مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742042015621سرمقاله110faآیت‌الله سیدمحمدخامنه‌ایبنیاد حکمت اسلامی صدرا2017314فایل پی دی اف را ملاحظه فرماییدhttp://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23677

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742042015621Order of Being and Ought-tos in the Book of Creation and the Book of Religionنظم هستي و بايستي؛ كتاب تكوين‌ ‌و كتاب تدوين110faسيدمصطفي محقق داماددانشگاه شهيد بهشتي 2017314The discussion regarding the problem of order in Islamic wisdom are classified under two titles: “book of creation” and “book of divine legislation/religion”. The book of creation explains and describes the necessary order dominating the world. The book of religion contains the rules which have been devised to grant order to Man’s process of perfection. The major feature of the book of religion is that it has been developed based on the idea of Man as a free-willed being. Therefore, it contains a collection of recommended rules rather than obligatory laws. In the Transcendent Philosophy, these two types of order match each other. Mulla Sadra, himself, refers to them as “genetic” and “religious” affairs. Based on this view, we can say that, even with regard to human and social laws, the order intended by Mulla Sadra is of the type of real and objective, rather than mentally-posited, affairs. In the Transcendent Philosophy, obeying religious teachings is considered to be the right path leading to human perfection. This is the same as obeying the principles dominating the system of being or, in ‘Allamah Tabataba’i’s words, obeying fitrah or the primordial nature. This path and order are shared by all individuals and societies at all times and in all places and provide the possibility for happiness and living a social life for all human beings.مباحث پيرامون نظم در حكمت اسلا‌مي ذيل دو عنوان و اصطلا‌ح بارز مطرح شده‌اند: «كتاب تكوين» و «كتاب تشريع/تدوين». كتاب تكوين، نظم قهري و اجباري حاكم بر عالم را تبيين و توصيف ميكند و كتاب تدوين، سلسله قوانيني را شامل ميشود كه براي نظم بخشيدن به سير كمال انسان ترسيم شده‌اند. ويژگي عمده كتاب تدوين اينست كه بر اساس مريد و مختار بودن انسان ترسيم شده است و بنابرين مجموعه‌يي از قوانين و دستورالعملهاي پيشنهاديست نه اجباري. در حكمت متعاليه ايندو نظام منطبق بر يكديگر دانسته شده‌اند. ملا‌صدرا خود از ايندو به «امر تكويني» و «امر تشريعي» تعبير كرده است. براساس اين ديدگاه ملا‌صدرا ميتوان گفت نظم مدنظر وي، حتي در مورد قوانين بشري و اجتماعي، نه از سنخ امور اعتباري بلكه امري واقعي و عيني است. در حكمت متعاليه، بتبعيت از آموزه‌هاي ديني، راه درست كمال انساني نيز راهي ترسيم شده و مشخص دانسته شده است كه همانا تبعيت از اصول حاكم بر هستي يا بتعبير علا‌مه طباطبايي، تبعيت از فطرت است. اين راه و نظام در تمام زمانها و مكانها بين افراد و جوامع مشترك است تا امكان سعادتمندي براي همگان فراهم گردد و زندگي اجتماعي ميسر باشد.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23678

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742042015621The Relationship between Existence and Quiddity in the Transcendent Philosophyرابطة ‌وجود با ماهيت در حكمت متعاليه110faمقصود محمديدانشگاه آزاد اسلامی2017314The kind of the relationship between existence and quiddity in the Transcendent Philosophy has been propounded in the discussions on the principiality of existence and the mentally-posited nature of quiddity. Mulla Sadra has explained this relationship in two ways. On the one hand, he argues that existence is originally and essentially realized, and quiddity is realized by accident and through the mediation of existence, with which it is eventually united. On the other hand, he believes that it is only “existence” which is objectively realized, and quiddity never steps into the realm of existence and is merely a mentally-posited affair which the intellect abstracts from existence. These two apparently different interpretations seem to have created a confusion among the researchers in this field. That is why some of them have accused him of contradiction, and some others have tried to justify this contradiction in a way. However, a reference to Mulla Sadra’s collection of works makes it clear that these two interpretations are not contradictory. When he states that existence and quiddity are realized by essence and by accident, respectively, he is referring to the nature of the existent, and when he negates the existence and realization of quiddity, he is referring to quiddity in separation from existence. In this paper, the writer has tried to clarify this point by reference to the works of Mulla Sadra himself.نوع رابطة وجود با ماهيت در حكمت متعاليه در مباحث اصالت وجود و اعتباري بودن ماهيت مطرح شده است. ملا‌صدرا در اينباره با دو زبان يا با دو شيوه بيان مطلب كرده است. او از يكسو ميگويد وجود بالأصاله و بالذات تحقق دارد و ماهيت بالعرض و بواسطه وجود تحقق پيدا ميكند و با وجود متحد است، اما از سوي ديگر معتقد است تنها «وجود» تحقق عيني دارد و ماهيت هرگز پا به عرصه وجود نميگذارد و فقط يك امر اعتباري محض است كه عقل از وجود انتزاع ميكند. اين دو تعبير ـ‌ظاهراً‌ـ متباين، موجب سر در گمي پژوهشگران گرديده است. از اينروي برخي او را به تناقضگويي متهم كرده و برخي ديگر كوشش نموده‌اند تا اين تعارض را بگونه‌يي توجيه كنند. با مراجعه به مجموعه آثار ملا‌صدرا روشن ميگردد كه در اين دو تعبير هيچگونه تعارضي وجود ندارد؛ جايي كه ملا‌صدرا ميگويد وجود بالذات و ماهيت بالعرض تحقق دارند منظورش ماهيت موجود است و آنجا كه موجوديت و تحقق ماهيت را نفي ميكند مراد ماهيت جدا از وجود است. ما در اين مقاله كوشش كرده ايم با استناد به آثار خود ملا‌صدرا اين مطلب را مدلّل كنيم.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23679

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742042015621 Farabi’s Innovations in Logic and his Role in the Dissemination and Transformation of Aristotelian Logic in the World of Islam نوآوريهاي منطقي فارابي و نقش او در اشاعه و تحول منطق ارسطويي در جهان اسلام110faاکبر فایدئیدانشگاه شهيد مدني آذربايجان سيد احمد حسينيدانشگاه شهيد مدني آذربايجان 2017314Through clarifying the complex concepts in Aristotelian logic in his masterful commentary on all chapters of Aristotle’s Organon, as well as through his unprecedented innovations in the field of logic, particularly in his division of knowledge into “concept and judgment”, Farabi developed the Greek logical legacy in the world of Islam. In the present paper, the writers initially refer to and explore some of his ideas in the field of logic, such as the division of different types of knowledge into two categories of concept and judgment, his view of the particular and the universal and the origin of man’s knowledge, his division of universal concepts into the first and the second intelligible, his synthesis of Aristotle’s theory of predication with Porphyry’s five-fold universals, his definition of essentialism, his view of the inconsistency of modal negation with permissible negation, his specific theory of future possibility, his idea of induction and analogy, and his innovation regarding fallacy and the explanation and expansion of the different stand-points in this regard.ابونصر فارابي با ايضاح مفاهيم غامض منطق ارسطويي در شرح و تفسير استادانة خود بر تمام ابواب كتاب ارغنون‌ ‌ارسطو، و همچنين با نوآوريهاي بيبديل خود در علم منطق بويژه تقسيم معارف به دو دستة «تصور و تصديق»، سبب اشاعه و گسترش ميراث منطقي يونان و سپس تحوّل آن در جهان اسلام شد. نوشتار حاضر به ذكر و بررسي برخي از افكار منطقي فارابي ميپردازد؛ از جمله، تقسيم معارف به تصور و تصديق، نظر فارابي درباره» كلي و جزئي و منشأ معرفت انسان، تقسيم مفاهيم كلي به معقول اول و معقول ثاني، تلفيق نظريه» حملپذيري ارسطو با كليات خمس فرفوريوس، ذاتگرايي در تعريف، مغايرت سلب جهت با سالبه» موجهه، نظرية خاص فارابي در امكان استقبالي، استقرا و تمثيل، و نوآوري وي در باب مغالطه و بسط و تبيين مواضع مغالطه.http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23680

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742042015621 Rationality of Faith in ‘Allamah Tabataba’i’s Philosophyعقلانيت ايمان در انديشة علامه طباطبايي110faمحمد پورعباسدانشگاه علامه طباطباييمحمدحسين خوانين‌زادهدانشگاه علامه طباطبايي2017314Faith and the quality of its relationship with the problem of rationality has always been one of the central problems attracting the attention of philosophers and researchers working in the field of the philosophy of religion. This has resulted in the development of some of the most important schools of philosophy and theology in the West and in the Islamic world. In this study, the researchers have tried to explain the place and role of the intellect in the system of religious beliefs based on the ideas of ‘Allamah Tabataba’i through a correct analysis and perception of the truth of faith and description of its major components and elements. ‘Allamah Tabataba’i believed that knowledge plays a fundamental role in the realm of faith and considered it to be the prerequisite for faith. Therefore, in order to explain the relationship between the intellect and faith, he argued that the intellect precedes faith. Moreover, owing to faith’s epistemological nature, he considered it to be one of the important achievements of the intellect. At the same time, by avoiding any extreme measure in this regard, he granted a supreme station to the intellect in the domain of faith and religious believes. He even introduced the truth of definite rational judgments as the basis for the truth of the religion. On the other hand, given the influence of faith over the human intellect and free will, ‘Allamah maintained that the believers can develop a deeper and more extensive perception of religious truths in the light of a faith-oriented life. Of course, he was never heedless of the perceptive limitations of the intellect in certain epistemological fields of religion and referred to them in some of his works, particularly in al-Mizan.ايمان و چگونگي ارتباط آن با مسئلة عقلانيت، همواره بعنوان يكي از محوريترين مسائل در ميان فيلسوفان دين و پژوهشگران اين عرصه مطرح بوده، بگونه‌يي كه اين مسئله موجب شكلگيري مهمترين مكاتب فكري و نحله‌هاي كلامي در انديشة مغرب‌زمين و در ميان متفكران مسلمان شده است. در اين پژوهش تلاش ميكنيم در پرتو انديشه‌هاي علامه طباطبايي، با تحليل و فهم صحيح نسبت به حقيقت ايمان و بيان مؤلفه‌ها و عناصر اصلي آن، جايگاه و نقش عقل در نظام اعتقادات ديني را تبيين نماييم. از آنجا كه علامه براي علم و معرفت در عرصة ايمان نقشي اساسي قائل شده و علم را مقدمة ايمان دانسته‌اند، در تبيين رابطة ميان عقل و ايمان، عقل را مقدم بر ايمان و ايمان را بخاطر برخورداري از جوهري معرفتي يكي از رهآوردهاي مهم عقل معرفي نموده است. در عين حال، وي با پرهيز از هر گونه افراط و تفريط در اين مسئله، ضمن اينكه براي عقل در عرصة ايمان و نظام اعتقادات ديني جايگاهي رفيع قائل شده و حتي حقانيت احكام قطعي عقل را مبناي حقانيت دين معرفي نموده است، از سويي با توجه به تأثيرگذاري ايمان در اراده و شعور انسان، معتقد است در پرتو حيات ايماني، دركي عميقتر و وسيعتر نسبت به حقايق ديني نصيب مؤمنين ميشود. لازم بذكر است كه ايشان نسبت به محدوديتهاي ادراكي عقل در برخي از حوزه‌هاي معرفتي دين نيز بيتوجه نبوده و در آثار و نوشته‌هاي خود بويژه تفسير الميزان‌ ‌آن‌محدوديتها را مورد توجه قرار داده است. http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23681

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742042015621The Impact of the Theory of Trans-Substantial Motion on Mulla Sadra’s Kalami Thoughtتأثير نظرية «حركت جوهري» بر انديشة كلامي ملاصدرا110fa‌مهدي گنجوردانشگاه اصفهانمجيد ‌صادقي حسن‌آباديدانشگاه اصفهانمحمد ‌‌بيدهنديدانشگاه اصفهانفروغ الساداترحيم پوردانشگاه اصفهان2017314One of the most important ontological innovations of Mulla Sadra which exercised a huge influence over his philosophical and kalami thoughts was the theory of the trans-substantial motion. His magnificent discovery in this field demonstrated restlessness in the substance of the world and human beings and proved the existence of continuous motion and change in the essence of all material existents. This was a view which the majority of pre-Sadrian philosophers considered to be irrational and impossible. The extent of the influence of this theory is so vast that, even after some centuries of research, there is still some room for further study regarding its various dimensions. However, what has been discussed and written concerning the outcomes of the trans-substantial motion so far are generally limited to ontological and philosophical results, and little research has been carried out regarding the effects and uses of this theory in the kalami-religious field. Accordingly, following an analytic and qualitative method, after posing the problem meticulously and explaining this theory, the writers have examined the data related to the influence of this theory on Mulla Sadra’s kalami thoughts while emphasizing the innovative nature of the theory of the trans-substantial motion. Hence, the findings of this research are based on inference and focus on explaining the most important kalami and religious concomitants of the trans-substantial motion. These findings include the knowledge of God, description of the eternal dependence of created beings on God, demonstration of the temporal origination of the world, intellectual explanation of corporeal resurrection, philosophical justification of the doctrine of the embodiments of deeds, falsity of the notion of transmigration, innovative explanation of the nature of death, and clarifying the universality of revivification.يكي از مهمترين ابتكارات وجود شناختي ملاصدرا كه تأثير شگرفي بر انديشة فلسفي و كلامي او داشته است، نظرية حركت جوهري است. اكتشاف عظيم ملاصدرا در اين زمينه، اثبات ناآرامي و بيقراري در نهاد عالم و آدم و اثبات حركت و تحول دائمي در بنيان همة موجودات مادي است؛ انگاره‌يي كه عموم حكماي پيش‌صدرايي آن را امري نامعقول و امكان‌ناپذير ميدانستند. دامنة تأثيرگذاري اين نظريه بقدري وسيع است كه پس از چند قرن پژوهش، هنوز هم جاي واكاوي و تأمل در زواياي مختلف آن وجود دارد. اما آنچه تاكنون درباب دستاوردهاي حركت جوهري بيان شده، عموماً نتايج وجود شناختي و فلسفي بوده و كمتر به آثار و بركات اين اصل در ساحت كلامي ـ اعتقادي پرداخته شده است. ‌بهمين دليل، نوشتار حاضر با رويكردي مسئله ‌محور و با روش تحليلي و پژوهش كيفي، ضمن طرح دقيق مسئله و تقرير نظريه، با تأكيد بر ابتكاري بودن آن، به تحليل داده‌ها در راستاي بررسي تأثير اين انگاره بر انديشة كلامي ملاصدرا پرداخته است. بنابرين، يافته‌هاي اين پژوهش بر استنباط و تبيين مهمترين لوازم كلامي و اعتقادي حركت جوهري تمركز يافته است كه فهرستوار عبارتند از: خداشناسي و تبيين فقر دائمي مخلوقات به خدا، اثبات حدوث زماني عالم، تبيين عقلاني معاد جسماني، توجيه فلسفي آموزة تجسم اعمال، ابطال عقيدة تناسخ، نوآوري در تبيين ماهيت مرگ و تبيين عموميت حشر. http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23682

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742042015621An Analysis and Evaluation of the Principles and Arguments of the Particular Gradation of Being تحليل و ارزيابي مباني و براهين تشكيك خاصي وجود110faعصمت همتيدانشگاه قمعلي اله بداشتيدانشگاه قم2017314The particular gradation of the reality of being is one of the important bases of the Transcendent Philosophy. After proving it, Mulla Sadra demonstrated and explained some other problems such as the unity of being in its multiplicity, the trans-substantial motion, the argument of the righteous, and some other peripheral problems based on this principle. Early logicians and philosophers had accepted the conceptual unity of being in the sense that the concept of being is predicated on dissimilar referents, and that the referents of being differ from each other in terms of priority and posteriority, strength and weakness, quantity, and precedence and succession. Mulla Sadra proved that the reality of being, in its unity and essence, is the origin of all effects including these graded differences. Accordingly, being is a graded reality one grade of which is the Necessary Being, and the other grades of which, from the first emanated to the hyle, are the individuals and grades of the same reality. The present paper explores the historical background of the discussion of gradation as viewed by Ibn Sina and Suhrawardi. In doing so, through a brief examination of the arguments of each of these two philosophers, it focuses on Mulla Sadra’s judgment between them and then inquires into the basic principles of the discussion of gradation, that is, univocality and principiality of existence, and examines Mulla Sadra’s arguments for the demonstration of gradation. Finally, based on a rational and analytic defense of the standpoint of the Transcendent Philosophy in this regard, the authors have tried to respond to some of the objections to Mulla Sadra’s principles and arguments in relation to the gradation of being.تشكيك خاصي حقيقت وجود، يكي از پايه‌هاي مهم حكمت متعاليه است كه صدرالمتألهين بعد از مبرهن ساختن آن، تبيين و اثبات مسائلي چون وحدت وجود در عين كثرت، حركت جوهري، برهان صديقين و مسائل فرعي ديگري را بر آن مبتني ساخته است. منطقيين و حكماي پيشين تشكيك مفهومي وجود را پذيرفته بودند؛ به اين معنا كه مفهوم وجود بر مصاديق غير يكسان حمل ميشود و مصاديق وجود به تقدم و تأخر، شدت و ضعف، بيشي و كمي، اولويت و عدم اولويت، با هم اختلاف دارند. آنچه ملاصدرا اثبات كرد اين بود كه حقيقت وجود ـ‌بوحدته و بالذات‌ ـ منشأ كلية آثار، از جمله اين اختلافات تشكيكي است. بر اين مبنا، وجود، حقيقتي ذومرتبه است كه يك مرتبة آن واجب‌الوجود و بقية مراتب ـ از صادر اول تا هيولي ـ افراد و مراتب همان حقيقتند. در اين نوشتار، سابقة تاريخي بحث تشكيك نزد ابن‌سينا و شيخ اشراق و بررسي اجمالي براهين هريك، داوري ملاصدرا بين طرفين، پايه‌ها و مباني بحث تشكيك ـ‌يعني اشتراك معنوي و اصالت وجود ـ و براهين ملاصدرا در اثبات تشكيك مورد بررسي قرار گرفته و با دفاع عقلي و تحليلي از موضع حكمت متعاليه سعي شده برخي انتقادات به مباني و استدلالهاي ملاصدرا پاسخ داده شود. http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23683

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریخردنامه صدرا1560-08742042015621Voluntary Death in the Treatise al-Usul al-‘Asharah by Shaykh Najm al-Din Kubraموت اختياري در رسالة الاصول العشره‌‌ ‌شيخ نجم‌الدين كبري110fa2017314According to Shaykh Najm al-Din Kubra, “true life” is the same “spiritual life”; a life which entails leaving the outward and moving towards the inward, annihilating in Truth, surviving in the survival of the Truth, and retrieving the Truth from anything that has a sign of being and life. He is a wayfarer of the path of Sufism who, relying on his findings in this spiritual life wrote the treatise al-Usul al-‘asharah in order to guide other wayfarers. In this treatise, through drawing on revealed teachings and employing the traditions of the prophets and the friends of the Truth, he provides some instructions for those wayfarers who intend to reach this stage of life. He calls his voluntary path the “path of Shuttar”. This path is based on voluntary death and relies on 10 major principles: repentance, piety, trust, contentment, retreat, remembrance, attention, patience, vigilance, and satisfaction. The voluntary death of the wayfarer commences with repentance. This principle is not only the “beginning of a second birth” but also the “necessary condition for continuing spiritual life”. Here, after performing the duties required by each station, the wayfarer will leave all abodes and stations behind through repentance until reaching the station of true Oneness. Such a wayfarer, who has managed to have a “second birth” through Almighty Truth’s providence, his mentor’s spiritual guidance, and his own endeavors, is reborn ornamented with divine morality after traversing various spiritual stages. Then, in the climax of this life, he attains the “station of union with and annihilation in the Truth”, which is the most supreme meaning of Oneness. The fact that “voluntary death” stands at the basis of this treatise, in addition to from Shaykh’s initial acknowledgement, is clearly inferred from his insistence on the use of the word “exit” when explaining the 10 principles as well as from a comparison of this type of exit with “natural death”. Therefore, regarding the union of voluntary death as the basis of the path of Shuttar with the above-mentioned 10 principles, we can say that, based on the teachings of the treatise al-Usul al-‘asharah, Shaykh Najm al-Din has spoken of not only one voluntary death and birth but also of several other voluntary deaths and births each corresponding with one abode and station. در نظر شيخ نجم‌الدين كبري «حيات حقيقي»، همان «حيات معنوي» است؛ حياتي كه برون رفت از ظاهر بسوي باطن، فنا شدن در حق و بقا يافتن به بقاي او، و نيز بازيافتن حق است در هر آنچه كه رنگ و نامي از هستي و زندگاني دارد. وي كه از جمله پيران طريقت است، با توجه به يافته‌هاي خويش در اين حيات معنوي به نگارش رسالة الاصول العشره پرداخته تا‌ ‌به دستگيري و ارشاد سالكين بپردازد. او در اين رساله با بهره‌گيري از آموزه‌هاي وحياني و نيز بكارگيري سنت پيامبران و اولياي حق، دستور العملهايي را براي سالكيني كه قصد دست يافتن بدين مرتبه از زندگاني را دارند، وضع نموده و طريقة مختار خويش را «طريقة شطار» ناميده كه بر پاية «موت اختياري» است و داراي اصول دهگانه‌ توبه، زهد، توكل، قناعت، عزلت، ذكر، توجه، صبر، مراقبه، رضا ميباشد. موت اختياري سالك از «توبه» آغاز ميگردد؛ اين اصل نه تنها «سر آغاز تولد ثاني» است بلكه «شرط لازم ادامة حيات معنوي» نيز هست، بدين نحو كه سالك پس از اداي حق هر مقام، تا رسيدن به مقام توحيد حقيقي از هر منزل و مقامي بوسيلة توبه بدر خواهد شد. چنين سالكي كه توانسته با عنايت حق تعالي و ارشاد پير طريقت و نيز كوشش خويش «تولد ثاني»‌ بيابد، پس از پيمودن منازل و مقامات معنوي متخلق به اخلاق الهي ميگردد و در اوج اين حيات به «مقام وصول و فناي در حق» كه بالاترين معنا از معناي توحيد است، دست مي‌يابد. اساس بودن «موت اختياري» در اين رساله، علاوه بر اذعان ابتدايي شيخ، بخوبي از اصرار وي در خلال توضيح اصول دهگانه با واژه «خروج» و نيز مقايسة اين نحوه خروج با «موت طبيعي» پيداست، لذا در پيوند موت اختياري بعنوان اساس طريقة شطار با اصول دهگانه ميتوان گفت كه شيخ نجم الدين براساس آموزه‌هاي رسالة الاصول العشره‌ ‌نه‌تنها از يك موت و تولد اختياري بلكه از چندين موت و تولد اختياري ديگر متناسب با هر منزل و مقام سخن بميان آورده است. http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/23684