مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری خردنامه صدرا 1560-0874 31 2 2026 3 18 Theory of Voluntary Intelligibles in Fārābī’s Philosophical System نظریه معقولات ارادی در نظام اندیشه فارابی 61 78 fa محسن حسین نیا دانشگاه اصفهان سیدمهدی امامی جمعه هیات علمی گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه اصفهان جنان ایزدی دانشگاه اصفهان 2025 7 12 In his book Taḥṣīl al-Sa‘ādah (The Attainment of Happiness), Fārābī describes certain concepts discussed in practical wisdom, such as the Ideal city, ethics, and their sub-categories under the general title of voluntary intelligibles and briefly explains some of the general characteristics of practical wisdom. Fārābī’s innovation provides the capacity to explain the general specifications and characteristics governing practical wisdom within a coherent theory, without delving into the content of practical wisdom and its challenges - including various issues and arguments. The major aim of this paper is to provide a coherent and independent explanation of the specifications and features of voluntary intelligibles, as the general description of the content of practical wisdom, in Fārābī’s system of philosophy. Moreover, using an analytical-logical method and relying on Fārābī’s works, the study seeks to actualize this potential capacity in his practical wisdom in the form of the theory of voluntary intelligibles. The characteristics of voluntary intelligibles in this theory mainly stem from two components: their intelligibility (related to theoretical intellect) and their voluntary nature. Some of the judgments and characteristics of voluntary intelligibles that are addressed in this research include the interaction of theoretical and practical intellects in the formation of voluntary intelligibles, temporal precedence over particulars or non-demonstrative intelligibles, independence from time and place, certainty of propositions and, consequently, the demonstrative nature of the reasoning method, focus on essential human benefits, their adherence to human happiness, their division into ethical and political intelligibles, and reliance on human will and the inferences of practical intellect in external realization. فارابی در کتاب تحصیل السعادة، مفاهیم مطرح در حکمت عملی ـ&zwnj;همچون مدینة فاضله و اخلاق و فروعات آنها&zwnj;ـ را متصف به عنوان معقولات ارادی کرده و تحت این عنوان عام، به بیان اجمالی برخی ویژگیهای کلی حکمت عملی پرداخته است. ابتکار فارابی این ظرفیت را فراهم میسازد تا در قالب یک نظریة منسجم، بدون ورود به محتوای حکمت عملی و چالشهای آن ـ&zwnj;اعم از مسائل و ادله مختلف&zwnj;ـ به بیان مشخصات و ویژگیهای کلی و حاکم بر حکمت عملی پرداخت. مسئلة اصلی مقاله پیشرو بیان منسجم و مستقل مشخصات و ویژگیهای معقولات ارادی ـ&zwnj;بعنوان وصفِ عامِ محتوای حکمت عملی&zwnj;ـ در نظام اندیشة فارابی است و در تلاش است با روش تحلیلی&zwnj;ـ&zwnj;منطقی و با اتکا بر آثار فارابی، این ظرفیت بالقوه در حکمت عملی او را در قالب نظریة معقولات ارادی فعلیت ببخشد. ویژگیها و مشخصات معقولات ارادی در این نظریه، عمدتاً ناشی از دو مؤلفه هستند؛ معقول بودن (مربوط به عقل نظری) و ارادی بودن. تعامل عقل نظری و عقل عملی در شکلگیری معقولات ارادی، تأخر زمانی از جزئیات یا معقولات غیربرهانی، عدم تقید به زمان و مکان، یقینی بودن گزارهها و بالتبع، برهانی بودن روش استدلال، تمرکز بر نفعهای ضروری انسان، تقید آنها به سعادت انسان، تقسیمشان به معقولات اخلاقی و سیاسی و تکیه بر ارادة انسان و استنباطهای عقل عملی در تحقق خارجی، ازجمله احکام و ویژگیهای ارادی است که این پژوهش به آنها پرداخته است.

http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/50796