مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742012014621سرمقاله110faآیت‌الله سیدمحمدخامنه‌ایبنیاد حکمت اسلامی صدرا2017410هفتة پژوهش نزديك است و بزودي جلسات و سخنرانيهاي مقامات سياسي و دولتي در فضيلت پژوهش و لزوم و ضرورت آن برپا خواهد گرديد. فضيلت و اهميت و لزوم پژوهش علمي بر كسي پوشيده نيست و از هر زاويه به آن نگاه شود لزوم و اهميت آن براي يك جامعة طالب موفقيت و پيشرفت، بر انسان روشن ميشود. قانون اساسي هم (بند 4، ص 3، ق.ا.ج) «تقويت روح بررسي و تتبع و ابتكار در تمام زمينه‌هاي علمي، فني، فرهنگي و اسلامي...» را وسيله‌يي براي رسيدن نظام جمهوري اسلامي ايران به اهداف انقلابي اصل دوم قانون دانسته است. پژوهش ـ‌‌يعني تفكر و تدّبر و بكار انداختن انديشه و قواي ذهني براي كشف نقاط جديد علمي و فهم مجهولات‌‌ـ خود نوعي حركت است؛ حركت ذهن و روح انسان و خروج آن از جمود و ايستائي، و فكر را حكما از آنرو «حركت از مبادي، بسوي مراد» تعريف كرده‌اند تا وجود عنصر حركت و پويايي در پژوهش و منافع آنرا نشان دهند. پس اگر فكر و پژوهش علمي، نوعي حركت و حركت نشانة حيات باشد، نتيجه ميشود كه حيات يك جامعه، به پژوهش علمي و راه پيمودن براي رسيدن به اهداف و مقاصد جديد بستگي دارد و جامعة ايستاي خواب‌آلود را ميتوان جامعه‌يي مرده و مرداب‌مانند تشبيه كرد. پديدة پژوهش در يك جامعه علمي تابعي از روانشناسي اجتماعي و فردي و نيز اوضاع قانوني و اداري و نوسانهاي سياسي يا مانند آن ميباشد و بزباني ديگر عوامل و موانعي دارد و عوامل آنرا ميتوان عناصر و اركان آن دولت ناميد. اولين عنصر آن، وجود انگيزه در دانشمند و دانشجوست، تا در روح او حركت ايجاد گردد و در ذهن او توان نهفته بيدار شود و پيداست كه وجود انگيزه در انسان خود مقوله‌يي گسترده و بسته به چندين عنصر ديگر، از جمله، آمادگي دستگاههاي مربوطه و نيز تشويق و قدرداني از زحمات است. قدرداني و تشويق عملي ـ‌ و نه تنها لفظي و ظاهري ‌ـ گاهي بصورت فراهمسازي و تمهيد همة مقدمات كار براي پژوهشگر، و گاهي بشكل جلوگيري از برخي رفتارهاي مأيوس كنندة ادارات و دانشگاهها نسبت به محققين كشور است، و البته مقصود از پژوهشگر، همة فضلايي هستند كه در حوزه و دانشگاه ميباشند و نه فقط محيط دانشگاه، چون حوزه سابقة تاريخي بيشتري در كار پژوهش دارد و بسياري از محققان حوزوي حتي بدون داشتن امكانات و تشويق و گاهي با وجود فشارهاي روحي و دولتي، برايگان و بدون دستمزد كارهاي تحقيقي بزرگي كرده‌اند؛ سعيشان مشكور باد. در پايان به يك نكته مهم ديگر اشارت را لازم ميدانم و آن نزول سطح تحقيق علمي در علوم انساني از جهت كيفيت است كه اگر اينگونه بماند، علوم انساني در مقايسه با علوم طبيعي و تجربي، حالت و حيات نباتي بخود خواهد گرفت و اطلاق زنده بر آن دشوار خواهد شد. http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23701

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742012014621Mulla Sadra and Two Principles of Presupposition and Affirmation of the Subsistentملاصدرا و دو قاعدة «فرعيت» و «ثبوت ثابت»110faطوبي كرمانيدانشگاه تهران روح الله دارائيدانشگاه آزاد اسلامی2017410A study of the principles dominating philosophical systems reveal some new aspects of philosophers’ ideas. In this paper, by examining the principle of “the affirmation of an object for another object is presupposed for the affirmation of the subsistent”, which is known as the principle of affirmation, its consequences and its necessary interrelation with the principle of presupposition are explored. Since some authorities do not agree with the union of these two principles, while studying them, the various dimensions of their interaction are also analyzed. Some thinkers believe that they are concomitant with each other, while some others maintain that there is contrariety between them wherein the whatness and existence of each principle depends on those of the other. There are also two interpretations of the principle of presupposition which are, to some extent, rooted in accepting or rejecting the principle of the affirmation of the subsistent. Some Islamic philosophers also believe that accepting the principles of the affirmation of the subsistent and mutual copulative existence between them is one of Mulla Sadra’s innovations. They maintain that, in this way, he has put an end to the old argument of philosophers concerning the quality of the realization of secondary intelligibles and created a union between Platonists and the Peripatetics.بررسي قواعد حاكم بر نظامهاي فلسفي پرتوي جديد از آراء حكما را نمودار ميسازد. در اين نوشتار، ضمن تبيين قاعدة «ثبوت شيئي براي شيء ديگر، فرع ثبوت ثابت است» كه به «قاعدة ثبوت» مشهور است،‌ ‌پيامدهاي اين قاعده و تلازم آن با «قاعده» فرعيت» مورد بررسي قرار ميگيرد. ازآنجاكه برخي از صاحبنظران جمع اين قاعده و قاعدة فرعيت را جايز نميدانند، با بررسي دو قاعده، زواياي اين تعامل نيز مورد تحليل قرار ميگيرد. بنابر تقريري، ميان ايندو قاعده تلازم برقرار است و بنا بر تقريري ديگر، رابطة تقابل كه چيستي و هستي هر يك منوط به ديگري است. در تفسير قاعدة فرعيت نيز دو نگرش وجود دارد كه تا حدي ريشه در پذيرش يا عدم پذيرش قاعدة ثبوت ثابت دارند. برخي حكماي اسلامي بر اين باورند كه پذيرش قاعدة ثبوت ثابت و وجود رابط‌‌‌‌‌‌طرفيني كه از ابتكارات ملاصدرا است، به نزاع ديرين حكما پيرامون نحوة تحقق معقولات ثاني پايان داده و ميان دو نحلة افلاطونيان و مشائيان جمع نموده است.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23702

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742012014621A Study of ‘Allamah Tabataba’i’s Argument on Referring the Theory of “Gradation of Existence” to the Theory of the “Individual Unity of Existence”تبيين و بررسي برهان علامه طباطبايي در ارجاع نظريه «تشكيك در وجود» به نظرية «وحدت شخصي وجود»110faحسين کلباسی اشتریدانشگاه علامه طباطباييمهدي ساعتچيدانشگاه شهيد مطهري2017410The theory of the individual unity of being is the basis of gnostic ontology. Therefore, a number of gnostic researchers have tried to demonstrate this theory in order to defend and explain their standpoint in this regard. The contemporary philosopher and gnostic, ‘Allamah Tabataba’i, has also adduced some arguments in his works in order to prove this claim. In one of these arguments, through analyzing the argument of muta’allih philosophers concerning the congruent unity of being and its gradedness, he has demonstrated gnostics claim as to the individual unity of existence. This is an innovative and noteworthy argument regarding its way of reasoning, its dealing with the peripheral issues and different consequences of the problem and, particularly, its role in clarifying the relationship between the theories of gnostics and philosophers. After referring to each of these theories, the writers explain and analyze the above argument in this paper and examine some of its consequences.نظرية وحدت شخصي وجود، اساس هستي‌شناسي عرفاني است، از اينرو گروهي از محققين اهل عرفان در مقام تبيين و دفاع از عقيدة خويش به اثبات برهانيِ اين نظريه اقدام نموده‌اند. حكيم و عارف معاصر، علامه طباطبايي نيز در آثار خود به اقامة براهيني در اثبات اين مدعا پرداخته‌ است. ازجملة اين براهين، برهاني است كه در آن از طريق واكاويِ برهان حكماي متألّه مبني ‌بر وحدت سنخي وجود و تشكيكي بودنِ آن، مدعاي عرفا مبني ‌بر وحدت شخصي وجود به اثبات رسيده ‌است. اين برهان از حيث روش استدلال و همچنين پرداختن به فروع و نتايجِ گوناگون مطلب، بويژه روشن ساختن نسبت ميان نظرية عارف و نظرية حكيم، بديع و قابل توجه است. مقالة حاضر پس از تقرير هر يك از دو نظريه، به تبيين و تحليل برهان مذكور پرداخته و برخي از نتايج متفرع بر آن را مورد بررسي قرار ميدهد.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23703

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742012014621A Comparative Analysis of the Views of Farabi and Ibn Arabi concerning the Place of Ethics and Gnosis in their Utopiaتحليل مقايسه‌يي ديدگاه فارابي و ابن‌عربي دربارة جايگاه اخلاق و عرفان در جامعة آرماني110faفرشته ندري ابيانهدانشگاه بوعلي سينا2017410In this paper, by examining the ethical-gnostic identity of utopia in the views of Farabi (as the founder of Islamic philosophy) and Ibn Arabi (as the founder of Islamic gnosis), the writers portray the three main pillars of this state, namely, leadership, distinctive feature, and the purpose behind its establishment based on the fundamental concepts of perfection, justice, and ultimate happiness. They also demonstrate that these concepts are realized in their most sublime form in the Mahdawi Medina. From among the other problems discussed in this research, we can refer to the emphasis on the place of the intellect and knowledge in this regard as well as the instances of non-utopian cities in the eyes of these two thinkers. A comparative analysis of the ideas of Farabi and Ibn Arabi indicates that, in spite of their similar views concerning the main pillars of utopia, the basic principles of their gnostic and philosophical ideas and thoughts in this respect are different. From among these differences we can refer to the place of the problem of utopia, the foundations of the development of this idea, the language used to present it, determining its referent and expressing the level of its transcendence, and the quality of believing in the necessity of the objective realization of utopia. در اين مقاله با بررسي هويت اخلاقي– عرفاني مدينه» فاضله از ديدگاه فارابي (بعنوان مؤسس فلسفة اسلامي) و ابن‌عربي (بعنوان پدر عرفان اسلامي)، سيماي سه ركن اصلي اين مدينه يعني رياست، فصل مميزه و هدف از تشكيل آن با تأكيد بر مفاهيم پايه‌يي كمال، عدالت و سعادت تام ترسيم شده است و ثابت ميشود اين مفاهيم در متعاليترين وجه ممكن در مدينه» مهدوي تحقق مي‌يابد. تأكيد بر جايگاه عقل و معرفت در اينباره و همچنين بيان مصاديق مدن غير فاضله از ديدگاه ايندو انديشمند، از ديگر مسائل مطرح شده در اين پژوهش است. تحليل مقايسه‌يي آراء فارابي و ابن‌عربي نشان ميدهد كه عليرغم اشتراك ديدگاه درباره» اركان اصلي مدينه» فاضله، زيرساختهاي انديشه و آراء فلسفي و عرفاني آنها در اينباره مختلف و متفاوت است. از جمله» اين تفاوتها ميتوان به مواردي چون جايگاه طرح مسئله» مدينه» فاضله، مباني شكلگيري اين ايده، زبان و ادبيات ارائه» آن، تعيين مصداق و بيان سطح تعالي آن و نحوه» اعتقاد به لزوم تحقق عيني مدينه» فاضله اشاره كرد. http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23704

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742012014621Peace and Happiness in Mulla Sadra’s Political Philosophyصلح و سعادت در فلسفة سياسي صدرالمتألهين110faمحمد مشکاتدانشگاه اصفهان2017410This article follows two purposes or main targets: the first is the mutual relationship between peace and happiness, and the second is the endless interaction and opposition between them. Obviously, instead of a descriptive approach, the writer follows an analytic or descriptive-analytic method in exploring the main point of the paper. The innovativeness of the writer here lies in his discovering the developmental mutual relationship between peace and happiness within the lines of Mulla Sadra’s works and explaining it accordingly. This relationship is analyzed based on various principles in his philosophy. According to the different angles of Mulla Sadra’s anthropology, peace is the necessary condition for worldly and otherworldly happiness. At the same time, happiness is the necessary condition for consolidating peace. The Sadrian ontology and cosmology are the bases of the writer’s analyses regarding the above-mentioned mutual relationship. Here, he explicates how the Sadrian Society, while enjoying plurality, can be profoundly monistic, as well. An analysis of the relationship between peace and happiness based on this philosopher’s religious ideas illustrates how severely peace is endangered in the modern world. The structure of the government and its functions unveil this mutual relationship in a different sense, in the same way that Mulla Sadra’s ethical ideas reveal the exact relationship among peace, security, and moral happiness.اين مقاله داراي دو هدف يا مسئلة اصلي است: نخست، رابطة دوسوية صلح و سعادت؛ دوم، تعامل و تصاعد متقابل و متعاكس آندو بدون هيچ نقطة ايستا و پاياني. چنانكه پيداست رويكرد مقاله توصيفي نيست بلكه در بخش اصلي خود، تحليلي يا توصيفي ـ تحليلي است. نوآوري مقاله در تبيين و كشف رابطه» دوسويه صلح و سعادت و كشف رابطة متصاعد دوسويه آن از متون ملاصدراست. اين رابطه بر مبناهاي مختلفي در انديشة صدرالمتألهين مورد تحليل قرار ميگيرد. بر مبناي انسان‌شناسي ملاصدرا، از زواياي گوناگون بدست مي‌آيد كه صلح شرط سعادت دنيوي و اخروي است و سعادت نيز عامل تحكيم صلح است. وجودشناسي و جهانشناسي صدرايي نيز مبناي تحليلهاي نگارنده در باب رابطة دوسويه صلح و سعادت است؛ بر اين مبنا تحليل ميكنيم كه چگونه جامعة صدرايي در عين برخورداري از تكثرها ميتواند عميقاً وحدتگرا باشد. تحليل رابطة صلح و سعادت بر مبناي انديشه‌هاي ديني صدرايي نشان ميدهد كه چگونه صلح در دنياي مدرن به مخاطره افتاده است. ساختار حكومت و كاركردهاي آن نيز بتفصيل ديگري پرده از رابطة دوسوية صلح و سعادت برميدارد، چنانكه انديشه‌هاي اخلاقي ملاصدرا نيز رابطة دقيق صلح و امنيت و سعادت اخلاقي را برملا ميسازد.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23705

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742012014621Problem of Correspondence in Mulla Sadra’s Ontological Epistemologyمسئلة مطابقت در معرفت‌شناسي وجودي ملاصدرا110faشهناز شايان‌فردانشگاه الزهرا(س)2017410The correspondence theory of truth is one of the most ancient and important theories concerning the knowledge of truth. Muslim philosophers share the same interpretation of the above theory and consider it as the correspondence of the subject and object, which is a purely quiddative kind of correspondence. In line with early philosophers, Mulla Sadra speaks of the quiddative unity of the subject and object in relation to the discussion of mental existence and the other issues related to knowledge. The present paper intends to provide an answer to the question of how we can speak about the ontological correspondence of the subject and object in Mulla Sadra’s philosophy based on its internal capabilities. Here, through explaining some of the exclusive features and principles of his philosophy, such as his ontological view of knowledge, the distinction between knowledge and mental form, the graded unity of existence, man’s previous beings and, following it, the presential perception of phenomena the writer has tried to explicate the ontological correspondence of the subject and object. The results of the conducted research indicate that quiddative correspondence comes after ontological correspondence. In other words, if we agree with quiddative correspondence, we should initially and necessarily agree with ontological correspondence as a basis for the former.‌نظرية مطابقت در صدق، يكي از كهنترين و مهمترين نظريات در باب شناخت حقيقت است. فيلسوفان مسلمان تفسير واحدي از نظرية مذكور بدست داده‌ و تطابق ذهن و عين را صرفاً تطابقي ماهوي تلقي كرده‌اند. ملاصدرا نيز همگام با پيشينيان، در مبحث وجود ذهني و ديگر مباحث مرتبط با علم، از وحدت ماهوي ذهن و عين سخن ميگويد. جستار حاضر در صدد پاسخ به اين پرسش است كه چگونه ميتوان بر اساس امكانات دروني فلسفة ملاصدرا از مطابقت وجودي ذهن و عين در فلسفة‌ او سخن گفت؟ نگارنده در اين پژوهش سعي كرده است با تبيين برخي امكانات دروني فلسفة ملاصدرا، از جمله نگرش وجودي او به علم، تفكيك ميان علم و صورت ذهني، وحدت تشكيكي وجود، كينونتهاي پيشين انسان و در پي آن دريافت حضوري از پديده‌ها، به تبيين مطابقت وجودي ذهن و عين بپردازد. نتيجة اين بررسيها نشان ميدهد كه تطابق ماهوي در پي تطابق وجودي مطرح ميشود. بديگر سخن، اگر تطابق ماهوي را بپذيريم بايد مقدم بر آن تطابق وجودي را بعنوان مقوم تطابق ماهوي پذيرفته باشيم.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23706

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742012014621Spirit of the Theory of Reminiscence in Mulla Sadra’s View of Intellectionروح نظرية تذكر در نگاه ملاصدرا به تعقل110faعلي اصغر جعفري ولنيدانشگاه شهيد مطهري2017410In his explanation of perception, especially intellectual perception, based on his own philosophical principles, such as the principality and gradation of existence, commensurability of existence with knowledge and the trans-substantial motion, Mulla Sadra follows an approach different from that of his predecessors. On the other hand, he considers Plato’s theory of the pre-eternity of the soul in line with his own view of the corporeal origination of the soul based on its creation in the world of separate beings. The reason is that this creation in the world of separate beings and immaterial intellects is not in a particular and imperfect form. Rather, in the arc of descent, the soul enjoys corporeal origination along with the body’s trans-substantial motion and returns to the world of intellects in the arc of ascent. This ontological process is the same as an epistemological one. Accordingly, the soul observes the world of intellect through intellectual perception; the same world in which it enjoyed a rational existence at the beginning of the arc of descent. Given the intertwinement of ontology and epistemology in Mulla Sadra’s philosophy, as the development of the human soul in the worlds of existence is followed by its ontological development, moving from each world to the next one is followed by the perfection of perception, from the sense and imaginal perception to the intellectual one. Regarding intellectual perceptions, unlike sense and imaginal perceptions, Mulla Sadra believes in the flow of intellectual concepts from immaterial intellects into the soul and the soul’s contemplating them from a distance. Therefore, although Mulla Sadra does not agree with Plato’s theory of reminiscence, his particular view of intellectual perception can be a kind of reminiscence and recollection. However, given the differences between the philosophical principles of Plato and Mulla Sadra, we cannot consider them to be completely compatible with each other. ملاصدرا در تبيين ادراك، بويژه ادراك عقلي، از سويي با توجه به مباني فلسفه‌اش ـ‌‌از قبيل اصالت و تشكيك وجود، مساوقت وجود با علم و حركت جوهري‌ـ ديدگاهي خاص و متفاوت با گذشتگان دارد و از سوي ديگر، نظرية قدم نفس افلاطون را بر اساس كينونت نفس در عالم مفارقات، همسو با ديدگاه خود دربارة حدوث جسماني نفس تلقي ميكند؛ چراكه اين كينونت در عالم مفارقات و عقول مجرد بصورت جزئي و ناقص نبوده و نفس در قوس نزول با حركت جوهري جسم، حدوث جسماني مي‌يابد و در قوس صعود دوباره به عالم عقول بازميگردد. اين سير وجودي همان سير معرفتي نيز هست. بهمين سبب، در ادراك عقلي نفس عالم عقل را مشاهده ميكند، همان عالمي كه در ابتداي قوس نزول در آن وجودي عقلي داشته است. با در نظر گرفتن درهم‌تنيدگي وجودشناسي و معرفت‌شناسي در فلسفة ملاصدرا، همانگونه كه سير نفس انسان در عوالم وجود سعة وجودي او را بدنبال دارد، رحلت از هر كدام از عوالم بسوي عالم ديگر، تكامل ادراكات از حسي و خيالي به عقلي را نيز در پي دارد. ملاصدرا دربارة ادراكات عقلي برخلاف ادراكات حسي و خيالي، قائل به افاضة مفاهيم عقلي از سوي عقول مفارق به نفس و مشاهدة از دور آنها توسط نفس است. بنابرين عليرغم اينكه ملاصدرا نظرية تذكر افلاطون را نپذيرفته، نگاه خاص او به ادراك عقلي ميتواند نوعي تذكر و يادآوري باشد؛ گرچه بر اساس تفاوت مباني افلاطون و ملاصدرا نميتوان اين دو را كاملاً منطبق بر يكديگر دانست. http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23707

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742012014621Manifestation of Sadrian Philosophy in Islamic Architectureتجلي حكمت صدرايي در معماري اسلامي110faبهروز عوض‌پوردانشگاه هنرهاي اسلامي تبريزبهمن نامور مطلقدانشگاه شهيد بهشتيساينا محمدي خبازاندانشگاه تهران 2017410Mulla Sadra’s philosophical thoughts profoundly influenced the development of art, in general, and the architecture of his time, in particular. Therefore, it seems necessary to carefully examine and discuss his ideas and theories in this regard in order to have a better and more accurate understanding of the art and architecture of that period. Since the concept of imagination plays a basic role in the definition of Islamic art from the point of view of Mulla Sadra and other Islamic philosophers and gnostics, in this paper the writers firstly deal with a part of his philosophy that explains this concept. Following this, they will refer to the role and place of imagination in art works in their general sense and explore the actualization of such works in the field of architecture, particularly, those of the Safavid era. Imagination plays such a central role in this discussion that one can define Islamic art in its general sense as the manifestation of an intelligible matter in a sensible one through active imagination.با توجه به اين نكته كه تفكرات حكمي فلسفي ملاصدرا در آثار هنري زمان وي و بطور خاص معماري آن دوره تجسم يافته است، بنظر ميرسد براي فهم درست و بهتر هنر و معماري آن دوران و رابطه» آن با نظريات فلسفي ـ عرفاني ملاصدرا، لازم است آراء و ديدگاههاي وي در اينباره را بدقت مورد بحث و بررسي قرار دهيم. ازآنجاكه مفهوم خيال در تعريف هنر اسلامي از منظر ملاصدرا و ديگر حكما و عرفاي اسلامي نقش اساسي را ايفا ميكند، در اين نوشتار نخست به آن بخش از فلسفة ملاصدرا ميپردازيم كه به شرح و بيان مفهوم خيال ميپردازد، سپس نقش و بتبع آن جايگاه خيال در كنش هنري به مفهوم عام آن را معين كرده و روند فعليت اين كنش را در معماري، بويژه معماري دوران صفوي بررسي ميكنيم. محوريت خيال در اين مبحث تا بدانجاست كه ميتوان هنر اسلامي را در كليت آن به تجلي امر معقول در امر محسوس از طريق تخيل فعال تعريف كرد.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23708