seed) into an eternal and immaterial human could decipher his theory of the trans-substantial motion and explain the truth of education. Eventually, through presenting the theory of corporeal origination and spiritual subsistence of the soul, Mulla Sadra demonstrates that the realm of human training enjoys an amazingly profound and infinite magnitude.در اين مقاله و با استفاده از روش تحليل و استنتاج، تلاش شده تا طرحي از پيامدهاي ديدگاهِ فلسفي ملاصدرا در حوزة تربيت، ارائه گردد. چنين طرحي ميتواند چارچوب و چشم اندازي از تربيت ديني و الهي را در فضاي غبار آلود و بحرانزدة نظامهاي تربيتيِ سكولار، براي ما ترسيم نمايد. ارتزاق از سرچشمة وحي و روايات و تلفيق برهان با شهود در فلسفة صدرايي، جايگاهي ويژه به اين فلسفه بخشيده است. ابتكار ملاصدرا درطرح هويتِ تعلقي نفس، ضمن حل معماي ناگشودة ارتباط نفس با بدن، امكانِ تحولِ ذاتي نفس(در مقابل تحول در اعراضِ نفس) را اثبات، و ضرورتِ عقلي تربيت را تبيين مينمايد. در طرح انسانشناسي فلسفي ملاصدرا، نفس، هم براي حدوث و هم براي تحقق هويت خويش به بدن نياز دارد. بدن ميدانِ ظهور نفس، محل افعالِ آن، و تنها سرماية انسان براي خلق هويت خويش است. بدن، نقشي پيچيده و منحصر بفرد در فرآيند تربيتِ انسان، برعهده دارد. دستيـابي بـه تصـويـري روشن از چگونگيِ تبديلِ وجـودي مـادي(نـطـفـه)، بـه انسـاني مجـرد و ابـدي، رمـز گشـايي از نظـرية حـركـت جـوهري او و بيان حقيقتِ تربيت است. در نهايت، ملاصدرا با طرح
نظرية جسمانيةالحدوث ـ روحانيةالبقا بودنِ نفس، نشان ميدهد كه دامنه و نهايت تربيتِ انسان از چشم اندازي بيكرانه، عميق و شگفتانگيز برخوردار است.
http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23726مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742222017621A Study of the Principles and Methodology of T’awil in Ibn Arabi’s Gnostic Worksتأملي در قواعد و روش شناسي تأويل در منظومة عرفاني ابنعربي110faنفيسه اهلسرمديدانشگاه اصفهان2017423In spite of some disagreements, t’awil or esoteric exegesis can be considered to be Ibn Arabi’s methods of learning about the reality. This paper mainly discusses his principles and methodology in t’awil. Some of the principles dominating Ibn Arabi’s study of t’awil include obtaining interpretation from the Truth, favoring the intellect while considering it to be insufficient, emphasizing the meanings of words and structural rules underlying the formation of sentences, and paying attention to the text and outward meaning of Qur’anic verses. He maintains that t’awil is a multi-level task. For him, it only reveals one aspect of the meanings of words, and an ambiguous sentence does not lose its ambiguity through t’awil. Therefore, gnostics should always be cautious in expressing their allusions. Ibn Arabi calls this method of his and other gnostics as allusion as opposed to interpretation. While attributing this method of expression to Almighty Truth, he refers to two aspects in choosing it. He views interpretation the same as allusion form one aspect and different from it from another aspect. One of the important purposes of Ibn Arabi in t’awil is encouraging and prompting his addressees to become involved in spiritual wayfaring. Some of the other features of t’awili expressions of this prominent gnostic include stating gnostic principles and referring to Qur’anic verses, hadiths, and traditions.
عليرغم برخي مخالفتها، تأويل را ميتوان روش ابنعربي براي شناخت واقع دانست. بحث از قواعد و روششناسي ابنعربي در تأويل، هدف اصلي اين مقاله است. أخذ تأويل از حضرت حق، توجه به عقل در عين كافي ندانستن آن، لزوم توجه به معناي الفاظ و قواعد دستوري جملات، توجه به نصوص و ظواهرآيات از جمله اصول و قواعد حاكم بر تأويلپژوهي ابنعربي است. او تأويل را امري ذو مراتب ميداند. نزد او معناي تأويلي تنها يكي از وجوه معاني كلام است و با تأويل، متشابه از تشابه خود خارج نميشود و لذا عارف هميشه در بيان اشارتهاي خويش جانب احتمال را رعايت ميكند. ابنعربي، روش خود و عرفا را اشارت در مقابل تفسير مينامد و ضمن منتسب دانستن اين شيوة بيان به حضرت حق، دو وجه براي انتخاب اين روش ذكر ميكند. او تفسير را از وجهي همان اشاره و از وجهي ديگر مغاير با آن ميداند. يكي از اهداف مهم ابن عربي از بيان تأويل، تشويق و تهييج مخاطب براي سفر و سلوك است. بيان مباني عرفاني و استناد به آيات، احاديث و روايات از مشخصههاي ديگر بيانهاي تأويلي اين عارف بزرگ است.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23727مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742222017621Negative Theology in Qadi Said Qummiالهيات تنزيهي از ديدگاه قاضي سعيد قمي110faانشاءالله رحمتيدانشگاه آزاد اسلامی2017423A study of the roots and history of negative theology in the world of Islam traces the background of this discussion back to Isma‘ilite philosophy. Hence, it is necessary to cast a glance at the views of Isma‘ilite philosophers in this regard. Among the twelve Shi‘ite philosophers, Qadi Said Qummi and his master, Mulla Rajabali Tabrizi, can be considered as the theoreticians of this school of theology. Their approach, in a sense, signifies a revived form of neo-Platonic school, particularly, the one represented by Proclus. Qadi Said Qummi believes in negative theology; however, he cannot be viewed as an advocate of agnosticism. Here, the writer explains his arguments on demonstrating negative theology and, at the same time, illustrates how, based on a theory which can be called an epiphany-oriented theology, he finds a way to exit the dead-end of agnosticism.با بررسي ريشهها و تاريخ الهيات تنزيهي در عالم اسلام، ميتوان سابقة اين بحث را به حكمت اسماعيليه باز برد و به همين دليل، لازم است نگاهي به ديدگاه حكيمان اسماعيليه در اين زمينه بيندازيم. در ميان حكيمان شيعة دوازده امامي، قاضي سعيد قمي و استاد او ملا رجبعلي تبريزي را ميتوان نظريهپردازان اين نوع الهيات دانست. ديدگاه آنها به يك معنا احياء مكتب نوافلاطوني ـ بويژه تفسير پروكلسي اين مكتب ـ است. قاضي سعيد قمي هر چند معتقد به الهيات تنزيهي است، ولي نميتوان او را قائل به لاادريگري يا مذهب تعطيل دانست. در اين نوشتار، بحث و برهانهاي وي براي اثبات الهيات تنزيهي بشرح آمده است و در عين حال نشان داده ميشود كه او چگونه برمبناي نظريهيي كه ميتوان از آن به الهيات ناظر به تجليّات تعبير كرد، راهي براي خروج از بنبست لاادريگري و مذهب تعطيل پيدا ميكند.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23728مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742222017621Different Sides of Training in Sadrian Geometry with an Emphasis on its Stages, Goals, Principles, and Methodsاضلاع تربيت در هندسة صدرايي؛ با تأكيد بر چهارگانة مراحل، اهداف، اصول و روشها110faمحمدرضا شمشيري دانشکده علوم انسانی 2017423Sadrian philosophy presents a new approach to human beings and their ontological dimensions, which can be used as a foundation for developing educational theories based on an Islamic point of view. Hence, while explaining Mulla Sadra’s view of moral training along with a short illustration of the related categories and using an analytic-deductive method, this study aims to draw on his theories regarding the soul as the basis for education and training in order to examine his educational denotations and conclusions with an emphasis on educational stages, objectives, principles and methods. Here, it is necessary to pay attention to the ultimate goal of moral training, that is, unveiling the truth and the related intermediate goals, including training human beings at the vegetative soul, animal soul, and human soul stages. To attain the purpose of this study, it is also of prime importance to explore the necessary interrelations between the philosophical principles of the Transcendent Philosophy and educational principles and also examine the different methods of moral training including the development of sensation, imagination, and rational faculties.حكمت صدرايي، حاوي ديدگاهي نوين دربارة انسان و ابعاد وجودي اوست كه ميتواند مبناي تبيينهاي تربيتي مبتني بر رويكرد اسلامي باشد. بدينمنظور، اين جستار در صدد است با شيوة تحليلي ـ استنتاجي، ضمن تبيين ديدگاه صدرالمتألهين دربارة تربيت اخلاقي ـ همراه با توضيح و تبيين اجمالي مقولههاي مطرح در اينباره، بر اساس نظريات او دربارة نفس، بعنوان مبناي تعليم وتربيت ـ به دلالتهاي تربيتي و نتايج بدست آمده با تأكيد بر چهار بخش مراحل، اهداف، اصول و روشهاي تعليم وتربيت بپردازد. در اينجا توجه به هدف غايي تربيت اخلاقي يعني مكاشفة حق و اهداف واسطهيي شامل تربيت انسان در مراحل نفس نباتي، حيواني و انساني، بررسي تلازم مباني فلسفي موجود در حكمت متعاليه با اصول تربيتي و نيز پرداختن به روشهاي تربيت اخلاقي شامل پرورش قواي حسي، تخيل و عقل اجتنابناپذير خواهد بود.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23729مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742222017621Creativity of the Soul and its Anthropological Principles in the Transcendent Philosophyخلاقيت نفس و مباني انسانشناختي آن در حكمت متعاليه110faفاطمه استثناييدانشگاه فردوسي مشهد سيدمرتضي حسيني شاهروديدانشگاه فردوسي مشهد دارند ولی فراموش کرده اندجهانگير مسعوديدانشگاه فردوسي مشهد 2017423In Mulla Sadra’s view the rational soul has been created in such a way that, immediately after having the knowledge and the will, it can actualize its intention as one of its own modes. However, this ability is of different stronger and weaker grades at different ontological configurations and levels of the souls. In the Transcendent Philosophy, the domain of the soul’s creativity is divided into two inner and outer fields. The inner field refers to the hidden worlds of the soul and the outer field contains nature and metaphysics. A clear example of inner creativity is the making of mental forms, and one example of external creativity is the miracles done by prophets and favorites of God. Some of the anthropological principles of creativity in the Transcendent Philosophy which are examined extensively in this paper include the immateriality of the soul, the immateriality of the imaginal faculty, being a knowing agent, simplicity of the soul, and the soul’s being a supreme paradigm. Accordingly, the human soul, as a divine existent who is the vicegerent and perfect manifestation of God Almighty, in addition to its internal creativity can be everything which is rationally manifested to its mind under its control and grant external existence to mental existents provided that it becomes identical with perfect immaterial things in terms of knowledge and act.بعقيدة ملاصدرا، نفس ناطقه بگونهيي آفريده شده كه بمحض علم و اراده ميتواند مراد خود را بعنوان شأني از شئون خويش محقق سازد، ولي اين توانايي در نشئات مختلف وجودي نفس و با توجه به مرتبة نفوس، داراي مراتب شديد و ضعيف است. در حكمت متعاليه حيطة خلاقيت نفس، به دو حوزة درون و بيرون تقسيم ميشود. مراد از درون، عوالم غيبي نفس و مراد از بيرون، عوالم طبيعت و ماوراء طبيعت است. مصداق بارز خلاقيت در درون، ايجاد صور ذهني و از مصاديق خلاقيت در بيرون، معجزات و كرامات انبيا و اوليا است. برخي از مباني انسانشناختي خلاقيت در حكمت متعاليه كه در اين مقاله بتفصيل مورد بررسي قرار ميگيرد، عبارتند از: تجرد نفس، تجرد قوة خيال، فاعل علمي بودن، جامعيت (بساطت) نفس و مَثَل اعلا بودن آن. بر اساس اين ويژگيها، نفس انسان بعنوان موجودي ملكوتي كه خليفه و مظهر تام و تمام خداي متعال است، علاوه بر خلاقيتهاي دروني، در صورتيكه در علم و عمل به مجردات تام تشبه يابد، ميتواند هرچه را در صفحة تصور او به تجلي علمي موجود شده، تحت سيطرة ارادة خود درآورد و با ارادة خود موجود ذهني را كسوت وجود خارجي بپوشاند.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23730مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742222017621Mulla Sadra: From General Gradation to Particular Onenessملاصدرا؛ از تشكيك عامي تا توحيد خاصي110faعبدالعلي شكردانشگاه شيراز مرتضي حامديدانشگاه شيراز2017423The term “gradation” was used first in logical discussions. Later some thinkers such as Ibn Sina and Suhrawardi employed it in the realm of philosophy as well. A study of the collection of Ibn Sina’s works indicates that he only treaded on the path of general gradation. Suhrawardi, who paved the way for particular gradation in Mulla Sadra’s philosophy, considered existence to be mentally-posited. Thus he turned to gradation in essence and quiddity; a theory which was not accepted by Mulla Sadra and Peripatetic philosophers. If principiality, unity, and gradation of existence constitute the three main pillars of the Transcendent Philosophy, particular gradation and particularly particular gradation complete the Sadrian school of philosophy and signify the peak of its excellence. Mulla Sadra initially proposed particular gradation in order to reject general gradation and the theory of the difference of beings. Then he tried to provide a new interpretation for it in comparison to the Illuminationist particular gradation. While rejecting this kind of gradation and through being inspired by gnostic thoughts and the revealed Qur’anic verses, he introduced a particularly particular gradation to justify the multiplicity of existents and provide a new interpretation of oneness which is in line with gnostic oneness.اصطلاح «تشكيك» نخستينبار در مباحث منطقي رايج شد و بدنبال آن در فلسفه نيز كساني همچون ابنسينا و سهرودي به استفاده و بحث از آن مبادرت كردند. از مجموع آثار ابن سينا برميآيد كه وي فقط در محدودة تشكيك عامي گام برداشته است. سهروردي نيز كه زمينة تشكيك خاصي را در انديشة ملاصدرا فراهم ساخت، بدليل اعتباري دانستن وجود، به تشكيك در ذات و ماهيت روي آورد؛ نظريهيي كه مورد پذيرش ملاصدرا و حكماي مشايي واقع نشد. اگر اصالت، وحدت و تشكيك وجود سه پاية اصلي حكمت متعاليه باشد، تشكيك خاصي و خاص الخاصي، تكميل كنندة آن و اوج حكمت متعاليه صدرايي خواهد بود. ملاصدرا ابتدا تشكيك خاصي را در ردّ تشكيك عامي و نظرية تباين وجودات مطرح ساخت و آنگاه به تفسير نويني از آن در قياس با تشكيك خاصي اشراقي همت گماشت. وي ضمن عبور از اين نوع تشكيك و با الهام از انديشة عرفاني و آيات وحياني، به تشكيك خاص الخاصي نائل آمد تا بتواند با تمسك به آن، كثرت موجودات را توجيه نمايد و تفسير جديدي از توحيد ارائه دهد كه همسو با توحيد عرفاني باشد.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23731مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742222017621Mulla Sadra’s Gnostic Explanation of the Theory of the Individual Unity of Existenceتبيين عرفاني ملاصدرا از نظرية وحدت شخصي وجود110faمنيره سيدمظهريدانشگاه آزاد اسلامی2017423Mulla Sadra’s profound philosophical deliberations, which were accompanied by his intuitive contemplations, regarding the truth of being, finally led him to the theory of the individual unity of existence. In line with gnostics, he explicitly acknowledges the necessity of believing in this theory in some of his works, particularly, in his gnostic treatise of Iqaz al-na’imin. In order to provide a gnostic explanation for this theory in the realm of ontology, Mulla Sadra resorts to ontological terminology, describes the relationship between existence and quiddity, and discusses the validity of quiddities in terms of both their fact-itself individuation and ontological descent. In doing so, he initially propounds the theory of the graded unity of existence and states some delicate points in relation to its content. Then, based on the eternal and pre-eternal non-existential nature of possible things, he uses a gnostic language to clarify the individual unity of existence. Finally, he concludes that the unity or oneness of existents in their ontological essence is of an individual and permeating type rather than a specific one. In his view, true existence is exclusively limited to the existence of the Almighty, and all possible beings are the manifestations, appearances, and modes of the attributes of the existence of the Truth and enjoy a shadow-like existence in comparison to Him.تلاش فكري عميق و توأم با شهود حكيم ملاصدرا در تحقيقات پيرامون حقيقت هستي، سرانجام او را به نظريه وحدت شخصي وجود رسانيد تا آنجا كه خود در برخي آثارش خصوصاً رساله عرفاني ايقاظ النائمين همعقيده با عرفا بصراحت بر لزوم باور به وحدت شخصي وجود اذعان نموده است. او در تبيين عرفاني اين نظريه در ساحت هستيشناسي، از رهگذر مباحثي همچون اصطلاح شناسي وجود، بيان رابطه ميان وجود و ماهيت، شرح اعتبارات ماهيات ـ هم از حيث تعين في نفسه و هم از حيث تنزل وجودي آنهاـ ابتدا نظريه وحدت تشكيكي وجود را طرح و نكات ظريفي را در مفاد اين نظريه بيان مينمايد و سپس از طريق برهان عدمي بودن ازلي و ابدي ممكنات، با بياني عرفاني به تبيين وحدت شخصي وجود نظر ميكند و در نهايت نتيجه ميگيرد كه وحدت و يگانگي موجودات در ذات وجودي خود، نه وحدت و اشتراك سنخي بلكه وحدت شخصي و سرياني است. از نظر او، وجود حقيقي مختص به وجود خداي تعالي است و ممكنات همگي ظهور، نمود و شئون اوصاف وجود حقند و نسبت به آن، وجود ظلي و قيام سايهوار دارند.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23732